Fundacje rodzinne odniosły sukces. Rozwiązanie atrakcyjne, choć fiskus dostrzega ryzyko nadużyć

Fundacje rodzinne zdały egzamin. Rząd widzi jednak potrzebę zmian  

Trudno znaleźć w ostatnich latach instytucję prawa gospodarczego, która wzbudziłaby tak duże zainteresowanie przedsiębiorców jak fundacja rodzinna. Opublikowany właśnie rządowy przegląd ustawy o fundacji rodzinnej pokazuje, że rozwiązanie okazało się sukcesem. Liczba zakładanych fundacji rośnie z roku na rok, a przedsiębiorcy coraz częściej wykorzystują je do ochrony majątku oraz planowania sukcesji. 

Jednocześnie Ministerstwo Finansów zwraca uwagę, że część podatników zaczęła wykorzystywać fundacje rodzinne nie tylko do realizacji celów sukcesyjnych, ale również do osiągania korzyści podatkowych. 

Czego dotyczył rządowy przegląd? 

Przegląd został przygotowany po trzech latach obowiązywania ustawy o fundacji rodzinnej. Jego celem była ocena, czy fundacje rodzinne realizują założenia przyjęte przez ustawodawcę, czyli przede wszystkim: 

✅ ochronę majątku rodzinnego, 

✅ ułatwienie sukcesji biznesu, 

✅ ograniczenie ryzyka rozdrobnienia majątku, 

✅ zapewnienie wielopokoleniowego zarządzania majątkiem rodziny. 

Wnioski są jednoznaczne! Zainteresowanie fundacjami rodzinnymi okazało się znacznie większe niż pierwotnie zakładano. Przedsiębiorcy masowo zakładają fundacje rodzinne, a dane przedstawione w raporcie robią wrażenie. Do sądu rejestrowego wpłynęło: 

✅ 917 wniosków o rejestrację fundacji rodzinnej w 2023 r., 

✅ 3 309 wniosków w 2024 r., 

✅ 5 497 wniosków w 2025 r. 

Skala zainteresowania była tak duża, że sąd prowadzący rejestr nie nadążał z rozpoznawaniem spraw. Na koniec 2025 r. niemal 3,9 tys. wniosków pozostawało nierozpoznanych. W odpowiedzi na te problemy planowane jest docelowe przeniesienie rejestru fundacji rodzinnych do KRS oraz dalsza elektronizacja postępowań. 

Fundacja rodzinna nadal pozostaje bardzo atrakcyjnym rozwiązaniem 

Raport przypomina, dlaczego fundacje rodzinne cieszą się tak dużym zainteresowaniem. Pozwalają one bowiem: 

➡️ zachować kontrolę nad rodzinnym biznesem, 

➡️ uporządkować zasady sukcesji, 

➡️ zabezpieczyć majątek dla kolejnych pokoleń, 

➡️ oddzielić własność od bieżącego zarządzania firmą, 

➡️ ograniczyć ryzyko sporów spadkowych i rodzinnych. 

To właśnie te cele były podstawą wprowadzenia fundacji rodzinnej do polskiego systemu prawnego. To świetna wiadomość!  

Ministerstwo Finansów: część fundacji służy głównie korzyściom podatkowym 

W raporcie pojawia się jednak również druga strona medalu. Ministerstwo Finansów wskazuje, że w praktyce część fundacji rodzinnych może być wykorzystywana przede wszystkim do osiągania korzyści podatkowych. Według danych przedstawionych w przeglądzie: 

📌 w około 44% fundacji krąg fundatorów pokrywa się z kręgiem beneficjentów, 

📌 często jedynym beneficjentem fundacji pozostaje sam fundator, 

📌 od marca 2023 r. do lutego 2026 r. zaraportowano 3 205 schematów podatkowych z udziałem fundacji rodzinnych, 

📌 w 82% przypadków wskazano występowanie tzw. kryterium głównej korzyści podatkowej. 

Zdaniem Ministerstwa Finansów może to oznaczać, że część struktur nie realizuje rzeczywistych celów sukcesyjnych, lecz została utworzona głównie w celu skorzystania z preferencyjnych zasad opodatkowania. 

Skąd zainteresowanie fiskusa? 

Nie jest tajemnicą, że jednym z elementów atrakcyjności fundacji rodzinnych są korzystne zasady opodatkowania. Fundacje rodzinne wykazały dochody zwolnione z opodatkowania w wysokości: 

✅ 5,4 mld zł w 2023 r., 

✅ 12,4 mld zł w 2024 r., 

✅ 15,3 mld zł w 2025 r. 

Ministerstwo Finansów zwraca uwagę, że gdyby dochody te były opodatkowane na bieżąco według stawki 19%, wpływy budżetowe byłyby znacząco wyższe. To właśnie ten aspekt wydaje się obecnie najbardziej interesować administrację skarbową. 

Wnioski? 

Rządowy przegląd nie podważa sensu istnienia fundacji rodzinnych. Wręcz przeciwnie! Potwierdza, że instytucja ta bardzo szybko zdobyła zaufanie polskich przedsiębiorców i stała się jednym z najważniejszych narzędzi sukcesyjnych dostępnych na rynku. 

Jednocześnie dokument pokazuje, że Ministerstwo Finansów będzie uważnie przyglądać się przypadkom wykorzystywania fundacji rodzinnych wyłącznie dla osiągnięcia korzyści podatkowych. 

Dla przedsiębiorców rozważających założenie fundacji rodzinnej najważniejszy wniosek jest jednak inny. Fundacja rodzinna nadal pozostaje jednym z najbardziej interesujących rozwiązań pozwalających zabezpieczyć majątek rodzinny i zaplanować sukcesję biznesu na wiele lat do przodu. 

Źródło: Projekt przeglądu ustawy o fundacji rodzinnej z 11 czerwca 2026 r. 

https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/przeglad-ustawy-o-fundacji-rodzinnej2