Nieoprocentowane pożyczki dla pracowników a VAT – ważny wyrok NSA

Czy nieoprocentowana pożyczka udzielona pracownikowi podlega VAT? Najnowsze orzecznictwo potwierdza, że taką czynność należy najpierw uznać za mieszczącą się w zakresie opodatkowania, a dopiero następnie ocenić możliwość zastosowania zwolnienia. 

Sprawa dotyczyła spółki udzielającej pracownikom nieoprocentowanych pożyczek na sfinansowanie udziału w programie akcjonariatu pracowniczego. Organ interpretacyjny uznał, że skoro udzielenie pożyczki korzystałoby ze zwolnienia z VAT, to w ogóle nie należy traktować tej czynności jako podlegającej opodatkowaniu. Z takim podejściem nie zgodził się najpierw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny. 

Sądy wyraźnie podkreśliły, że nie można odwracać kolejności analizy. Zwolnienie z VAT może dotyczyć wyłącznie czynności, które najpierw mieszczą się w zakresie opodatkowania. Sam fakt, że dana usługa korzysta ze zwolnienia, nie oznacza jeszcze, że pozostaje poza VAT. 

W konsekwencji NSA potwierdził, że udzielanie przez spółkę nieoprocentowanych pożyczek pracownikom stanowi czynność objętą zakresem VAT, ale korzystającą ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT. 

To rozstrzygnięcie ma znaczenie nie tylko kwalifikacyjne, ale również praktyczne. Skoro pożyczki są czynnościami zwolnionymi z VAT, trzeba mieć na uwadze ich wpływ na strukturę sprzedaży po stronie podatnika. W konkretnych przypadkach może to rodzić konieczność dokonywania odliczeń częściowych podatku naliczonego.  

Podstawa: wyrok WSA w Warszawie z 18 kwietnia 2023 r., III SA/Wa 21/23, oraz wyrok NSA z 24 marca 2026 r., I FSK 1312/23.