Małżeństwa jednopłciowe z pełnymi prawami podatkowymi – Minister Finansów wydał interpretację ogólną

Interpretacja ogólna Ministra Finansów i Gospodarki z 24 września 2026 r., nr DTS6.8022.6.2026 przesądza, że pary tej samej płci, które zawarły małżeństwo zgodnie z prawem innego państwa członkowskiego UE i dokonały transkrypcji aktu małżeństwa do polskich akt stanu cywilnego, powinny być traktowane na gruncie wszystkich ustaw podatkowych tak jak małżonkowie w rozumieniu polskiego prawa rodzinnego, zarówno w zakresie przysługujących im preferencji, jak i ciążących na nich obowiązków i ograniczeń.

Interpretacja ogólna stanowi wykonanie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23 Wojewoda Mazowiecki, w którym Trybunał zakwestionował praktykę odmawiania transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci do polskiego rejestru stanu cywilnego. Po tym wyroku sądy administracyjne zaczęły konsekwentnie nakazywać dokonywanie takich transkrypcji, uznając że jest to jedyny skuteczny środek zapewnienia obywatelom UE możliwości kontynuowania życia rodzinnego po powrocie do kraju pochodzenia. Równocześnie sądy zastrzegały, że kwestia skutków podatkowych transkrypcji pozostaje odrębnym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia na gruncie prawa podatkowego. Wobec braku ukształtowanej praktyki organów i ryzyka niejednolitego stosowania przepisów Minister Finansów i Gospodarki zdecydował się na wydanie interpretacji ogólnej.

Jej istota sprowadza się do jednej zasady: ilekroć przepisy podatkowe posługują się pojęciami „małżonek", „współmałżonek", „małżeństwo" lub „związek małżeński", należy przez nie rozumieć również małżeństwo legalnie zawarte przez osoby tej samej płci w innym państwie członkowskim UE, pod warunkiem dokonania transkrypcji aktu małżeństwa do polskich ksiąg stanu cywilnego.

Preferencje podatkowe

Pary jednopłciowe legitymujące się transkrybowanym aktem małżeństwa uzyskują dostęp do podatkowych preferencji zarezerwowanych dotychczas dla małżonków. Najistotniejsze z nich to wspólne rozliczenie podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy o PIT, a także zwolnienie z podatku od spadków i darowizn dla małżonka jako osoby z zerowej grupy podatkowej na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Minister podkreślił przy tym, że zakaz dyskryminacji, zarówno konstytucyjny, jak i unijny, wyklucza odmienne traktowanie transkrybowanych aktów małżeńskich w zależności od płci małżonków. Oba rodzaje aktów są dokumentami urzędowymi korzystającymi z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą na podstawie art. 194 Ordynacji podatkowej.

Skutki transkrypcji obejmują ponadto zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych od pożyczek udzielanych między małżonkami, wynikające z art. 9 pkt 10 lit. b i c ustawy o PCC, który odsyła do przepisów o podatku od spadków i darowizn i tym samym pośrednio obejmuje również powinowatych pierwszej grupy podatkowej.

Obowiązki i ograniczenia

Minister Finansów wyraźnie zastrzegł, że uznanie małżeństwa na gruncie podatkowym jest kompleksowe i nie może ograniczać się wyłącznie do sfery uprawnień. Transkrybowany akt małżeństwa rodzi jednocześnie pełen katalog obowiązków i ograniczeń przewidzianych dla małżonków. Obejmuje to przede wszystkim odpowiedzialność solidarną za zobowiązania podatkowe powstałe w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej, a także odpowiedzialność rozwiedzionego małżonka za zaległości podatkowe z okresu wspólności. Przepisy o powiązaniach między podmiotami na potrzeby cen transferowych (art. 23m ustawy o PIT i art. 11a ustawy o CIT) stosują się w pełnym zakresie, co oznacza obowiązek dokumentowania transakcji z małżonkiem i podmiotami z nim powiązanymi na warunkach rynkowych.

Gwarancje procesowe

Interpretacja rozciąga skutki transkrypcji również na sferę proceduralną. Małżonek strony postępowania podatkowego zachowuje prawo do odmowy składania zeznań w charakterze świadka na podstawie art. 196 § 1 Ordynacji podatkowej. Możliwe jest także reprezentowanie strony przez małżonka jako pełnomocnika w kwestiach mniejszej wagi bez konieczności przedkładania formalnego pełnomocnictwa, a także zapłata podatku za podatnika przez małżonka na podstawie art. 62b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Pracownik organu podatkowego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących małżonka na podstawie art. 130 Ordynacji podatkowej.

Powinowactwo i skutki wobec rodzin małżonków

Uznanie małżeństwa na gruncie podatkowym pociąga za sobą również konsekwencje dotyczące powinowatych. Krewni każdego z małżonków stają się powinowatymi drugiego z nich, co ma bezpośrednie znaczenie przy klasyfikacji do grup podatkowych w podatku od spadków i darowizn. Relacja między teściami a zięciem lub synową, niezależnie od płci małżonków, skutkuje kwalifikacją do pierwszej grupy podatkowej, a więc objęciem preferencyjnymi zasadami opodatkowania. Analogicznie traktowane są pozostałe relacje powinowactwa wynikające z małżeństwa.

Moment, od którego skutki się liczą

Transkrypcja ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza istnienie małżeństwa, ale go nie tworzy. W konsekwencji skutki podatkowe należy co do zasady liczyć od daty zawarcia małżeństwa za granicą, nie od daty transkrypcji. Oznacza to, że małżeństwo zawarte kilka lat temu w innym państwie UE, które zostało dopiero teraz wpisane do polskich ksiąg, wywiera skutki podatkowe wstecznie, choć każdorazowo z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności sprawy, właściwych przepisów materialnego prawa podatkowego oraz zasad ogólnych, w tym przedawnienia.

Warunek wspólności majątkowej