Jeżeli wynagrodzenie zostało pomniejszone o karę umowną, nie wpływa to na kwotę przychodu
Jeżeli wykonawca/dostawca nie otrzymuje pełnego wynagrodzenia, ponieważ kontrahent potrąca z niego kary umowne lub inne sankcje, to intuicyjnie można by uznać, że przychodem powinna być wyłącznie kwota faktycznie otrzymana, a potrącenie powinno stanowić koszt uzyskania przychodu.
Jednakże, zarówno analiza przepisów, jak i stanowisko organów podatkowych wskazują, że w tej sytuacji, przychodem wykonawcy/dostawcy jest kwota bez potrąceń.
Przychód należny, a nie faktycznie otrzymany
Jak wynika z interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 20 listopada 2025 r., nr 0111‑KDIB2‑1.4010.433.2025.1.BJ, kluczowe znaczenie ma należność przychodu podatkowego. Na gruncie art. 12 ust. 3 ustawy o CIT, zasadą ogólną jest, że przychodem są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Jak wskazał Dyrektor KIS „cała należność z tytułu wykonania tej usługi, niezależnie od jej faktycznego otrzymania, stanowi dla Państwa przychód podatkowy”.
Oznacza to, że nawet jeśli część wynagrodzenia zostaje automatycznie potrącona przez kontrahenta, podatnik i tak musi rozpoznać przychód w pełnej wysokości wynikającej z umowy. Potrącenie nie wpływa więc na moment ani wysokość przychodu podatkowego.
Brak prawa do kosztu podatkowego
Powyższa konkluzja jest zgodna z brzmieniem art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, zgodnie z którym nie stanowią kosztu uzyskania przychodu wydatki związane z zapłatą kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.
W związku z tym, słusznie Dyrektor KIS wskazał, że w tej sytuacji kwota kar umownej, z tytułu wady towaru nie stanowi kosztu uzyskania przychodu a „przychód z tytułu wykonanej przez Państwa na rzecz Kontrahenta usługi, nie może być pomniejszony o kwotę potrąconej przez Kontrahenta kary umownej”.
Dyrektor KIS nadal ujmuje opóźnienie jako wadę towaru/uslugi
Co istotne, w cytowanej powyżej interpretacji Dyrektor KIS ponownie przyjął szeroką wykładnię pojęcia wadliwości towaru lub usługi: uznał bowiem, że „wadliwość” uznaje nie tylko fizyczne wady towarów lub usług, lecz także opóźnienia w wykonaniu zobowiązania. W praktyce oznaczałoby to, że również kary za nieterminowość mogą zostać objęte wyłączeniem z kosztów.
Takie podejście odbiega od części orzecznictwa sądów administracyjnych, które rozróżniają wadliwość od opóźnienia (por. wyrok NSA 19 grudnia 2024 r., sygn. II FSK 409/22, z 23 listopada 2022 r., sygn. II FSK 700/20). Również sam Dyrektor KIS przyjmuje bardziej korzystne dla podatników stanowisko, niuansujące pojęcia wadliwości towaru/usługi (por. interpretacja z 23 marca 2026 r., nr. 0114-KDIP2-2.4010.599.2025.3.RK).
Niemniej, ugruntowanie bardziej korzystnego podejścia organów podatkowych jeszcze przed nami.
