Małżeństwa jednopłciowe z prawem do preferencji podatkowych. Czy można odzyskać podatek za poprzednie lata?

Interpretacja ogólna Ministra Finansów i Gospodarki z 24 września 2026 r., sygn. DTS6.8022.6.2026, może mieć dla części podatników znaczenie wykraczające daleko poza rozliczenia dokonywane po jej wydaniu. Minister potwierdził bowiem, że osoby pozostające w małżeństwie jednopłciowym, legalnie zawartym w innym państwie członkowskim UE i wpisanym do polskiego rejestru stanu cywilnego, powinny być na gruncie prawa podatkowego traktowane tak jak pozostali małżonkowie. 

Dotyczy to nie tylko wspólnego rozliczenia PIT, ale całego zespołu podatkowych praw, preferencji, obowiązków i ograniczeń związanych ze statusem małżonka. 

Ministerstwo Finansów podkreśla przy tym, że interpretacja wykonuje wyrok TSUE w sprawie C-713/23. 

Co szczególnie istotne, skutki podatkowe nie powstają dopiero od dnia transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa. Minister wskazał, że transkrypcja ma charakter deklaratoryjny, a więc potwierdza istniejący wcześniej stan cywilny. Oznacza to, że dla celów podatkowych małżeństwo powinno być co do zasady uznawane od dnia jego zawarcia. Czy może to otworzyć drogę do korekt wcześniejszych rozliczeń i odzyskania nadpłaconego podatku? 

Korekta PIT za poprzednie lata 

Najbardziej oczywiste znaczenie interpretacja może mieć w podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeżeli małżonkowie w poprzednich latach rozliczali PIT indywidualnie wyłącznie dlatego, że ich zagraniczne małżeństwo jednopłciowe nie było uznawane dla celów podatkowych, mogą rozważyć korektę zeznania i wybór wspólnego opodatkowania.  

Trzeba jednak pamiętać, że dodatkowo należy sprawdzić, czy spełnione były ustawowe warunki wspólnego rozliczenia, w szczególności dotyczące ustroju majątkowego wspólności ustawowej małżeńskiej czy wyłączenia związane z formami opodatkowania.  

Korekta może dotyczyć okresów, za które zobowiązanie podatkowe nie uległo jeszcze przedawnieniu. Na początku października 2026 r. w praktyce oznacza to przede wszystkim rozliczenia PIT za lata 2020–2025. W odniesieniu do 2020 r. czasu jest jednak niewiele, ponieważ zasadniczo możliwość skutecznego dochodzenia nadpłaty zakończy się 31 grudnia 2026 r.  

Kiedy wspólne rozliczenie może przynieść korzyść? 

Sama możliwość złożenia wspólnego zeznania nie oznacza jeszcze, że korekta będzie korzystna. 

Największe znaczenie preferencja ma zwykle wtedy, gdy pomiędzy małżonkami występuje istotna różnica w wysokości dochodów, w szczególności gdy jeden z nich osiąga wysokie dochody opodatkowane według skali, a drugi uzyskuje dochody znacznie niższe albo nie uzyskuje ich wcale. 

PIT to nie tylko wspólne rozliczenie 

Znaczenie interpretacji na gruncie PIT nie ogranicza się do możliwości wspólnego opodatkowania małżonków. Ustawa o PIT przewiduje również zwolnienie dla świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń otrzymanych od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn, tj. m.in. dla małżonków. 

W konsekwencji uznanie osoby za małżonka może wpływać również na opodatkowanie nieodpłatnych świadczeń uzyskiwanych pomiędzy małżonkami. Jeżeli w poprzednich latach podatnik wykazał przychód z takiego świadczenia wyłącznie dlatego, że druga osoba nie była dla celów podatkowych traktowana jako małżonek, warto ponownie przeanalizować to rozliczenie. 

Nie tylko PIT  

Znaczenie interpretacji ogólnej nie ogranicza się jednak do wspólnego rozliczenia podatku dochodowego. Minister Finansów wyraźnie wskazał, że pojęcia małżonek i małżeństwo występują w wielu ustawach podatkowych. Status małżonka może wpływać m.in. na opodatkowanie darowizn i spadków, podatek od czynności cywilnoprawnych, odpowiedzialność podatkową, przepisy proceduralne czy regulacje dotyczące podmiotów powiązanych. 

