Prezydent podpisał: ustawa o PIP
Słowo stało się ciałem i dało PIP prawo do reklasyfikacji umów cywilnoprawnych (od 8 lipca 2026 r.). Chcesz poznać nowe zasady kontroli? Przeczytaj tekst do końca.
Prezydent ustawę podpisał, ale skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego. Dało to jednak możliwość publikacji. Ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw została opublikowana w Dzienniku Ustaw w dniu 7 kwietnia 2026 r. pod pozycją 473. Biorąc pod uwagę 3 miesięczny termin vacatio legis, ustawa wejdzie w życie w dniu 8 lipca 2026 r.
Nowelizacja wprowadza między innymi możliwość kontroli online oraz interpretacje PIP wydawane na wzór interpretacji podatkowych. Najważniejsza jest jednak reklasyfikacja umów zlecenia i umów współpracy w ramach B2B.
Procedura kontroli będzie wyglądać następująco:
- Jeżeli w trakcie kontroli inspektor PIP uzna, że zawarta umowa ma cechy stosunku pracy, będzie mógł wydać stosowne polecenie. Ma się przy tym kierować wolą stron (czyt. wolą wykonawcy umowy). Wola ta nie będzie miała znaczenia, jeżeli umowa ewidentnie będzie stanowić stosunek pracy. W każdym razie należy zwiększyć świadomość wykonawców umów.
- Kontrolowany (zleceniodawca) będzie mógł:
- zmienić umowę zlecenia (współpracy w ramach B2B) w umowę o pracę lub
- poprawić umowę tak, aby nie miała cech stosunku pracy.
Jeżeli inspektor PIP zaakceptuje zmiany – sprawa nie będzie miała dalszego ciągu. Jeżeli jednak nie zaakceptuje zmian lub kontrolowany zignoruje polecenie przejdziemy do kolejnego kroku.
- PIP może wydać decyzję przekształcającą umowę w stosunek pracy. Co do zasady decyzja będzie wywierać skutki od daty wydania, a w niektórych przypadkach od daty wszczęcia kontroli (jeżeli umowa zostałaby wcześniej rozwiązana). Trzeba będzie ją jednak zastosować od momentu upływu terminu do odwołania, chyba że kontrolowany się odwoła.
- Odwołanie spowoduje skierowanie sprawy do sądu. Sąd ma wyznaczyć pierwszą rozprawę w ciągu miesiąca, co jest mało realnym terminem. Będzie możliwość wyroku wstępnego dotyczącego tylko reklasyfikacji, bez rozstrzygania pozostałych kwestii, co może trochę przyspieszyć postępowanie. Jeżeli sąd stanie po stronie kontrolowanego decyzja PIP nie wywoła skutków prawnych. Jeżeli po stronie PIP – konieczne będzie wprowadzenie zmian co do zasady od dnia wydania decyzji.
Przekształcenie UZ i B2B w UoP to szereg konsekwencji związanych zastosowaniem prawa pracy oraz innych zasad opodatkowania i oskładkowania. To też kara od 2000 zł do 60.000 zł. Aby tego uniknąć należy zadbać o właściwe zapisy umowy oraz zmienić podejście do zawartych umów. Przede wszystkim należy unikać rozwiązań przewidzianych dla stosunku pracy (urlopy, stanowiska pracy, nadgodziny itp.). Zacząć należy od popularnego zwyczaju nazywania zleceniobiorców pracownikami. Dobra umowa i zmiana podejścia do umów powinny dać bezpieczeństwo. Oczywiście o ile wykonawca nie „chlapnie”, że chciał być na etacie, ale firma na nim wymusiła inną umowę…
