Czy z organem podatkowym można się dogadać?
- Wysłane przez Autor: Jakub Sitarski
- Kategorie Kontrole i postępowania
- Data 20 listopad 2026 Dodaj jako źródło
w Google
Warto rozmawiać. Warto też oczekiwać od drugiej strony ludzkich zachowań, zrozumienia i zwykłej rozmowy. Być może brzmi to zbyt prosto jak na realia sporów podatkowych, ale przypadek, który dzisiaj chciałbym Wam przybliżyć po raz kolejny pokazał mi, że spór z organem podatkowym nie zawsze musi oznaczać wyłącznie pisma, wnioski dowodowe, przesłuchania, odwołania, skargi i w końcu salę sądową. Oczywiście wszystkie te instrumenty są ważne i w wielu sprawach nie sposób się bez nich obejść. Są jednak sytuacje, w których równie istotna jak argumentacja prawna okazuje się zwykła rozmowa i próba znalezienia rozwiązania, które będzie do zaakceptowania dla obu stron. Rozmawiać też trzeba umieć i oczywiście otwarte na rozmowę muszą być co najmniej dwie osoby.
Wiecie dobrze, że jestem jedną z ostatnich osób, która namawiałaby podatnika do bezrefleksyjnego godzenia się z propozycjami organu podatkowego, zwłaszcza z tymi, które mają charakter „nie do odrzucenia”. Propozycja organu nie jest jednak tym samym co kompromis. Kompromis zakłada, że obie strony coś od siebie otrzymują, ale też z czegoś rezygnują. Nie jest jednostronnym zaakceptowaniem stanowiska organu przez podatnika.
W polskich przepisach podatkowych nadal nie mamy klasycznej instytucji ugody pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym, która pozwalałaby w sposób formalny zakończyć spór poprzez wzajemne ustępstwa. Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie jedyną możliwą drogą jest prowadzenie sporu aż do jego ostatecznego rozstrzygnięcia przez sąd. Czasami warto po prostu racjonalnie ocenić sytuację i zastanowić się, czy dalsza walka rzeczywiście będzie dla podatnika korzystniejsza niż przyjęcie określonego rozwiązania.
Mamy więc sytuację, w której organ podatkowy w protokole kontroli zakwestionował rozliczenia na kwotę miliona złotych. Podatnik wie, że przynajmniej w części ma bardzo mocne argumenty i jest gotowy ich konsekwentnie bronić. Jednocześnie zdaje sobie sprawę, że w odniesieniu do pewnej części zakwestionowanej kwoty jego argumentacja nie jest już tak silna. W takiej sytuacji warto nie tylko odpowiedzieć sobie na pytanie, czy mamy rację, ale również zastanowić się, jakie będą konsekwencje prowadzenia wieloletniego sporu. Ile będzie kosztował, ile potrwa, jakie będzie generował ryzyko i czy rzeczywiście warto angażować w niego kolejne środki i energię.
Było tak. Po przeprowadzonej kontroli podatkowej wnieśliśmy zastrzeżenia do protokołu. Organ ich nie uwzględnił. Z formalnego punktu widzenia dalszy scenariusz był dość łatwy do przewidzenia. Organ miał jeszcze czas na wszczęcie postępowania podatkowego (6 miesięcy), a następnie można byłoby spodziewać się decyzji, odwołania, kolejnych pism, a być może również postępowania przed sądem administracyjnym.
Zamiast od razu przygotowywać się na wieloletni spór, rozpoczęliśmy jednak rozmowy z pracownikami urzędu skarbowego. Przedstawiliśmy nasze stanowisko dotyczące zakresu, którego konsekwentnie będziemy bronić, wskazując argumenty przemawiające za naszym stanowiskiem. Jednocześnie określiliśmy obszar, w którym – przy odpowiednim rozwiązaniu – widzieliśmy możliwość kompromisu.
To rozróżnienie było dla nas istotne. Nie chodziło o to, żeby powiedzieć: „zgadzamy się z ustaleniami kontroli i zapłacimy wszystko, czego oczekuje organ”. Chodziło o pokazanie, że w pewnym zakresie będziemy bronić swojego stanowiska, natomiast w innym jesteśmy gotowi rozmawiać o rozwiązaniu, które pozwoli zakończyć sprawę bez prowadzenia wieloletniego postępowania. Organ też miał świadomość, że jego argumentacja z protokołu nie była co do całości zbyt mocna.
Po około dwóch tygodniach pracownik organu wrócił do mnie z informacją, że Naczelnik US jest w stanie na takie rozwiązanie przystać. Z pewną modyfikacją, w zasadzie symboliczną, biorąc pod uwagę skalę całej sprawy; organ podniósł nasze stanowisko o 25 tys zł.
Co tutaj jednocześnie ciekawe i jednocześnie smutne? Zgodnie z informacją od pracownika organu, mój przypadek jest drugi w ciągu 20 lat w tym US, gdzie Naczelnik podjął „negocjacje” i nie szedł po wszystko, jak w kontroli.
