Prezydent podpisał! Zmiany w zasiłkach.

Prezydent podpisał. I to od razu dwie ustawy kadrowo-płacowe. A mógł nie podpisać… Dowiedz się co i kiedy się zmienia!

Nowelizacja zasiłkowa ma aż trzy terminy wejścia w życie. Przeczytaj, żeby wiedzieć co i kiedy zacznie obowiązywać.

Wejście w życie 27.01.2026 r.

Istota zmian:

Spora część zmian ma charakter techniczny dotyczący rejestrów lekarskich.

Istotniejsza zmiana z perspektywy zakładów pracy dotyczy zasad przeprowadzania kontroli orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby albo orzekania o konieczności osobistego sprawowania przez ubezpieczonego opieki nad chorym członkiem rodziny (nowy zapis) oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich. ZUS będzie mógł żądać większej ilości dokumentów (np. dokumentacji medycznej członka rodziny) i wyjaśnień.

Komentarz:

Zmiany nie wywołujące większych skutków w zakresie praw i obowiązków płatników i ubezpieczonych. Bardziej istotne dla lekarzy.

Wejście w życie 13.04.2026 r.

Istota zmian:

Najważniejsza cześć nowelizacji z perspektywy kadrowo-płacowej.

1. Aktywność w okresie zasiłkowym

Ustawodawca utrzymał zasadę, iż ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, w przypadku gdy w okresie orzeczonej niezdolności do pracy:

1) wykonuje pracę zarobkową lub

2) podejmuje aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia.

Doprecyzował jednak, że:

1) pracą zarobkową jest każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania, z wyłączeniem czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy.

2) aktywnością niezgodną z celem zwolnienia od pracy są wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję, z wyłączeniem zwykłych czynności dnia codziennego lub czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.

Komentarz:

Super zmiana pozwalająca m.in. wyjść po chleb w czasie zwolnienia lekarskiego lub wziąć udział w pogrzebie bliskiej osoby. ZUS może być niezadowolony, bo nie będzie mógł pokazywać, kto tu rządzi…

2. Bycie trochę na zasiłku, a trochę nie - wstęp

W przypadku spełniania warunków podlegania ubezpieczeniom społecznym z co najmniej dwóch tytułów do tych ubezpieczeń niezdolność do pracy z powodu choroby dotyczy każdego z tych tytułów, dla których odrębnie wystawia się zwolnienie od pracy.

Komentarz:

Na razie ustawodawca wprowadza zasadę mówiącą, iż zwolnienie lekarskie wystawia się dla każdego tytułu oddzielnie. W efekcie osoba pracująca na trzech etatach powinna otrzymać trzy zwolnienia od pracy.

3. Wierzyć i kontrolować

Wchodzą w życie rozbudowane przepisy o kontroli ubezpieczonych oraz osób po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy zgodnie z ich celem. Kontrolę dalej będzie mógł przeprowadzać ZUS oraz płatnicy składek (ci ostatni także za czas wypłaty wynagrodzenia chorobowego).

Ustawodawca precyzuje, że kontrola polega na ustaleniu, czy osoba kontrolowana nie podejmuje działań wyłączających z zasiłku (patrz pkt 1), a w przypadku zasiłku opiekuńczego również na ustaleniu, czy poza ubezpieczonym nie ma innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, mogących zapewnić opiekę, chyba że dotyczy to sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat. Określa też zasady odbywania kontroli, prawa i obowiązki kontrolowanego w tym zasady odwoływania od protokołu kontroli.

Komentarz:

Bardziej precyzyjne określenie zasad kontroli poprawności korzystania ze zwolnień (w praktyce z zasiłków) może trochę ucywilizować proces. Strony będą znały swoje prawa i obowiązki, wobec czego można wyeliminować niektóre spory.

Wejście w życie 01.01.2027 r.

Istota zmian:

1. Jeden dla wszystkich!

Niezależnie od liczby tytułów ubezpieczenia chorobowego ustala się jeden okres zasiłkowy. Dotyczy to również przypadku, w którym zwolnienie lekarskie jest tylko na niektóre tytuły.

Komentarz:

Zapis porządkujący. Skoro można mieć kilka tytułów i zwolnienie tylko z niektórych z nich, trzeba było go wprowadzić.

2. Bycie trochę na zasiłku, a trochę nie - rozwinięcie

Jeżeli jednak praca zarobkowa w ramach określonego tytułu może być wykonywana z uwagi na rodzaj tej pracy, na żądanie ubezpieczonego można nie wystawić zwolnienia od pracy z tego tytułu.  W takim przypadku ubezpieczony jest obowiązany poinformować płatnika składek o okresie, na który zostało mu wystawione zwolnienie od pracy z innego tytułu.

Komentarz:

Od strony logicznej fajna sprawa. Jeżeli np. jestem chory (niech będzie na grypę), to nie powinienem być wśród ludzi, czyli np. nie powinienem przyjeżdżać do biura. Ale mogę robić szkolenia online. Zobaczymy jednak, jak to wyjdzie w praniu i czy nie będzie nadużyć.