Podatki dochodowe przy powierniczej rejestracji znaku towarowego

Sytuacją często spotykaną w obrocie gospodarczym jest sytuacja, w której osoba fizyczna na podstawie umowy powiernictwa zawartej ze spółkami handlowymi, działając jako powiernik rejestruje znaki towarowe w imieniu tych podmiotów. Po jakimś czasie przenosi te znaki nieodpłatnie na spółki, które były powierzającymi. Wątpliwość w tym zakresie budzić może czy taka sytuacja generuje powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu, u którejkolwiek ze stron. 

Umowa powiernictwa 

Powiernictwo to umowa nienazwana, konstruowana na podstawie zasady swobody umów (art. 353¹ Kodeksu cywilnego), do której odpowiednio stosuje się przepisy o zleceniu. Jej istotą jest to, że powiernik działa we własnym imieniu, ale na rzecz i w interesie powierzającego. W ujęciu cywilnoprawnym to powiernik figuruje w rejestrze jako uprawniony do znaku, ale ekonomicznym właścicielem od początku pozostaje powierzający. Istotą umowy powiernictwa jest to, że powiernik nabywa prawa w imieniu własnym, ale ma obowiązek wydać powierzającemu wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, dlatego sama ta umowa nie generuje przychodu podatkowego po jego stronie.  

To, dlatego organy podatkowe konsekwentnie traktują skutki czynności powierniczych po stronie powierzającego, a nie powiernika. Powiernik jest jedynie wykonawcą, formalnym posiadaczem aktywa, które gospodarczo nigdy do niego nie należało i do którego przekazania powierzającego jest zobowiązany na podstawie umowy.  

Brak przysporzenia na gruncie podatków dochodowych 

Na gruncie PIT i CIT przeniesienie znaków przez powiernika na powierzającego w wykonaniu umowy powiernictwa jest co do zasady neutralne podatkowo. Nie generuje przychodu po stronie powiernika, bo nie dochodzi do żadnego przysporzenia, gdyż powiernik oddaje to, co i tak ekonomicznie należało do drugiej strony. 

Kluczowe jest to, że mimo nieodpłatności, nie mamy do czynienia z darowizną. Przeniesienie znaku jest wykonaniem wcześniej zaciągniętego zobowiązania z umowy powiernictwa (wydaniem aktywa powierzającemu), a nie świadczeniem pod tytułem darmym. Z tego samego powodu po stronie spółek nie powstaje przychód z nieodpłatnych świadczeń. 

Skutki podatkowe powinny być rozpoznawane przez spółki jako ekonomicznych właścicieli, tzn. mogą one zaliczyć wydatki na wytworzenie znaków towarowych do kosztów uzyskania przychodów. Skoro podatkowo nie dochodzi do przeniesienia i znaki są traktowane jakby zostały wytworzone przez spółki, nie mogą podlegać amortyzacji jako wartości niematerialne i prawne.