Eksport ze stawką 0% VAT: koniec dyktatu CC599C? Nowe dowody wywozu towarów

Czy w VAT może wydarzyć się coś, co realnie ułatwi życie eksporterom, zamiast dokładać kolejnych rubryk w JPK? Tym razem tak. W kolejnym odcinku cyklu o zmianach w VAT biorę na warsztat eksport towarów. Uchwalona nowelizacja (czeka na podpis Prezydenta i publikację) zmienia zasady dokumentowania wywozu dla zachowania stawki 0%. Spoiler: komunikat CC599C przestaje być jedynym biletem do zerowej stawki.

Jak jest dziś? Bez komunikatu ani rusz

Znany scenariusz: towar dawno dojechał do klienta w Norwegii, faktura zapłacona, a w systemie ECS wciąż brak potwierdzenia wywozu. Na komunikat z systemu czeka się czasem jak na list z Hogwartu – z podobną niepewnością, czy w ogóle przyjdzie. A bez niego: stawka krajowa (zwykle 23%) i czekanie na odkręcenie sprawy.

Problem w tym, że potwierdzenie wywozu przez organ celny jest dziś elementem samej definicji eksportu. Brak dokumentu celnego oznacza w praktyce brak eksportu dla celów VAT – nawet gdy nikt nie wątpi, że towar opuścił Unię. TSUE od lat powtarza (np. w wyroku C-275/18 Vinš), że wymogi formalne nie mogą przekreślać prawa do zwolnienia, jeśli spełnione są przesłanki materialne. Polski ustawodawca w końcu wyciąga z tego wnioski.

Nowa definicja eksportu towarów

Po zmianie eksportem będzie dostawa towarów wysyłanych lub transportowanych z terytorium kraju poza UE przez:

dostawcę lub na jego rzecz (eksport bezpośredni), albo

nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju lub na jego rzecz (eksport pośredni).

Z definicji znika wymóg potwierdzenia wywozu przez organ celny. Nadal wyłączone są towary wywożone przez samego nabywcę na wyposażenie lub zaopatrzenie statków rekreacyjnych, turystycznych statków powietrznych i innych prywatnych środków transportu – jacht na Karaibach nadal nie załapie się na eksport.

Ustawodawca porządkuje też art. 41: stawka 0% w ust. 4 i 5 przestaje być powiązana wyłącznie z eksportem bezpośrednim, a ust. 8 i 11 zostają uchylone.

Jakie dowody wywozu wystarczą dla stawki 0%?

Zgodnie z nowym art. 41 ust. 6 stawkę 0% stosuje się, jeżeli przed upływem terminu na złożenie deklaracji za dany okres podatnik posiada dowody, że towary w wyniku dostawy zostały wywiezione poza UE. Podstawą pozostają dokumenty celne. Nowy ust. 6c dopuszcza jednak również:

dokument przewozowy od przewoźnika lub spedytora odpowiedzialnego za wywóz, z którego wynika dostarczenie towaru do miejsca przeznaczenia poza UE (także elektroniczny),
dokument operatora pocztowego potwierdzający doręczenie przesyłki poza UE, również elektroniczny – ukłon w stronę e-commerce cross-border,
dokument celny państwa trzeciego potwierdzający przywóz i odprawę towaru (lub jego kopię) wraz z pisemnym oświadczeniem nabywcy, że towar dotarł na miejsce.

Niuans: dokument przewozowy musi potwierdzać dostarczenie towaru do miejsca przeznaczenia, a nie samo przyjęcie go do przewozu. Zrzut ekranu z napisem „w drodze" raczej nie wystarczy.

Co, jeśli dowodów brak w terminie?

Mechanizm „przesunięcia" zostaje, w uporządkowanej formie:

brak dowodów do terminu deklaracji – dostawę wykazujesz w kolejnym okresie, nadal ze stawką 0%, jeśli do terminu deklaracji za ten okres masz dowody,

brak dowodów i w tym terminie – stosujesz stawkę krajową,

dowody dotarły później – korygujesz podatek należny w okresie ich otrzymania.

Zaliczki w eksporcie: stawka 0% na nowych zasadach

Termin się nie zmienia – zaliczka nadal korzysta ze stawki 0%, jeżeli wywóz nastąpi w ciągu 6 miesięcy od końca miesiąca jej otrzymania. Zmienia się to, czym go wykażesz: w tym terminie wystarczą dowody z nowego katalogu, nie tylko dokument celny. Do zaliczek stosuje się też odpowiednio mechanizm przesunięcia, stawki krajowej i późniejszej korekty.

Od kiedy nowe zasady?

Uwaga – choć cykl dotyczy zmian na 2027 r., przepisy eksportowe wejdą w życie po 14 dniach od ogłoszenia ustawy, czyli może jeszcze w tym roku. Obejmą też eksport, dla którego termin złożenia deklaracji nie upłynął przed tym dniem. Nowe zasady dla zaliczek zastosujesz, gdy zapłata wpłynęła wcześniej, a wywóz nastąpi już po wejściu ustawy w życie.

Co warto zrobić już teraz?

przejrzyj umowy z przewoźnikami i spedytorami – czy ich dokumenty potwierdzają dostarczenie do miejsca przeznaczenia poza UE,

uzgodnij z kontrahentami spoza UE wzór oświadczenia o dostarczeniu towaru,

sprawdź otwarte transakcje, które mogą „załapać się" na nowe przepisy.

Podsumowując: eksport zero procent przestaje być zakładnikiem jednego komunikatu. To nie oznacza jednak samowolki – urzędy nadal będą weryfikować rzetelność dokumentów spedytorów i oświadczeń kontrahentów, a ciężar udowodnienia wywozu spoczywa na podatniku. Dobrze poukładana dokumentacja to najlepsza polisa na wypadek kontroli.

Chcesz dowiedzieć się więcej o zmianach w VAT? Zapraszam do Akademii LTCA!