Interpretacja ogólna dot. faktoringu – uproszczenie czy kolejne trudności?

Interpretacja ogólna z dnia 15 lutego 2021 r. w sprawie zasad ustalania wysokości kosztów uzyskania przychodu przy zbyciu wierzytelności własnych w ramach umowy faktoringu (nr DD5.8201.11.2020) została wydana w celu eliminacji rozbieżności pojawiających w interpretacjach indywidualnych. Dotychczas bowiem organy podatkowe prezentowały dwa odmienne stanowiska, w których wskazywano, że:

• faktoranci mogą rozpoznać koszty uzyskania przychodów tylko w przypadku, gdy ponieśli stratę na transakcji zbycia wierzytelności własnej, a zatem w przypadku, gdy strata ta nie występowała (tj. faktor odkupił wierzytelność w kwocie 100% wartości nominalnej brutto) – prawo do zaliczenia poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w ogóle nie istniało);
• za koszt uzyskania przychodu w kalkulacji podatku dochodowego od osób prawnych przy cesji wierzytelności można uznać wartość wierzytelności netto (tj. bez uwzględnionej w niej kwoty podatku VAT).

  Minister Finansów, chcąc zażegnać powyższe wątpliwości, poszedł o krok dalej, wskazał bowiem, że odpłatne zbycie przez podatnika podatku dochodowego wierzytelności wynikającej z dokonanej wcześniej przez takiego podatnika na rzecz podmiotu trzeciego (dłużnika) sprzedaży towarów lub usług stanowi odrębną od wskazanej sprzedaży towarów lub usług operację gospodarczą, wywołującą po stronie zbywcy wierzytelności skutki w podatku dochodowym w postaci wystąpienia przychodu oraz kosztów uzyskania przychodu. Zbycie wierzytelności nie prowadzi bowiem do spłaty tej wierzytelności przez dłużnika (który w dalszym ciągu nie uregulował swojego długu) - po zbyciu tej wierzytelności, jest on w dalszym ciągu zobowiązany, lecz już wobec innego podmiotu. Wskutek powyższego pozyskana przez faktoranta w wyniku sprzedaży tej wierzytelności kwota nie może być traktowana jako spłata wierzytelności dokonana przez pierwotnego dłużnika. Z uwagi na powyższe, wierzyciel (faktorant), należność uzyskaną za zbywaną wierzytelność powinien zaliczyć do swoich przychodów w podatku dochodowym, w związku z czym ma on również prawo do uwzględnienia kosztów uzyskania tych przychodów. W ocenie Ministra Finansów, faktorant – dokonując zbycia wierzytelności na rzecz faktora za 100% jej wartości nominalnej brutto – do swoich kosztów uzyskania przychodów zaliczyć mógł będzie wartość zbywanej wierzytelności pieniężnej w jej pełnej kwocie uwzględniającej podatek od towarów i usług, ponieważ limit z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT dotyczy stricte straty, która może być kosztem podatkowym do wysokości nieprzekraczającej jednak wartości uprzednio rozpoznanego przychodu należnego w kwocie netto. Jednocześnie w interpretacji ogólnej wskazano, że podatnik do kosztów uzyskania przychodów będzie mógł zaliczyć także zapłacone na rzecz faktora wynagrodzenie, za wykonywane przez ten podmiot na rzecz faktoranta usługi, w tym również w przypadku, kiedy wynagrodzenie takie zostanie uregulowane w drodze umownego potrącenia z kwotą należności wypłacanej przez faktora faktorantowi za nabytą od niego wierzytelność. Oceniając omawianą interpretację ogólną, należy stwierdzić, że zdecydowanie wyeliminowała ona wątpliwości dotyczące ustalania wysokości kosztów uzyskania przychodu przy zbyciu wierzytelności w ramach zawieranych umowy faktoringu. Niemniej, należy również wskazać na inne konsekwencje, jakie niesie na sobą wydanie interpretacji ogólnej przez Ministra Finansów w zakresie kwalifikacji umów faktoringu na gruncie podatku dochodowego. Po pierwsze, zastosowanie się do treści omawianej interpretacji ogólnej będzie miało swoje konsekwencje w prezentacji wyniku podatkowego. Przychód podatkowy z tytułu sprzedaży towaru / usługi będzie należało bowiem wykazać podwójnie: po raz pierwszy przy wystawieniu faktury dla kontrahenta (nabywcy towaru / usługi), a po raz drugi przy sprzedaży wierzytelności faktorowi. W przypadku objęcia faktoringiem 100% wystawianych faktur, podatnik będzie zobowiązany wręcz podwoić swoje przychody podatkowe. W takim przypadku należy stwierdzić, że mamy do czynienia ze sztucznym zawyżaniem przychodów i kosztów podatkowych.   Po drugie – w przypadku transakcji w walutach obcych - omawiana interpretacja ogólna może powodować trudności w obliczaniu różnic kursowych . Należy bowiem wskazać, że – z uwagi na to, że sprzedaż wierzytelności stanowi odrębne zdarzenie gospodarcze - dojdzie do powstania dwóch różnic kursowych (w momencie umowy sprzedaży wierzytelności oraz w momencie otrzymania należności od faktora). Warto, w naszej ocenie, aktualnie pochylić się nad zawartymi umowami faktoringu i rozważyć dokonanie zmian w rozliczeniach z nimi związanych. Należy bowiem pamiętać, że zgodnie z art. 14k §2 Ordynacji podatkowej zastosowanie się do interpretacji ogólnej przed jej zmianą nie może szkodzić temu, kto się do niej zastosował.   Cała treść interpretacji dostępna jest tutaj: https://sip.mf.gov.pl/faces/views/szczegoly/szczegoly-interpretacji-ogolnej.xhtml?dokumentId=602356&poziomDostepu=PUB&indexAccordionPanel=-1#tresc