Kolejny projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej – szereg korzystnych zmian
Nie ustają prace nad kolejnymi nowelizacjami ustawy Ordynacja podatkowa. 6 października 2026 r. w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pojawił się nowy projekt ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, przewidujący cały pakiet zmian obejmujących m.in. przepisy dotyczące: czynności sprawdzających, odwołań od decyzji organów podatkowych, gromadzenia informacji przez organy w toku postępowań podatkowych i nowych form zabezpieczenia podatku. Choć tekst projektu nie został jeszcze opublikowany, poznaliśmy już jego najważniejsze założenia.
Czynności sprawdzające
Autorzy projektu wskazują na szereg problemów związanych czynnościami sprawdzającymi tj.:
- ich ograniczony zakres oraz wąski katalog stosowanych w ich ramach dowodów, przez co część spraw nie może być należycie wyjaśniona,
- brak określenia czasu trwania, co może prowadzić do ich nieuzasadnionego przedłużania,
- brak obowiązku organu do informowania o rozpoczęciu i zakończeniu czynności, stwarzające poczucie braku informacji i pewności prawnej co do ich przebiegu,
- brak ochrony prawnej dla podmiotu sprawdzanego.
Proponowane zmiany sprowadzają się przede wszystkim do wskazania w Ordynacji podatkowej ogólnego zakresu czynności sprawdzających, rozszerzenia katalogu środków dowodowych, wprowadzenia 3-miesiecznego terminu na zakończenie podjętych czynności oraz nałożeniu na organ obowiązku zawiadomienia sprawdzanego o rozpoczęciu i zakończeniu oraz o wyniku przeprowadzonej weryfikacji. Co więcej, podatnik, który dostosuje się do ustaleń poczynionych w ramach czynności sprawdzających, będzie korzystał z ochrony przed odsetkami za zwłokę i odpowiedzialnością karną skarbową.
Odwołania od decyzji
Z całą pewnością pozytywnie ocenić należy pomysł wydłużenia czasu na wniesienie odwołania. Obecny termin wynosi 14 dni od doręczenia stronie postępowania podatkowego decyzji, co w wielu przypadkach nie jest czasem wystarczającym, szczególnie jeżeli strona nie korzysta z pomocy pełnomocnika profesjonalnego, lecz przygotowuje pismo we własnym zakresie. Po zmianach strona otrzyma dwukrotnie więcej czasu – 30 dni. Co więcej, wprowadzone zostanie prawo strony do zrzeczenia się prawa do wniesienia dowołania. Złożenie oświadczenia w tym zakresie spowoduje szybsze ustatecznienie się decyzji, co może być korzystne w sytuacjach, w których strona chciałaby przyspieszyć jej wykonalność.
Gromadzenie informacji w toku postepowań podatkowych
Kolejna propozycja dotyczy zmniejszenia uciążliwości postępowania podatkowego dla strony, poprzez wprowadzenie normy zgodnie z którą organy podatkowe w pierwszej kolejności korzystać powinny z informacji i dokumentów, które już posiadają albo mogą pozyskać od innych podmiotów. Dopiero w razie ich niedostępności organy będą zwracać się o przedstawienie do stron postępowania.
Brak wszczynania postępowań w przypadku uszczuplenia o niskiej wartości
Wprowadzony zostać ma zakaz wszczynania z urzędu oraz obowiązek umorzenia już wszczętych postępowań w zakresie podatków stanowiących dochód budżetu państwa, jeżeli spodziewana kwota uszczuplenia nie przekracza pięciokrotności kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (na ten moment kwota 80 zł). Natomiast w zakresie podatków stanowiących dochody JST, wprowadzenie powyższej reguły oraz ewentualne obniżenie ustawowo określonego limitu bagatelności wszczęcia lub prowadzenia postępowania podatkowego będzie mogło nastąpić w drodze uchwały rady gminy.
Nowe formy zabezpieczenia dobrowolnego
Niewielka popularność wykorzystania instytucji zabezpieczenia dobrowolnego wynika obecnie przede wszystkim z jej pieniężnego charakteru. Dlatego katalog zabezpieczeń zostanie rozszerzony o:
- hipotekę na nieruchomości,
- prawo do zastawu na rzeczach ruchomych lub zbywalnych prawach majątkowych.
Dzięki temu stworzone zostaną szersze możliwości korzystania z zabezpieczenia podatku wynikającego z decyzji organu, co może pomóc w odroczeniu faktycznej zapłacie daniny do czasu prawomocnego zakończenia sporu przed sądem administracyjnym.
Odsetki za zwłokę w obniżonej wysokości nie tylko przy korekcie
Możliwość zapłaty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w obniżonej wysokości (50% stawki podstawowej) przysługuje wyłącznie w odniesieniu do zaległości podatkowych ujawnionych w złożonych po terminie korektach deklaracji. Na podstawie obecnie obowiązujących przepisów z tego uprawnienia nie można jednak skorzystać w przypadku deklaracji pierwotnych. Ma się to zmienić – zasady zostaną ujednolicone, a tym samym rozszerzy się zakres stosowania stawki obniżonej.
Etap legislacyjny: Projekt ustawy o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (UD483) – opublikowano założenia, planowany termin przyjęcia przez RM to I kwartał 2027 r.
