Czy każda fundacja rodzinna prowadzi działalność gospodarczą? Dyskusyjne stanowisko WSA w Rzeszowie

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej prezentował dotychczas jednolitą linię interpretacyjną, z której wynika, że zbycie walut wirtualnych przez fundację rodzinną stanowi przejaw niedozwolonej działalności gospodarczej. Sęk w tym, że w przypadku, gdy fundacja nie dokonuje aktywnego obrotu kryptowalutami, tylko nabywa je w wyniku jednej czynności prawnej i je przechowuje, to za co najmniej wątpliwe należy uznać, że wykonuje działalność gospodarczą w tym zakresie. Jeśli takiej działalności gospodarczej nie wykonuje, to brak jest podstaw do rozważania czy jest ona dozwolona, czy nie – zastosowanie powinno znaleźć podmiotowe zwolnienie fundacji rodzinnej z podatku dochodowego od osób prawnych. 

Jedna z takich spraw trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Sąd przyznał rację dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej, jednak posłużył się osobliwą argumentacją. 

Analiza stanowiska sądu prowadzi do wniosku, że w praktyce fundacja rodzinna, która nabywa jakiekolwiek mienie - udziały w spółce, nieruchomość czy obraz - i w przyszłości je sprzeda, zawsze jest uważana za podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Nieważne, w jakim celu to mienie nabyła. Sprzedaż należy zatem zawsze rozpatrywać w kontekście tego, czy jest to przejaw dozwolonej, czy niedozwolonej działalności gospodarczej. 

Mając na uwadze, że jedną z istotnych cech fundacji rodzinnej jest wyposażanie jej w mienie oraz późniejsze, dalsze nabywanie mienia, przyjmując logikę sądu, należałoby uznać, że nie ma fundacji rodzinnej, która nie prowadziłaby działalności gospodarczej jeśli dokonała choć jednorazowej sprzedaży mienia. Zwolnienie podmiotowe przestaje być więc regułą, od której ustawodawca przewidział wyjątki, a staje się czymś, co przy każdej transakcji trzeba wywalczyć. 

Niestety, stosowanie takiej wykładni przepisów nie może zostać zaaprobowane, ponieważ wypacza treść przepisów. Domyślam się, że celem takiej interpretacji przepisów było niedopuszczenie do stwierdzenia, że możliwa jest sprzedaż walut wirtualnych przez fundację rodzinną bez konieczności zapłaty podatku dochodowego.  

W tej sprawie nie chodzi jednak o to, czy przedmiotem sprzedaży będą kryptowaluty, dzieła sztuki czy też sztabki złota. Chodzi w niej o wykładnię przepisów, które stanowią podstawę ustalania zasad opodatkowania dochodów osiąganych przez fundacje rodzinne. 

Podatnik nie zdecydował się jednak złożyć skargi kasacyjnej, a wyrok stał się prawomocny. Organy podatkowe na pewno będą go wykorzystywały na swoją korzyść w przyszłości, jednak należy pamiętać, że istnieją mocne przeciwargumenty, które można wykorzystać w przypadku ewentualnego sporu.  

Wyrok WSA w Rzeszowie z 2 czerwca 2026 r., sygn. I SA/Rz 133/26