Anonimowy „donejt” może być darowizną - wyroku NSA III FSK 113/26
W relacjach między organami podatkowymi a twórcami internetowymi od dłuższego czasu analizowana jest kwestia kwalifikacji wpłat otrzymywanych podczas transmisji internetowych. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przyjmuje, że brak możliwości identyfikacji darczyńcy wyklucza uznanie takiej wpłaty za darowiznę.
Z takim stanowiskiem nie zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 lipca 2026 r., sygn. III FSK 113/26.
Istota sporu – czy anonimowy „donejt” może być darowizną?
Istota sporu sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy przesłanie „donejta” przez anonimowego darczyńcę w trakcie prowadzenia streamu jest darowizną w rozumieniu art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego.
NSA odwołał się w tym zakresie do postanowienia Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2024 r., sygn. II CSKP 1839/22, w którym wskazano minimalną, konieczną treść umowy darowizny.
Treść tę stanowią oświadczenia woli darczyńcy oraz obdarowanego, w których strony dochodzą do porozumienia:
- co będzie przedmiotem darowizny,
- że świadczenie tego przedmiotu nastąpi kosztem majątku darczyńcy,
- że będzie mieć charakter nieodpłatny.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, opisywane wpłaty miały charakter konkretny (znana jest ich wartość), zostały dokonane kosztem majątku darczyńcy i nastąpiły nieodpłatnie. To oznacza, że spełniają wskazane essentialia negotii umowy darowizny.
NSA podkreślił przede wszystkim, że wbrew stanowisku organu podmioty umowy darowizny są możliwe do ustalenia. Twierdzenie, że nieznajomość przez obdarowanego danych osobowych darczyńcy w momencie dokonania wpłaty skutkuje zakwestionowaniem charakteru umowy darowizny jako konkretnej umowy nazwanej, nie znajduje oparcia zarówno w k.c., jak i u.p.s.d.
NSA zwrócił również uwagę, że fakt, iż dane darczyńcy nie są publicznie ujawniane ani automatycznie udostępniane obdarowanemu, nie oznacza, że darczyńca nie istnieje ani że darowizna nie miała miejsca. Zdaniem Sądu, dla kwalifikacji czynności istotne są jej rzeczywiste cechy, a nie możliwość ustalenia danych osobowych jednej ze stron.
Formularz podatkowy nie przesądza o charakterze czynności
Za niezasadne NSA uznał również odwoływanie się do wzoru zeznania podatkowego, w którym przewidziano obowiązek wskazania danych osobowych stron. Jak podkreślił Sąd, zawartość formularza podatkowego nie może determinować charakteru prawnego czynności prawnej.
NSA wskazał ponadto, że podważenie charakteru anonimowych darowizn mogłoby prowadzić do daleko idących konsekwencji, w tym do zakwestionowania darowizn dokonywanych w ramach prywatnych zbiórek charytatywnych, zarówno w Internecie, jak i w tradycyjnej formie.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sama anonimowość darczyńcy nie stanowi podstawy do wykluczenia możliwości zakwalifikowania wpłaty jako darowizny. O charakterze prawnym „donejta” powinny decydować cechy konkretnej czynności, w szczególności jej przedmiot, dokonanie świadczenia kosztem majątku darczyńcy oraz jego nieodpłatny charakter.
Podsumowanie
Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował pogląd, zgodnie z którym brak możliwości identyfikacji darczyńcy sam w sobie wyklucza istnienie darowizny.
Anonimowość wobec obdarowanego nie oznacza bowiem, że darczyńca nie istnieje ani że darowizna nie miała miejsca.
O kwalifikacji wpłaty powinny decydować rzeczywiste cechy świadczenia, w szczególności jego przedmiot, nieodpłatność oraz fakt, że świadczenie następuje kosztem majątku darczyńcy.
