JPK_CIT case study: faktury korygujące przychód

Jednym z elementów pliku JPK_CIT jest węzeł „Dziennik. Węzeł „Dziennik” zawiera chronologiczne ujęcie zdarzeń, jakie wystąpiły w danym okresie raportowym. Struktura węzła dziennik zawiera 12 pól od D_1 do D_12, w tym m.in.: 

• D_4 - numer identyfikacyjny dowodu nadany przez wystawcę dowodu księgowego, zgodnie z wymogiem art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości (pole znakowe), 

• D_5 - rodzaj dowodu księgowego (który stanowi podstawę zapisu księgowego, o czym mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o rachunkowości) umieszczony na dowodzie księgowym przez wystawcę, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (pole znakowe), 

• D_6 - data dokonania operacji gospodarczej, o której mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy o rachunkowości, umieszczona na dowodzie księgowym przez jego wystawcę, zgodnie z wymogiem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 4 tej ustawy (pole daty np. „2025-01-02”), 

• D_7 - data sporządzenia dowodu księgowego, o której mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o rachunkowości, umieszczona na dowodzie księgowym przez jego wystawcę, zgodnie z wymogiem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Jeśli dowód został sporządzony pod datą dokonania operacji gospodarczej i brak jest na dowodzie daty sporządzenia dowodu księgowego, to zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 4, w polu należy umieścić datę operacji gospodarczej (pole daty np. „2016-01-02”), 

• D_8 - data, pod którą ujęto dowód w księgach (pole daty np. „2016-01-02”).  

W toku audytu JPK_CIT zweryfikowano poprawność ujmowania dokumentów księgowych (faktur i faktur korygujących) pod kątem zgodności z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.  

W toku weryfikacji ujawniono, że Spółka w węźle „Dziennik” ujęła: 

• przypadek nr 1: fakturę korygującą wystawioną 22.01.2025 r. (z faktury korygującej wprost wynikało, że dotyczy sprzedaży z 03.12.2024 r.). Korekta została ujęta do CIT pod datą 22.01.2025 r.  

• przypadek nr 2: fakturę korygującą wystawioną 11.06.2025 r. (z faktury korygującej wprost wynikało, że dotyczy sprzedaży z 08.05.2025 r.). Korekta została ujęta co CIT pod datą 01.05.2025 r.  

W obu przypadkach, po zapoznaniu się z fakturami korygującymi i wyjaśnieniami Spółki ustalono, że przyczyną korekty był błąd/ oczywista omyłka.  

Już analiza dat, pod którymi ujęte zostały faktury korygujące wskazuje na pewne rozbieżności i brak konsekwencji w postępowaniu Spółki. W pierwszym przykładzie, Spółka ujęła korektę „na bieżąco”, natomiast w drugim przykładzie faktura korygująca została ujęta „wstecz”.  

Przepis art. 12 ust. 3j ustawy o CIT różnicuje moment zmniejszenia lub zwiększenia przychodów w zależności od przyczyn skutkujących dokonanie korekty. Jeżeli korekta wynika z błędu rachunkowego lub innej oczywistej omyłki, korekty należy dokonać w okresie, w którym został rozpoznany pierwotny przychód z pierwotnej faktury. Natomiast jeżeli przyczyna korekty tkwi w innych powodach niż omyłka lub błąd rachunkowy, korekty należy dokonać w okresie rozliczeniowym, w którym została wystawiona faktura korygująca.  

Zatem korekta "wstecz" powinna być dokonana wtedy, gdy przyczyną korekty jest błąd rachunkowy lub inna oczywista omyłka.  

W analizowanym przypadku, faktury korygujące zostały wystawione w wyniku błędu/ omyłki, wobec czego – w świetle przytoczonego przepisu, korekta przychodów powinna zostać dokonana „wstecz”. Tymczasem, na podstawie danych ujętych w pliku JPK_CIT ustalono, że faktura korygująca opisana jako przykład 1 skorygowała przychód „na bieżąco”. Działanie to zatem nie było prawidłowe.  

Zidentyfikowanie wskazanych rozbieżności pozwoliło na ponowne skorygowanie rozliczeń poprzez przeksięgowanie faktur korygujących do okresów, w których wystawiono faktury pierwotne.   

W analizowanym przypadku szczególną uwagę zawrócić należy, na przykład faktury korygującej wystawionej 22.01.2025 r., która do CIT jako korekta przychodów również została ujęta pod datą 22.01.2025 r., podczas gdy z dokumentu wynikało, że dotyczy sprzedaży z 03.12.2024 r. 

Identyfikacja nieprawidłowości polegającej na błędnym rozpoznaniu momentu ujęcia faktury korygującej, pozwoliła Spółce na skorygowanie rozliczeń. W tym przypadku – z uwagi na fakt, że faktura korygująca została wystawiona w 2025 r., jednak dotyczyła przychodów rozliczonych w 2024 r., koniecznym było skorygowanie rozliczeń roku 2024.  

Z perspektywy podatnika istotny był również moment identyfikacji nieprawidłowości: 

• weryfikacja pliku JPK_CIT przed złożeniem zeznania za 2024 r. (audyt rozliczeń przeprowadzony w I kwartale 2025 r.), oznaczałby możliwość skorygowania 2024 r. jeszcze przed terminem złożenia zeznania CIT-8 za 2024 r. (termin 31.03.2025 r.),  

• weryfikacja pliku JPK_CIT po złożeniu zeznania za 2024 r., oznaczałby konieczność skorygowania 2024 r. poprzez złożenie korekty deklaracji CIT-8 za 2024 r.  

Powyższy przypadek pokazuje, że analiza danych w pliku JPK_CIT pozwala na bieżącą weryfikację prawidłowości rozliczeń pod kątem zgodności z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Co więcej, pokazuje on, że zidentyfikowane błędy nie dotyczą tylko okresu, za który sam plik JPK_CIT jest prowadzony, ale mogą wiązać się z identyfikacją nieprawidłowości dotyczących innych (w tym przypadku poprzednich) lat podatkowych.  

Opisany przykład obrazuje, jak obecnie – na podstawie danych ujętych w JPK_CIT można w szybki sposób zidentyfikować nieprawidłowości w rozliczeniach podatku dochodowego. Dlatego warto już na etapie wdrożenia pliku JPK_CIT zweryfikować nie tylko techniczną poprawność pliku pod kątem wypełnienia schemy i zaciągania danych z systemu księgowego, ale pod kątem merytorycznym ocenić prawidłowość ujmowania zdarzeń na cele podatkowe.