Kto dokonuje dostawy towarów w ramach franczyzy? Najnowsze stanowisko KIS
Prowadzenie sklepu w ramach franczyzy daje przedsiębiorcom wiele możliwości biznesowych. Może jednak rodzić również ciekawe wątpliwości podatkowe. Szczególnie gdy franczyzodawca decyduje o cenach, asortymencie i promocjach, a franczyzobiorca przekazuje mu cały utarg ze sprzedaży.
W takiej sytuacji pojawia się pytanie: kto faktycznie dokonuje dostawy towarów i powinien rozliczyć VAT?
Do tej kwestii odniósł się Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 1 października 2026 r., nr 0112-KDIL1-3.4012.382.2026.4.AKR.
Stan faktyczny
Wnioskodawca prowadził jednoosobową działalność gospodarczą w ramach sieci franczyzowej. Zajmował się sprzedażą detaliczną towarów. Franczyzodawca dostarczał towary do sklepu, wystawiał faktury VAT oraz decydował o asortymencie, cenach i promocjach.
Sprzedaż była ewidencjonowana na kasie fiskalnej wnioskodawcy, a paragony zawierały dane jego działalności. Jednocześnie cały dzienny utarg brutto, wraz z VAT, był przekazywany franczyzodawcy. Płatności kartą i BLIK trafiały bezpośrednio na jego rachunek bankowy.
Wnioskodawca odpowiadał za bieżące funkcjonowanie sklepu, zatrudnianie pracowników oraz straty związane z niedoborami towarów. Za prowadzenie sklepu otrzymywał wynagrodzenie podstawowe i prowizyjne.
Wątpliwości podatnika
Zdaniem wnioskodawcy nie dokonywał on sprzedaży towarów we własnym imieniu, lecz działał na rzecz franczyzodawcy. Nie miał bowiem swobody w dysponowaniu towarami, nie ustalał ich cen, a cały utarg przekazywał franczyzodawcy.
W związku z tym powziął wątpliwość, czy powinien wykazywać VAT należny od sprzedaży oraz czy konieczna jest korekta wcześniej złożonych JPK_VAT.
KIS: franczyzobiorca dokonuje dostawy towarów
Dyrektor KIS nie zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy.
Organ uznał, że franczyzobiorca nabywał towary od franczyzodawcy, a następnie sprzedawał je we własnym imieniu i na własny rachunek. Świadczyły o tym przede wszystkim postanowienia umowy, faktury dokumentujące nabycie towarów oraz ewidencjonowanie sprzedaży na własnej kasie fiskalnej.
Co istotne, przekazywanie całego utargu franczyzodawcy nie zmieniało charakteru dokonywanych transakcji. Był to jedynie sposób rozliczeń finansowych między stronami.
W konsekwencji wnioskodawca był zobowiązany do rozliczania VAT należnego od sprzedaży towarów. Nie miał również podstaw do korygowania wcześniejszych JPK_VAT z przyczyn wskazanych we wniosku.
Kiedy dochodzi do dostawy towarów?
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Nie chodzi jednak wyłącznie o formalne przeniesienie prawa własności. Istotne jest również uzyskanie faktycznego lub ekonomicznego władztwa nad towarem.
Na tę kwestię zwrócił uwagę NSA w uchwale z 12 października 2015 r., sygn. akt I FPS 1/15. Sąd wskazał, że do dostawy towarów dochodzi zawsze w przypadku przeniesienia prawa własności w sensie prawnym, ale również w każdym innym przypadku, gdy następuje przeniesienie faktycznego lub ekonomicznego władztwa nad towarem, a nabywca uzyskuje swobodę w dysponowaniu nim tak, jakby był jego właścicielem.
Oznacza to, że ograniczenia wynikające z umowy franczyzy nie wykluczają automatycznie uznania franczyzobiorcy za podmiot dokonujący dostawy. Każdorazowo należy przeanalizować rzeczywisty charakter współpracy.
Nie każda franczyza oznacza obowiązek rozliczenia VAT od sprzedaży
Warto jednak zauważyć, że nie w każdym modelu franczyzowym obowiązek rozliczenia VAT od sprzedaży towarów spoczywa na franczyzobiorcy.
Przykładowo w interpretacji indywidualnej z 14 lipca 2020 r., nr 0112-KDIL1-2.4012.162.2020.2.AW, Dyrektor KIS rozpatrywał sytuację, w której franczyzobiorca sprzedawał towary w imieniu i na rzecz franczyzodawcy. Nie nabywał przy tym prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel. Za wykonywane czynności otrzymywał prowizję, natomiast utarg przekazywał franczyzodawcy.
W tym przypadku organ potwierdził, że franczyzobiorca nie dokonuje dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Nie jest zatem zobowiązany do rozliczenia VAT należnego od ich sprzedaży.
Co ciekawe, franczyzobiorca sprzedawał również towary nabywane we własnym imieniu. W odniesieniu do tej sprzedaży był już zobowiązany do rozliczania VAT.
Co z tego wynika?
Przytoczone interpretacje pokazują, że sposób rozliczenia VAT w ramach franczyzy zależy od rzeczywistego charakteru współpracy między stronami.
Sam fakt przekazywania utargu franczyzodawcy czy brak swobody w ustalaniu cen nie przesądza jeszcze o tym, kto dokonuje dostawy towarów.
Kluczowe znaczenie ma ustalenie, który podmiot uzyskuje prawo do rozporządzania towarami jak właściciel oraz w czyim imieniu prowadzona jest sprzedaż.
Prowadzisz sklep franczyzowy lub dopiero planujesz rozpoczęcie takiej działalności? Pamiętaj, że błędy w rozliczeniach VAT mogą być kosztowne. Skontaktuj się z nami, a pomożemy Tobie przeanalizować zasady współpracy z franczyzodawcą, ustalić obowiązki podatkowe i uniknąć niepotrzebnego ryzyka.
