Korekta wartości początkowej środka trwałego – czy i kiedy jest możliwa?

W praktyce podatnicy nierzadko dopiero po pewnym czasie orientują się, że uwzględniona w ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych wartość początkowa środka trwałego została ustalona nieprawidłowo. Może to wynikać z wielu przyczyn, takich jak m.in. to że nie uwzględniono części kosztów nabycia lub wytworzenia środka trwałego, błędnie zidentyfikowano części składowe środka trwałego albo przy ustalaniu wartości początkowej pominięto wydatków poniesionych na ulepszenie środka trwałego. W konsekwencji pojawia się pytanie nie tylko o możliwość skorygowania wartości początkowej, ale również o sposób rozliczenia odpisów amortyzacyjnych dokonanych w nieprawidłowej wysokości.  

Moment ustalenia wartości początkowej 

Sposób ustalenia wartości początkowej zależy od sposobu nabycia środka trwałego i jest nią zgodnie z art. 16g ust. 1 ustawy o CIT m.in.:  

1. cena nabycia – powiększona o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania, a w szczególności o koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji, 
2. w razie wytworzenia we własnym zakresie koszt wytworzenia – a zatem wartość nabycia zużytych do wytworzenia środków trwałych, takich jak rzeczowe składniki majątku i wykorzystane usługi obce, koszty wynagrodzeń za prace wraz z pochodnymi, i inne koszty dające się zaliczyć do wartości wytworzonych środków trwałych. 

Momentem ustalania wartości początkowej jest oddanie środka trwałego do używania. Wraz z wprowadzeniem środka trwałego do ewidencji, konieczne jest bowiem jednoczesne ustalenie jego wartości początkowej, a od następnego miesiąca możliwe jest rozpoczęcie amortyzacji podatkowej zgodnie z art. 16h ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT. 

Oddzielną podstawą do aktualizacji wartości początkowej jest m.in. ulepszenie środka trwałego. Zgodnie z art. 16g ust. 13 ustawy o CIT wydatki poniesione na ulepszenie środka trwałego zwiększają jego wartość początkową. Dotyczy to w szczególności nakładów na przebudowę, rozbudowę, rekonstrukcję, adaptację lub modernizację, jeżeli powodują one wzrost wartości użytkowej środka trwałego w stosunku do wartości z dnia przyjęcia go do używania. 

Zmiana wartości początkowej środka trwałego 

Pierwszą grupą przyczyn uzasadniających zmianę wartości środka trwałego może być identyfikacja przez podatnika wydatków, które powinny zwiększać wartość początkową środka trwałego, np. koszty finansowania nabycia lub wytworzenia środka trwałego lub wydatki związane z ulepszeniem środka trwałego już po przyjęciu środka trwałego do używania.  

Jeżeli podatnik nie uwzględnił składników kosztowych nabycia lub wytworzenia środka trwałego, które stanowią część wartości początkowej w świetle art. 16g. ust. 1 ustawy o CIT – nie ulega wątpliwości, że wartość początkowa środka trwałego została po prostu błędnie wprowadzona do ewidencji.  

Drugą grupą przyczyn może być wystąpienie po przyjęciu środka trwałego do używania okoliczności, które powodują zmieniają wartość początkową środka trwałego. Tego typu okolicznością może być ulepszenie środka trwałego.  

Zgodnie z art. 16g ust. 13 ustawy o CIT wydatki poniesione na ulepszenie środka trwałego zwiększają jego wartość początkową. Dotyczy to w szczególności nakładów na przebudowę, rozbudowę, rekonstrukcję, adaptację lub modernizację, jeżeli powodują one wzrost wartości użytkowej środka trwałego w stosunku do wartości z dnia przyjęcia go do używania. Oznacza to, że po zakończeniu ulepszenia i oddaniu środka trwałego do używania podatnik powinien zwiększyć jego wartość początkową, a następnie dokonywać odpisów amortyzacyjnych według zaktualizowanej wartości.  

Możliwość korekty wartości początkowej środka trwałego 

W jaki sposób postąpić, jeżeli podatnik nie ustalił wartości początkowej zgodnie z powyższymi zasadami?  

W stanowiskach Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wskazuje się, że błędne rozpoznanie wartości początkowej uzasadnia korektę wartości początkowej. Przy czym możliwe jest, że błąd ten wynikać będzie z oczywistej omyłki w ustalonej wartości początkowej środka trwałego.  

Zgodnie z art. 15 ust. 4i ustawy o CIT wskazuje na sposób korekty m.in. odpisów amortyzacyjnych – a zatem analogicznie, uzasadnione jest stosowanie tych samych zasad do korekty wartości początkowej. Zatem, jeżeli korekta wynika z błędu rachunkowego lub innej oczywistej omyłki, powinna zostać odniesiona do okresu, którego dotyczy, a więc zostać dokonana wstecznie. Natomiast jeżeli przyczyną korekty są nowe okoliczności lub dokumenty, przykładowo otrzymanie faktury korygującej, korekta powinna zostać ujęta na bieżąco. 

Na tej podstawie w interpretacji z 8 listopada 2019 r., nr 0111-KDIB1-1.4010.480.2019.1.AB, Dyrektor KIS potwierdził, że możliwa jest wsteczna korekta wartości początkowej i odpisów amortyzacyjnych, wynikająca z błędnego przypisania przez spółkę kosztów modernizacji do lokali. Jak wskazał Dyrektor KIS: „w przedmiotowej sprawie ewentualnie nieprawidłowo ustalona wartość początkowa poszczególnych lokali (środków trwałych) będzie wynikiem błędu Spółki. Zatem korekta odpisów amortyzacyjnych powinna zostać przyporządkowana wstecznie do okresu, którego dotyczy, czyli do daty dokonania pierwotnych odpisów. W konsekwencji, Wnioskodawca będzie zobowiązany do dokonania korekty kosztów uzyskania przychodów, od momentu ujęcia odpisów amortyzacyjnych w tych kosztach, tj. ze skutkiem wstecznym od momentu wystąpienia nieprawidłowości”, 

Natomiast w interpretacji z 10 lipca 2025 r., nr 0111-KDIB1-3.4010.230.2025.1.PC, Dyrektor KIS potwierdził również możliwość wstecznej korekty wartości początkowej, a zatem również odpisów amortyzacyjnych w związku z nieujęciem kosztów finansowania w wartości początkowej środka trwałego. Jak wskazano: „w przedstawionym stanie faktycznym konieczność zmiany wartości początkowej środka trwałego (a w konsekwencji, wartości podatkowych odpisów amortyzacyjnych) nie wynika z faktu otrzymania faktury korygującej bądź innego dokumentu, który uzasadniałby zmianę tych wartości, lecz raczej z pomyłki Wnioskodawcy, polegającej na nieuwzględnieniu pewnej części odsetek w wartości początkowej hali produkcyjnej, co skutkowało ustaleniem odpisów amortyzacyjnych w nieprawidłowej wysokości. W związku z tym, że zdaniem Wnioskodawcy, wartość początkowa hali produkcyjnej powinna zostać wstecznie skorygowana (powiększona) o wartość odsetek od Pożyczki naliczonych w okresie jej budowy, logiczną konsekwencją tego faktu jest dokonanie wstecznej korekty wysokości odpisów amortyzacyjnych od hali produkcyjnej, stanowiących koszt podatkowy Spółki”.