Kontrola precedensowego wyroku Sądu UE – czy prawo do odliczenia VAT za okres sprzed otrzymania faktury zostanie utrzymane?

Lutowe rozstrzygnięcie Sądu UE w polskiej sprawie (sygn. T-689/24) zostało uznane za przełomowe dla krajowych podatników. Sąd zakwestionował w nim zgodność art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT z dyrektywą unijną, wskazując, że otrzymanie fizycznego dokumentu do końca miesiąca, w których podatnik chce skorzystać z prawa do odliczenia, nie powinno być warunkiem koniecznym. Okazuje się jednak, że entuzjazm rynku mógł być przedwczesny. 

Nadzwyczajna procedura kontrolna przed TSUE 

Pierwszy Rzecznik Generalny TSUE złożył wniosek o poddanie wspomnianego wyroku „szczególnej procedurze kontroli”. Podstawą tej decyzji jest art. 256 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 62 Statutu TSUE, które przewidują taką ścieżkę w sytuacjach, gdy zachodzi poważne ryzyko naruszenia jedności lub spójności prawa Unii. 

Sprawa, której nadano sygnaturę C-167/26 RX, jest absolutnym precedensem – to pierwszy przypadek w historii, gdy wyrok podatkowy Sądu UE zostaje poddany tak rygorystycznej weryfikacji. 

Co to oznacza dla praktyki księgowej? 

Spór dotyczy fundamentalnej zasady: czy prawo do odliczenia VAT zależy od spełnienia przesłanek materialnych, czy formalnych (posiadania faktury). Choć Sąd UE stanął po stronie podatników, obecna interwencja Rzecznika Generalnego wprowadza stan niepewności prawnej. 

• Wątpliwości merytoryczne: Na ten moment argumentacja Rzecznika nie została opublikowana, co utrudnia ocenę szans na utrzymanie korzystnej linii orzeczniczej. 
• Procedura: Sprawę zbada specjalna, pięcioosobowa izba TSUE, która zdecyduje, czy wykładnia Sądu UE była prawidłowa, czy też wyrok zostanie de facto podważony. 
• Nowe kompetencje: Sytuacja ta stawia pod znakiem zapytania realny zakres samodzielności Sądu UE, który od 1 października 2024 r. przejął orzekanie w niektórych sprawach podatkowych. 

Rekomendacje dla podatników 

Do czasu rozstrzygnięcia procedury kontrolnej przez TSUE, bezpieczniejszym podejściem pozostaje stosowanie dotychczasowych, restrykcyjnych przepisów krajowych. Warto pamiętać, że Rzecznik miał jedynie 30 dni na złożenie wniosku o kontrolę i z tego uprawnienia skorzystał. W przyszłości każdorazowo po ogłoszeniu wyroku przez Sąd UE należy odczekać ten termin, zanim uzna się dane rozstrzygnięcie za wiążące i ostateczne. 

Będziemy na bieżąco monitorować postępy w sprawie C-167/26 RX i informować Państwa o ostatecznym stanowisku Trybunału.