Nieodpłatne przekazanie praw na rzecz gminy może podlegać VAT – ważny wyrok NSA

Nieodpłatność świadczenia nie zawsze oznacza, że pozostaje ono poza VAT. Przekonała się o tym samorządowa instytucja kultury, która bez wynagrodzenia przekazała miastu należące do niej prawa majątkowe i wartości niematerialne i prawne. W wyroku z 4 sierpnia 2026 r., sygn. akt I FSK 1889/23, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że czynność ta podlegała opodatkowaniu VAT.

Przekazanie praw w ramach reorganizacji miejskich zadań

Sprawa dotyczyła samorządowej instytucji kultury będącej czynnym podatnikiem VAT. Miasto, które było jej organizatorem, utworzyło spółkę odpowiedzialną m.in. za realizację zadań promocyjnych. W związku z reorganizacją instytucja została zobowiązana do nieodpłatnego przekazania na rzecz miasta części posiadanego majątku.

Przekazanie obejmowało m.in. znaki towarowe, autorskie prawa majątkowe do filmów, nagrań, tekstów i oznaczeń graficznych, a także licencje do materiałów oraz oprogramowania. Następnie miasto miało wnieść otrzymane prawa aportem do utworzonej spółki.

Instytucja argumentowała, że przekazanie majątku wynikało z uchwały rady miasta oraz polecenia prezydenta. W jej ocenie czynność stanowiła element zwykłego zarządu majątkiem i pozostawała w związku z działalnością gospodarczą. Prawa miały być bowiem nadal wykorzystywane w działalności promocyjnej, tyle że przez inny podmiot należący do struktury samorządowej.

Nieodpłatne świadczenie usług a VAT

Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT opodatkowaniu może podlegać również nieodpłatne świadczenie usług na cele inne niż działalność gospodarcza podatnika. Przepis obejmuje także nieodpłatne przeniesienie praw majątkowych i wartości niematerialnych i prawnych.

Dla oceny skutków podatkowych kluczowe jest zatem ustalenie celu świadczenia oraz jego związku z działalnością gospodarczą podmiotu, który dokonuje nieodpłatnego przysporzenia.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że przekazanie praw służyło realizacji zadań miasta, będącego odrębnym od instytucji podatnikiem VAT. Nie była to natomiast czynność wykonywana na potrzeby działalności gospodarczej samej instytucji kultury.

Stanowiska organu nie podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. WSA zwrócił uwagę, że prawa były wcześniej wykorzystywane w działalności instytucji i gdyby nie decyzja władz miasta, nadal służyłyby tej działalności. Zdaniem sądu pierwszej instancji przekazanie pozostawało więc w związku z działalnością gospodarczą instytucji. 

NSA: liczy się perspektywa podmiotu przekazującego prawa

NSA nie zgodził się jednak z wyrokiem WSA.

Sąd podkreślił, że związek nieodpłatnego świadczenia z działalnością gospodarczą należy oceniać z perspektywy podatnika, który wykonuje daną czynność. Nie wystarczy zatem, że przekazane prawa będą następnie wykorzystywane do działalności gospodarczej miasta albo spółki komunalnej.

Celem działalności instytucji kultury nie było nieodpłatne przekazywanie majątku na rzecz miasta. Darowizna praw służyła potrzebom innego, odrębnego podatnika. Bez znaczenia pozostawało również to, że decyzję o przekazaniu podjęło miasto jako organizator instytucji. Sam fakt wykonania polecenia organizatora nie powodował, że czynność stawała się elementem działalności gospodarczej instytucji.

W konsekwencji NSA uznał, że nieodpłatne przekazanie praw stanowi świadczenie usług na cele inne niż działalność gospodarcza instytucji, a tym samym podlega opodatkowaniu VAT na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy.