Moment odliczenia VAT a data otrzymania faktury — przełomowy wyrok nadal „w zawieszeniu”
Moment odliczenia podatku VAT naliczonego od lat budzi praktyczne wątpliwości. Zgodnie z polską ustawą o VAT podatnik może odliczyć VAT zasadniczo nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym otrzymał fakturę. Oznacza to, że jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi nastąpiło w styczniu, obowiązek podatkowy po stronie sprzedawcy powstał również w styczniu, ale faktura została doręczona nabywcy dopiero w lutym, podatnik — zgodnie z literalnym brzmieniem art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT — powinien odliczyć VAT najwcześniej w rozliczeniu za luty. Taki właśnie stan faktyczny był przedmiotem interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 19 maja 2026 r., sygn. 0111-KDIB3-1.4012.150.2026.1.IK.
Sprawa jest szczególnie interesująca, ponieważ podatnik powołał się na precedensowy wyrok Sądu Unii Europejskiej z 11 lutego 2026 r., sygn. T-689/24. W wyroku tym Sąd UE uznał, że przepisy dyrektywy VAT oraz zasady neutralności i proporcjonalności sprzeciwiają się takim regulacjom krajowym, które uniemożliwiają podatnikowi odliczenie VAT w deklaracji za okres, w którym spełnił on materialne warunki odliczenia, jeżeli fakturę otrzymał jeszcze przed złożeniem tej deklaracji. Innymi słowy: zgodnie z tym orzeczeniem, jeżeli podatnik otrzymał fakturę przed terminem złożenia JPK_V7 za dany okres, nie powinien być zmuszony do przesuwania odliczenia na kolejny miesiąc tylko dlatego, że faktura wpłynęła już po zakończeniu okresu rozliczeniowego.
Wyrok ten miał charakter precedensowy, ponieważ wprost kwestionował dotychczasowy model wynikający z polskiej ustawy o VAT. Jego praktyczne znaczenie mogłoby być ogromne, zwłaszcza dla podatników otrzymujących dużą liczbę faktur zakupowych po zakończeniu miesiąca, ale przed terminem złożenia deklaracji. Przyjęcie stanowiska Sądu UE oznaczałoby możliwość wcześniejszego odliczenia VAT, a tym samym poprawę płynności finansowej przedsiębiorców.
Dyrektor KIS w interpretacji z 19 maja 2026 r. nie podzielił jednak stanowiska podatnika. Organ wskazał, że na gruncie obowiązujących przepisów krajowych dla realizacji prawa do odliczenia muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: powstanie obowiązku podatkowego w odniesieniu do nabytych towarów lub usług, faktyczne dokonanie transakcji oraz otrzymanie faktury przez podatnika. W konsekwencji organ uznał, że podatnik nie może odliczyć VAT w rozliczeniu za okres powstania obowiązku podatkowego, jeżeli faktura została otrzymana dopiero w kolejnym okresie rozliczeniowym.
Najważniejsze jest jednak to, że organ nie pominął wyroku T-689/24. Przeciwnie — odniósł się do niego wprost, ale wskazał, że wyrok został objęty szczególną procedurą kontroli przez Trybunał Sprawiedliwości UE. Sprawie nadano sygnaturę C-167/26 RX, a decyzją z 26 marca 2026 r. Trybunał postanowił poddać orzeczenie Sądu UE kontroli. Z tego powodu, zdaniem Dyrektora KIS, do czasu zakończenia tej procedury wyrok T-689/24 jest nieskuteczny i podatnicy nie mogą skutecznie powoływać się na niego w celu odliczenia VAT w innym terminie niż wynikający z polskiej ustawy. Podobnie wskazują aktualne omówienia tej sprawy — organy podatkowe utrzymują, że wyrok pozostaje w trybie kontroli, więc nie zmienia obecnie praktyki rozliczeń VAT.
