Dualizm prawny ogrodzenia – budowla czy niebudowla?

Zaklasyfikowanie obiektu jako budowli niesie ze sobą istotne skutki podatkowe. Czy zatem na gruncie przepisów podatkowych ogrodzenie należy traktować jako budowlę? I tak, i nie. Kwalifikacja zależy od tego o jakim podatku mówimy.

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Po nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która weszła w życie z dniem 01.01.2025 r. sprawa wydaje się jasna - wprowadzona została nowa definicja budowli oraz załącznik nr 4.

Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 2 lit. a wskazanej ustawy budowlą jest m.in. obiekt niebędący budynkiem, wymieniony w załączniku nr 4 do ustawy, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem.

W poz. 22 załącznika nr 4 (Wykaz obiektów, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy) ujęto ogrodzenie.

Zatem, w ramach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ogrodzenie jest budowlą.

Nie oznacza to jednak, że każde ogrodzenie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości – w tym zakresie istotny jest związek budowli z prowadzoną działalnością gospodarczą.

A jak jest w VAT?

W ustawie o VAT brak jest definicji budowli, czy budowy. Dlatego organy podatkowe oraz sądy administracyjne odwołują się do definicji zawartych w Prawie budowlanym:

w wyroku z dnia 20.09.2013 r., sygn. I FSK 1384/12 NSA wskazał, że: Ogrodzenia nie można też, wbrew temu co podnosi skarżący, zakwalifikować do budowli. U.p.t.u. nie definiuje pojęcia budowli. Chcąc zdefiniować to pojęcie, można posłużyć się wykładnią systemową zewnętrzną. W Prawie budowlanym ustawodawca krajowy w art. 3 pkt 3 definiuje ogólnie pojęcie budowli, wskazując przy tym przykłady budowli;

wyrok NSA z dnia 17.04.2012 r., sygn. I FSK 918/11: …w rozumieniu Prawa budowlanego ogrodzenie nie jest budowlą lecz jedynie urządzeniem budowlanym. (…) Według autora skargi kasacyjnej ogrodzenie działki zabudowanej budynkiem jest urządzeniem budowlanym, zaś w przypadku, gdy grunt jest niezabudowany, ogrodzenie jest samodzielną budowlą. Pogląd taki nie znajduje uzasadnienia w przepisach Prawa budowlanego. Z uwagi na powyższe trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że w stanie faktycznym wskazanym we wniosku o interpretacje, będzie miała miejsce dostawa niezabudowanej, ogrodzonej działki gruntu, a nie dostawa budowli w postaci siatki ogrodzeniowej;

interpretacja indywidualna DKIS z dnia 13.01.2025 r., nr 0112-KDIL3.4012.679.2024.2.MBN: …stwierdzić należy, że ogrodzenie znajdujące się na działce nr (...) zalicza się do urządzeń budowlanych w rozumieniu ustawy - Prawo budowlane. Rzeczy, które nie są objęte wyliczeniem zawartym w art. 3 pkt 3 ww. ustawy - Prawo budowlane, a ich konstrukcja, charakter i przeznaczenie różni się od wymienionych przez ustawodawcę, nie można zaliczyć do kategorii budowli.

W konsekwencji na gruncie VAT ogrodzenie nie jest budowlą.

Dlaczego ma to znaczenie w praktyce?

Transakcja mająca za przedmiot nieruchomość to podatkowe pole minowe.

Kwalifikacja gruntu jako zabudowany / niezabudowany ma istotne znaczenie przy ustalaniu skutków podatkowych dostawy tego gruntu (zwolnienie lub opodatkowania transakcji). Jeżeli przedmiotem dostawy jest działka, na której znajduje się wyłącznie ogrodzenie, prawidłowa kwalifikacja obiektu może przesądzać o zasadach opodatkowania całej transakcji.

Uwaga na pozornie sprzeczne interpretacje indywidualne

Można odnaleźć interpretacje indywidualne DKIS, w których wskazuje się, że jeżeli ogrodzenie jest budowlą to grunt, na którym się ono znajduje należy kwalifikować jako zabudowany - w związku z czym należy brać pod uwagę zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 10, czy 10a ustawy o VAT.

Takie rozstrzygnięcia zapadły w:

interpretacji indywidualnej DKIS z dnia 15.05.2025 r., nr 0114-KDIP1-1.4012.185.2025.2.IZ;

interpretacji indywidualnej z dnia 04.06.2025 r., nr 0114-KDIP1-1.4012.333.2025.2.MŻ.

Należy jednak zauważyć, że w powyższych interpretacjach wnioskodawca sam wskazał w opisie stanu faktycznego, że ogrodzenie jest budowlą (organ wydający interpretację tego nie oceniał): Zgodnie z Państwa wskazaniem ogrodzenie nie stanowi urządzenia budowlanego, lecz stanowi budowlę w rozumieniu przepisów Prawa budowalnego.

To ładny przykład tego, jak istotne znaczenie ma przygotowanie wniosku o interpretację indywidualną.

Powyższe obrazuje, że prawidłowe opodatkowanie dostawy nieruchomości wymaga nie tylko analizy przepisów ustawy o VAT, ale niekiedy również regulacji innych gałęzi prawa oraz szczegółowego zbadania okoliczności transakcji.

Błędne zastosowanie zwolnienia z VAT lub opodatkowanie transakcji, która powinna korzystać ze zwolnienia, może prowadzić do istotnych konsekwencji podatkowych zarówno dla sprzedawcy, jak i nabywcy.