Koszty egzekucyjne, odsetki i dług główny w CIT estońskim. Przełomowa wykładnia Dyrektora KIS

Rozliczanie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek (tzw. CIT estoński) od lat budzi liczne wątpliwości interpretacyjne, w szczególności w zakresie kwalifikacji wydatków jako „niezwiązanych z działalnością gospodarczą” lub „ukrytych zysków”. 

Najnowsza interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 2 października 2026 r. (sygn. 0111-KDIB1-3.4010.489.2026.1.PC) rzuca nowe światło na problematykę finansowych konsekwencji sporów sądowych i egzekucji komorniczych prowadzonych przeciwko spółkom na estońskim CIT. Organ podatkowy szczegółowo przeanalizował, które elementy wyegzekwowanej przez komornika kwoty podlegają opodatkowaniu, a które pozostają neutralne podatkowo.  

1. Stan faktyczny: Spór sądowy, egzekucja i wybór estońskiego CIT

Sprawa dotyczyła Spółki Akcyjnej będącej polskim rezydentem podatkowym, która od 1 października 2024 r. wybrała opodatkowanie ryczałtem od dochodów spółek. Przed przejściem na CIT estoński, przeciwko Spółce został wytoczony proces sądowy przez niezależnego kontrahenta (niepowiązanego w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT). Spór dotyczył roszczeń wynikających z umowy handlowej na świadczenie usług doradztwa transakcyjnego. Spółka na etapie procesu kwestionowała zasadność roszczeń.  

Wyrok sądu zasądzający należność uprawomocnił się już w okresie, gdy Spółka była opodatkowana CIT-em estońskim. Na jego podstawie Spółka została zobowiązana do zapłaty: 

1. Długu głównego wynikającego z umowy handlowej; 
2. Odsetek za opóźnienie;  
3. Kosztów procesu (w tym kosztów zastępstwa procesowego). 

Ze względu na wewnętrzne spory decyzyjne Spółka nie uregulowała należności dobrowolnie. Wierzyciel skierował sprawę do egzekucji komorniczej. Komornik sądowy zajął rachunek bankowy i wyegzekwował odsetki, koszty procesu, dług główny oraz opłaty egzekucyjne. Wątpliwość Wnioskodawcy sprowadzała się do pytania, czy poszczególne elementy wyegzekwowanej kwoty stanowią dochód z tytułu ukrytych zysków (art. 28m ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT) lub wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą (art. 28m ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT), a tym samym czy nakładają na spółkę obowiązek zapłaty ryczałtu.  

2. Dług główny a opodatkowanie CIT-em estońskim

W zakresie kwoty długu głównego Dyrektor KIS uznał stanowisko Spółki za w pełni prawidłowe. 

Po pierwsze, opłata długu głównego wobec podmiotu niepowiązanego nie spełnia definicji ukrytego zysku zawartej w art. 28m ust. 3 ustawy o CIT. Aby dany wydatek mógł zostać uznany za ukryty zysk, świadczenie musi być wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, a jego beneficjentem (bezpośrednim lub pośrednim) musi być wspólnik lub podmiot z nim powiązany. Uregulowanie zobowiązania wobec zewnętrznego partnera handlowego nie ma żadnego związku z prawem do udziału w zysku. 

Po drugie, spłata długu głównego nie stanowi wydatku niezwiązanego z działalnością gospodarczą. Wydatek ten wynika bezpośrednio z umowy handlowej zawartej w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania ich źródła. Fakt, że realizacja zobowiązania nastąpiła w sposób przymusowy (poprzez zajęcie komornicze), nie zmienia biznesowego charakteru świadczenia głównego. 

3. Odsetki za opóźnienie i koszty procesu: Przełomowa ocena FIS

Najbardziej istotną częścią rozstrzygnięcia jest ocena prawna dotycząca odsetek za opóźnienie oraz kosztów procesu (w tym zastępstwa procesowego). Dychotomia między kosztami uzyskania przychodów w tradycyjnym CIT a wydatkami niezwiązanymi z działalnością w ryczałcie budziła dotychczas liczne kontrowersje. 

Dyrektor KIS zgodził się z Wnioskodawcą, że odsetki za opóźnienie i koszty procesowe nie stanowią wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą i nie podlegają opodatkowaniu CIT-em estońskim: 

• Ryzyko biznesowe: Prowadzenie działalności gospodarczej nieodłącznie wiąże się z ryzykiem sporów sądowych z kontrahentami. 

• Cel ponoszenia wydatków: Koszty te zostały poniesione w celu ostatecznego uregulowania i zakończenia sporu prawnego, wynikającego z umowy zawartej w ramach standardowej operacyjnej działalności firmy. 

• Brak charakteru sankcyjnego: W przeciwieństwie do kar i grzywien, odsetki cywilnoprawne oraz koszty zastępstwa procesowego są ubocznymi konsekwencjami sporu prawnego nakierowanymi na definitywne zamknięcie konfliktu gospodarczego. 

4. Koszty egzekucyjne (komornicze) jako wydatek o charakterze sankcyjnym

W odróżnieniu od odsetek i kosztów procesowych, organ podatkowy uznał stanowisko Wnioskodawcy w zakresie kosztów egzekucyjnych za nieprawidłowe. 

Dyrektor KIS wskazał, że koszty komornicze stanowią dochód z tytułu wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą w myśl art. 28m ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT. Uzasadnienie organu opiera się na następujących przesłankach: 

1. Sankcyjny charakter: Koszty egzekucyjne są bezpośrednią konsekwencją braku dobrowolnego uregulowania należności po uprawomocnieniu się wyroku. Wynikają one z naruszenia obowiązujących norm prawnych (uchylenia się od wykonania orzeczenia sądowego).  
2. Brak związku z należytym prowadzeniem biznesu: Ponoszenie opłat egzekucyjnych nie jest podstawą ani elementem prawidłowo i należycie prowadzonej działalności gospodarczej. 
3. Brak ukierunkowania na przychód: Opłaty egzekucyjne nie są ponoszone w celu osiągnięcia, zachowania ani zabezpieczenia źródła przychodów, lecz są wygenerowane na skutek „negatywnych” działań/zaniechań samego podatnika. 

W konsekwencji wyegzekwowana przez komornika opłata egzekucyjna tworzy po stronie spółki podstawę opodatkowania CIT-em estońskim. Spółka jest zobowiązana do wykazania tego dochodu i zapłaty ryczałtu w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wydatek został poniesiony (wyegzekwowany). 

5. Podsumowanie i wnioski dla praktyki gospodarczej

Interpretacja Dyrektora KIS z 2 października 2026 r. (nr 0111-KDIB1-3.4010.489.2026.1.PC) niesie ze sobą istotne wskazówki praktyczne dla przedsiębiorców opodatkowanych ryczałtem od dochodów spółek:   

Kluczowy wniosek dla podatników: 

Samo spieranie się przed sądem i ponoszenie kosztów procesu wraz z odsetkami cywilnymi nie wywołuje negatywnych skutków w CIT estońskim. Jednak pasywna postawa po przegranym procesie i doprowadzenie do egzekucji komorniczej generuje dodatkowe obciążenie podatkowe w postaci ryczałtu od opłat egzekucyjnych. Aby uniknąć opodatkowania ryczałtem, spółki na CIT estońskim powinny regulować zasądzone kwoty dobrowolnie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.