Szczególnie istotne mogą być skutki w podatku od spadków i darowizn. Małżonek należy do kręgu osób mogących korzystać ze zwolnienia przewidzianego dla najbliższej rodziny. Uznanie statusu małżonka wpływa również na zaliczenie nabywcy do odpowiedniej grupy podatkowej, a tym samym dla wysokości kwoty wolnej oraz właściwej skali podatkowej. Interpretacja może więc mieć znaczenie również dla wcześniejszych darowizn lub nabyć spadkowych, które zostały opodatkowane wyłącznie z tego powodu, że związek jednopłciowy nie został potraktowany jako małżeństwo. 

Tutaj sytuacja proceduralna może być jednak bardziej skomplikowana niż w PIT. Znaczenie będzie miał m.in. sposób powstania zobowiązania podatkowego, treść ewentualnej decyzji organu oraz to, czy zostały spełnione formalne warunki zwolnienia, np. obowiązek zgłoszenia nabycia lub udokumentowania przekazania środków pieniężnych.  

Podobnie należy analizować podatek od czynności cywilnoprawnych. Jeżeli określone zwolnienie uzależnione jest od pozostawania w kręgu najbliższej rodziny, uznanie statusu małżonka może wpływać również na ocenę wcześniejszych transakcji. Każdy taki przypadek wymaga jednak odrębnego sprawdzenia warunków konkretnego zwolnienia oraz możliwości dochodzenia nadpłaty. 

Korzyści, ale również obowiązki 

Jeżeli małżeństwo jednopłciowe jest uznawane na gruncie prawa podatkowego, dotyczy to nie tylko ulg i preferencji, lecz również obowiązków oraz ograniczeń przewidzianych dla małżonków. Może to mieć znaczenie m.in. dla odpowiedzialności podatkowej, relacji pomiędzy podmiotami powiązanymi, obowiązków dokumentacyjnych.  

Interpretacja ma określony zakres 

Interpretacja dotyczy małżeństw osób tej samej płci legalnie zawartych w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej i wpisanych do polskiego rejestru stanu cywilnego. Nie rozstrzyga natomiast wprost skutków podatkowych małżeństw zawartych w państwach trzecich. 

Czy warto wrócić do wcześniejszych rozliczeń? 

Interpretacja ogólna daje bardzo istotny argument do weryfikacji wcześniejszych rozliczeń. Jeżeli jedyną przeszkodą w skorzystaniu z określonej preferencji było dotychczas nieuznawanie małżeństwa jednopłciowego dla celów podatkowych, po wydaniu interpretacji warto sprawdzić, czy w nieprzedawnionych okresach nie powstała nadpłata możliwa do odzyskania.  

Wokół interpretacji pojawiły się również krytyczne wypowiedzi części polityków prawicy, z punktu widzenia podatnika należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że takie wypowiedzi polityków nie uchylają interpretacji ogólnej. Ordynacja podatkowa przewiduje ponadto ochronę dla podatników stosujących się do interpretacji ogólnej, przy czym jej zakres należy każdorazowo oceniać z uwzględnieniem momentu wystąpienia skutków podatkowych. Dopóki interpretacja pozostaje w obrocie prawnym, stanowi oficjalne stanowisko Ministra Finansów dotyczące stosowania przepisów podatkowych w objętym nią zakresie.  

Nie można oczywiście wykluczyć, że spór polityczny wokół interpretacji będzie wpływał na praktykę jej stosowania lub w przyszłości doprowadzi do zmian legislacyjnych albo zmiany stanowiska Ministra Finansów. Na moment dokonywania rozliczenia podatnik powinien jednak oceniać swoją sytuację na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów, wydanej interpretacji ogólnej oraz przysługujących mu gwarancji proceduralnych, a nie na podstawie zapowiedzi dotyczących możliwych działań po ewentualnej przyszłej zmianie politycznej.