Co dalej? Ustaliliśmy wewnętrzny termin na dokonanie korekt i zapłatę podatku. Nie zamierzaliśmy jednak robić tego „na rympał” – o nie, nie! Jeżeli bowiem podatnik ma dokonać korekt i zapłacić określoną kwotę, powinien mieć pewność, czego dokładnie dotyczy uzgodnienie i czy po jego wykonaniu organ nie wróci do pozostałych kwestii objętych kontrolą. Inaczej tego nie róbcie! Dlatego oczekiwałem potwierdzenia ze strony organu, że po dokonaniu uzgodnionych korekt nie zostanie wszczęte postępowanie w pozostałym zakresie.
No i wydarzyło się coś, co być może dla części osób będzie zaskakujące. Otrzymaliśmy maila, w którym pracownik organu napisał dokładnie tak: „w przypadku złożenia korekt pokontrolnych, zgodnie z przesłanymi przeze mnie dzisiaj wyliczeniami, nie będą kwestionowane żadne inne nieprawidłowości dot. przeprowadzonej kontroli podatkowej. W wyliczeniach przesłanych przeze mnie znajduje się wspólnie ustalony przychód oraz nieprawidłowości w zakresie KUP/nabyć towarów i usług, które zawarto w protokole kontroli podatkowej”.
Dlatego uważam, że warto rozmawiać. Nie chodzi oczywiście o to, że od tej pory każdą kontrolę podatkową należy kończyć rozmowami i ustępstwami. Nie chodzi też o to, że organ podatkowy zawsze będzie chciał albo mógł znaleźć takie rozwiązanie. Tym bardziej nie chodzi o to, żeby podatnik rezygnował z obrony swoich praw tylko dlatego, że organ zaproponował mu jakieś rozwiązanie.
Chodzi o coś znacznie prostszego. O to, żebyśmy w sporze podatkowym nie zapominali o racjonalnym podejściu. Można bardzo stanowczo bronić swojego stanowiska, a jednocześnie rozmawiać. Można jasno powiedzieć organowi, że w określonym zakresie nie zgadzamy się z jego stanowiskiem i jesteśmy gotowi bronić tego stanowiska w postępowaniu, a jednocześnie wskazać, że w innym zakresie widzimy przestrzeń do kompromisu.
To nie jest słabość. To nie jest rezygnacja z praw podatnika. To jest po prostu próba rozwiązania problemu w sposób, który może okazać się korzystniejszy niż prowadzenie sporu za wszelką cenę.
Oczywiście przy takim rozwiązaniu trzeba zachować daleko idącą ostrożność. W szczególności dokonując korekt po kontroli, należy pamiętać o potencjalnych konsekwencjach na gruncie Kodeksu karnego skarbowego. Samo dokonanie korekty nie oznacza automatycznie, że problem odpowiedzialności karnej skarbowej przestaje istnieć. Ta kwestia wymaga odrębnej analizy, również pod kątem tego, z czego wynikały stwierdzone nieprawidłowości i w jaki sposób należy przedstawić ich przyczyny.
Jeżeli nieprawidłowości wynikały z błędu, przyjętej interpretacji przepisów czy innych okoliczności, które nie były związane ze świadomym naruszeniem prawa, warto zadbać o to, aby zostało to prawidłowo i zgodnie ze stanem faktycznym przedstawione. Nie chodzi oczywiście o tworzenie po fakcie wygodnej wersji wydarzeń, ale o rzetelne pokazanie, dlaczego doszło do określonych nieprawidłowości i jakie były ich rzeczywiste przyczyny.
Nie każdy spór podatkowy da się zakończyć w taki sposób. Czasami propozycja organu będzie dla podatnika całkowicie nieakceptowalna i na dzień dzisiejszy też mam taki przypadek. Inny organ, proponując podatnikowi podobne rozwiązanie po negocjacjach w między czasie zainicjował sprawę karną. Jak dla mnie pozbawił się tym samym szansy na to, że w jakimkolwiek zakresie się z nim zgodzimy. Czasami argumenty podatnika będą na tyle mocne, że ustępstwo nie będzie miało żadnego sensu. W innych przypadkach skala ryzyka albo konsekwencje finansowe będą przemawiały za tym, żeby walczyć do końca.
Pamiętajcie więc, że spór podatkowy nie zawsze musi być wojną, w której jedna strona musi wygrać wszystko, a druga wszystko przegrać (często oczywiście jest). Czasami można znaleźć rozwiązanie pośrodku. Nieraz wystarczy trochę dobrej woli, wzajemnego zrozumienia i świadomości, że po obu stronach postępowania są ludzie, którzy mogą spojrzeć na problem nie tylko przez pryzmat kolejnego pisma czy kolejnego przepisu.
Chciałbyś porozmawiać o swojej sprawie? Napisz do mnie.
Chcesz poszerzyć swoją wiedzę i dowiedzieć się więcej?
Zorganizuj szkolenie zamknięte dopasowane do potrzeb Twojego zespołu.
Autor: Jakub Sitarski

