Obrońca z urzędu w postępowaniu dyscyplinarnym doradcy podatkowego – petycja o zmianę przepisów
Komisja senacka zajmie się petycją postulującą zmianę przepisów ustawy o doradztwie podatkowym w zakresie prawa do obrońcy z urzędu w postępowaniu dyscyplinarnym. Autor petycji (adwokat Robert Pogorzelski) wskazuje, że obecna regulacja ograniczająca obrońcę z urzędu wyłącznie do doradcy podatkowego, podczas gdy obrońcę z wyboru może być również adwokat lub radca prawny, narusza konstytucyjną zasadę równości i prowadzi do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej obwinionego w zależności od jego możliwości finansowych.
Obowiązujące przepisy art. 66 ustawy o doradztwie podatkowym tworzą asymetrię, która stała się przedmiotem petycji skierowanej do Senatu. Zgodnie z art. 66 ust. 1 doradca podatkowy, wobec którego toczy się postępowanie dyscyplinarne, może ustanowić obrońcę z wyboru spośród doradców podatkowych, adwokatów lub radców prawnych. Prawo do obrońcy z wyboru jest zatem szerokie i obejmuje trzy kategorie profesjonalistów prawnych. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja doradcy, którego nie stać na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Przepis art. 66 ust. 2 przyznaje mu wprawdzie prawo do obrońcy z urzędu, jednak obrońcą tym może być wyłącznie doradca podatkowy.
Naruszenie zasady równości
Adwokat Robert Pogorzelski, wskazuje, że tak ukształtowana regulacja narusza, w jego ocenie, art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, wyrażający zasadę równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji. Obwiniony doradca podatkowy dysponujący środkami finansowymi może wybrać obrońcę spośród trzech grup zawodowych, w tym adwokata lub radcę prawnego. Obwiniony korzystający z obrońcy z urzędu jest pozbawiony tego wyboru. Tymczasem obaj znajdują się w identycznej sytuacji procesowej, różni ich jedynie sytuacja majątkowa, co nie powinno stanowić wystarczającego uzasadnienia dla odmiennego ukształtowania ich praw procesowych.
Argument praktyczny
Petycja wskazuje również na istotny problem praktyczny, który wykracza poza sam etap postępowania dyscyplinarnego. Od orzeczenia wydanego w tym postępowaniu przysługuje odwołanie do sądu pracy na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym. Na tym etapie doradca podatkowy ustanowiony obrońcą z urzędu traci możliwość dalszej reprezentacji obwinionego, bowiem art. 87 kodeksu postępowania cywilnego nie zalicza doradców podatkowych do kręgu podmiotów uprawnionych do reprezentowania stron przed sądem w sprawach cywilnych. Adwokat lub radca prawny ustanowiony z urzędu mógłby natomiast reprezentować obwinionego także na dalszym etapie postępowania, zapewniając mu ciągłość obrony prawnej.
Proponowane zmiany
Petycja postuluje zmianę art. 66 ust. 2 w ten sposób, by obrońcą z urzędu mógł być nie tylko doradca podatkowy, ale także adwokat lub radca prawny. Proponuje się ponadto dodanie ust. 3, który wyraźnie przesądzałby o prawie obrońcy z urzędu do wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną.
Wnioski
Postulowana zmiana, choć dotyczy stosunkowo wąskiego zagadnienia proceduralnego, ma istotne znaczenie dla ochrony praw doradców podatkowych w postępowaniach dyscyplinarnych. Obecna regulacja stawia w gorszej sytuacji tych spośród nich, których nie stać na obrońcę z wyboru, ograniczając im dostęp do profesjonalisty z doświadczeniem w postępowaniach quasi-karnych.
