Prywatne korzystanie z majątku fundacji rodzinnej
Fundacja rodzinna coraz częściej staje się narzędziem porządkowania sukcesji i ochrony majątku rodzinnego. W praktyce fundatorzy rozważają wniesienie do fundacji składników majątkowych, z których nadal sami korzystają lub które pozostają do dyspozycji beneficjentów – przykładowo nieruchomości mieszkalnych, apartamentów wakacyjnych czy samochodów. Takie rozwiązanie wymaga jednak ostrożności podatkowej.
Z perspektywy przepisów o fundacji rodzinnej udostępnienie fundatorowi lub beneficjentowi mienia należącego do fundacji może zostać uznane za świadczenie podlegające opodatkowaniu CIT po stronie fundacji. Co istotne, opodatkowanie może wystąpić nawet wtedy, gdy fundacja nie wypłaca żadnych środków pieniężnych. Samo umożliwienie prywatnego korzystania z majątku fundacji może bowiem zostać potraktowane jako świadczenie na rzecz fundatora lub beneficjenta.
W praktyce oznacza to konieczność zapłaty przez fundację 15% CIT od wartości takiego świadczenia. Podstawą opodatkowania będzie co do zasady wartość rynkowa korzystania z danego składnika majątku. Dla nieruchomości może to odpowiadać rynkowemu czynszowi najmu, jaki należałoby zapłacić za porównywalny lokal lub dom. Z kolei w przypadku samochodów punktem odniesienia może być rynkowa stawka wynajmu pojazdu o podobnej klasie i parametrach.
Przykładowo, jeżeli fundator korzysta z apartamentu należącego do fundacji rodzinnej, a rynkowy czynsz najmu takiej nieruchomości wynosiłby 20 tys. zł miesięcznie, fundacja może być zobowiązana do zapłaty 15% CIT od tej wartości świadczenia. W praktyce oznacza to dodatkowy koszt podatkowy wynoszący 3 tys. zł miesięcznie, mimo że fundacja nie osiąga z tego tytułu realnego przychodu pieniężnego.
Z tego względu wnoszenie do fundacji aktywów służących głównie prywatnej konsumpcji co do zasady nie jest najbardziej efektywnym podatkowo rozwiązaniem. Fundacja rodzinna najlepiej sprawdza się bowiem jako podmiot gromadzący majątek inwestycyjny, biznesowy lub przeznaczony do długoterminowego zarządzania rodzinnego.
Nie oznacza to jednak, że takie struktury należy automatycznie wykluczyć. W wielu przypadkach fundatorowi zależy przede wszystkim na zabezpieczeniu majątku przed rozdrobnieniem, uporządkowaniu zasad korzystania z aktywów rodzinnych oraz zapewnieniu sprawnej sukcesji. Jeżeli więc priorytetem jest trwała ochrona majątku i wielopokoleniowe planowanie sukcesyjne, nawet konieczność zapłaty CIT od świadczeń związanych z korzystaniem z majątku fundacji może być ekonomicznie i organizacyjnie akceptowalna.
