NSA: Nie można zrezygnować ze zwolnienia z VAT dla usług finansowych świadczonych poza Polską
Podatnik świadczący usługi finansowe na rzecz zagranicznych kontrahentów nie może skorzystać z możliwości rezygnacji ze zwolnienia z VAT przewidzianej w art. 43 ust. 22 ustawy o VAT. Tak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2026 r. (sygn. I FSK 2247/23). Rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie dla prawa do odliczenia VAT od wydatków związanych ze świadczeniem takich usług.
Czego dotyczył spór?
Sprawa dotyczyła spółki należącej do międzynarodowej grupy finansowej, która świadczyła usługi na rzecz innych podmiotów z grupy. Spółka planowała rozszerzenie działalności o usługi związane z zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi oraz instrumentami finansowymi, objęte zwolnieniem z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 i 41 ustawy o VAT.
Spółka zamierzała zrezygnować ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT, a następnie odliczać VAT naliczony od zakupów związanych ze świadczeniem tych usług.
W jej ocenie, pomimo że miejscem świadczenia usług na rzecz zagranicznych kontrahentów było terytorium innego państwa, prawo do odliczenia wynikało z art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT. Przepis ten umożliwia odliczenie VAT od zakupów związanych z czynnościami wykonywanymi poza Polską, jeżeli podatek podlegałby odliczeniu, gdyby czynności te były wykonywane w kraju.
NSA nie zgodził się ze stanowiskiem spółki
Dyrektor KIS zakwestionował możliwość rezygnacji ze zwolnienia w odniesieniu do usług świadczonych poza Polską. Odmienne stanowisko zajął WSA w Krakowie, który przyznał rację podatnikowi.
Ostatecznie jednak NSA uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i podzielił stanowisko organu podatkowego.
Zdaniem NSA możliwość wyboru opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT dotyczy wyłącznie usług podlegających opodatkowaniu na terytorium Polski.
Jeżeli zgodnie z art. 28b ustawy o VAT miejscem świadczenia usług jest państwo siedziby zagranicznego usługobiorcy, czynności te pozostają poza zakresem polskiego VAT. Nie można zatem zrezygnować ze zwolnienia, które nie znajduje do nich zastosowania.
W konsekwencji w takim przypadku podatnik nie jest uprawniony do odliczenia VAT naliczonego od zakupów związanych z usługami świadczonymi poza terytorium kraju na podstawie art. 86 ust. 8 pkt 1.
