Metoda proporcjonalnego odliczenia – mechanizm unikania podwójnego opodatkowania

Istota zagadnienia 

Podwójne opodatkowanie w sensie prawnym powstaje wtedy, gdy ten sam dochód tego samego podatnika zostaje opodatkowany w dwóch państwach. Aby zjawisko to wyeliminować lub złagodzić, umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz przepisy krajowe przewidują określone metody. Tradycyjnie wyróżnia się dwie podstawowe: metodę wyłączenia (zwykle w wariancie wyłączenia z progresją) oraz metodę zaliczenia, nazywaną także metodą odliczenia. 

Na czym polega metoda proporcjonalnego odliczenia 

W metodzie proporcjonalnego odliczenia dochód uzyskany za granicą nie jest w Polsce zwolniony z opodatkowania. Polski rezydent podatkowy, podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, łączy dochód osiągnięty za granicą z dochodem uzyskanym w kraju i opodatkowuje całość według polskich zasad. Następnie od tak obliczonego podatku odlicza podatek zapłacony za granicą. Górną granicę odliczenia wyznacza tzw. limit proporcjonalny, czyli ta część polskiego podatku, która proporcjonalnie przypada na dochód zagraniczny. 

Na potrzeby rozliczenia dochód osiągnięty za granicą oraz podatek zapłacony za granicą przelicza się na złote według właściwego kursu. Rozliczenie następuje w zeznaniu rocznym (w przypadku osób fizycznych z wykorzystaniem załącznika wykazującego dochody zagraniczne), co oznacza, że obowiązek złożenia zeznania powstaje również wówczas, gdy podatnik osiągnął wyłącznie dochód zagraniczny. 

Limit odliczenia – jak go obliczyć 

Limit odliczenia oblicza się, mnożąc podatek wyliczony od całości dochodów (krajowych i zagranicznych) przez udział dochodu zagranicznego w dochodzie całkowitym. Odliczeniu podlega zawsze niższa z dwóch wartości: podatek faktycznie zapłacony za granicą albo wyliczony w ten sposób limit. 

Przykład (uproszczony, z pominięciem kwoty wolnej i szczegółów skali): załóżmy, że podatnik osiągnął 90 000 zł dochodu w Polsce i 30 000 zł dochodu za granicą, a polski podatek od łącznego dochodu 120 000 zł wynosi 12 000 zł. Limit odliczenia wyniesie 12 000 zł × (30 000 zł / 120 000 zł) = 3 000 zł. Jeżeli za granicą zapłacono 4 000 zł podatku, odliczyć można jedynie 3 000 zł, a nadwyżka 1 000 zł przepada. Jeżeli natomiast za granicą zapłacono 1 500 zł, odliczeniu podlega 1 500 zł, a podatnik faktycznie dopłaca w Polsce różnicę do poziomu krajowego. Mechanizm ten dobrze obrazuje istotę metody - dochód zagraniczny zostaje ostatecznie obciążony co najmniej do wysokości podatku polskiego. 

Podsumowanie 

Metoda proporcjonalnego odliczenia polega na opodatkowaniu w Polsce całości dochodów rezydenta z jednoczesnym prawem do odliczenia podatku zapłaconego za granicą, ograniczonym jednak do tej części polskiego podatku, która proporcjonalnie przypada na dochód zagraniczny. 

W praktyce oznacza to konieczność łączenia dochodów krajowych i zagranicznych, prawidłowego przeliczenia kwot na złote, wyliczenia limitu odliczenia oraz złożenia zeznania.