Podwyżka opłaty cukrowej wraca po wecie Prezydenta
23 czerwca 2026 r. w wykazie prac legislacyjnych pojawił się projekt ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym (UD417) zakładający podwyżkę stawek opłaty cukrowej od słodkich napojów oraz rozszerzenie jej na kolejne kategorie produktów. Jest po powrót Ministerstwa Finansów i Gospodarki do pomysłu z projektu ustawy UD318, który już wcześniej, pod koniec 2025 r., zawetował Prezydent Karol Nawrocki.
Walka z otyłością
Pomysłodawcy zmian motywują konieczność wprowadzenia nowych regulacji znacznym poziomem nadwagi i otyłości w społeczeństwie. Problem ten dotyka około 2/3 populacji Polski niosąc za sobą poważne konsekwencje zdrowotne i społeczne, a także generuje obciążenia dla systemu ochrony zdrowia, przekładając się na wysokie wydatki Narodowego Funduszu Zdrowia. Szacuje się bowiem, że koszty bezpośrednio związane z otyłością (tj. profilaktyka, diagnostyka i leczenie otyłości oraz chorób będących jej powikłaniami) mogły wynieść w 2025 roku nawet od 4,4 do 15,4 mld zł.
Wzrost stawek opłaty cukrowej ma ograniczyć zjawisko regularnego spożywania słodkich napojów, które jest jednym z głównych czynników sprzyjających nadmiernemu przyrostowi masy ciała Polaków. W uzasadnieniu projektu przeczytać można, że:
„Obowiązująca wysokość opłaty została przyjęta w 2020 r. i wydaje się znacząco odbiegać od aktualnych cen napojów. Tym samym, jest niewystarczająca, aby wpłynąć na zachowania konsumentów oraz realizować cele zdrowotne przyjęte przy wprowadzaniu opłaty.”
Co więcej, wyższa opłata cukrowa umożliwi zwiększenie przychodów NFZ. Środki przeznaczone zostaną na edukację i działania profilaktyczne oraz na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej, w szczególności w zakresie leczenia chorób związanych z nieprawidłowymi nawykami żywieniowymi, takich jak nadwaga i otyłość.
Wzrost cen
Proponowane regulacje nakierowane są przede wszystkim na zmniejszenie dostępności cenowej słodzonych napojów. Stawki w przeliczeniu na jeden litr napoju mają zostać podwyższone:
- z 50 gr do 70 gr – opłata stała za cukier do 5 g w 100 ml lub obecność wybranych słodzików,
- z 5 gr do 10 gr – opłata zmienna za każdy gram cukru powyżej 5 g w 100 ml napoju,
- z 10 gr do 1 zł – opłata za zawartość kofeiny lub tauryny,
- z 1,2 zł do 1,8 zł – opłata maksymalna.
Największą zmianą jest dziesięciokrotny wzrost stawki dotyczącej kofeiny lub tauryny, co w znacznym stopniu przełoży się na wzrost finalnej ceny napojów energetycznych płaconej przez konsumentów.
Rozszerzenie katalogu produktów objętych opłatą
To jednak nie koniec, ponieważ MFiG zakłada również ukrócenie wątpliwości dotyczących m.in. tego czy opłatą objęte są koncentraty napojów do rozrobienia z wodą. Nowelizacja ma wprowadzić nową definicję napoju, obejmującą zarówno płyn gotowy do spożycia, jak i wszystkie możliwe rodzaje koncentratów słodzonych napojów, bez względu na formę (płynną, półpłynną, stałą).
Uszczelniona zostanie także luka polegająca na zwolnieniu z opłaty słodzonych napojów zgłaszanych przez producentów jako suplementy diety. Obecnie nie podlegają one opłacie, lecz po zmianach zwolnione pozostaną tylko suplementy w postaci syropu, sprzedawane w opakowaniach o maksymalnej pojemności 200 ml.
Uwaga! Nowe rozwiązania dalej pozwalają na wyłącznie z opłaty soków 100%, jak i napojów zawierających co najmniej 20% soku i do 5 gramów cukrów w 100 ml.
Etap legislacyjny: Projekt ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym (UD417) znajduje się obecnie w opiniowaniu. Zmiany mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r.
