Przekazanie firmowej nieruchomości w zamian za dożywocie – czy powstaje przychód?
- Wysłane przez Autor: Łukasz Krasowski
- Kategorie PIT
- Data 19 listopad 2026 Dodaj jako źródło
w Google
Przedsiębiorcy często decydują się na przekazanie majątku firmowego, w tym nieruchomości komercyjnych czy lokali usługowych ujętych w ewidencji środków trwałych osobom bliskim. Co do zasady, odpłatne zbycie składnika majątku wykorzystywanego w działalności gospodarczej generuje przychód z tej działalności na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zasada ta obejmuje również sytuacje, w których nieruchomość nie została uprzednio wycofana z firmy (a nawet po jej wycofaniu, jeżeli od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu wycofania nie upłynęło 6 lat). Wątpliwości pojawiają się jednak wtedy, gdy przeniesienie własności nie następuje w drodze klasycznej sprzedaży czy darowizny, lecz na podstawie umowy o dożywocie uregulowanej w art. 908 Kodeksu cywilnego.
Z perspektywy cywilnoprawnej umowa o dożywocie jest umową odpłatną i wzajemną, a nie czynnością nieodpłatną. Zbywca przenosi własność nieruchomości nie za określoną cenę pieniężną, lecz w zamian za zobowiązanie nabywcy do zapewnienia mu dożywotniego utrzymania (obejmującego między innymi przyjęcie jako domownika, dostarczanie wyżywienia, mieszkania, mediów oraz zapewnienie pomocy i pielęgnacji w chorobie). Skoro czynność ma charakter odpłatny, na gruncie podatku dochodowego pojawia się problem wyceny przysporzenia po stronie zbywcy. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy, przy określaniu wysokości przychodu z odpłatnego zbycia środków trwałych stosuje się odpowiednio przepisy art. 19 tej ustawy, które odwołują się do ceny określonej w umowie lub do wartości rynkowej nieruchomości.
W praktyce przy umowie dożywocia ustalenie przychodu według reguł ustawowych jest niewykonalne. Świadczenia nabywcy są rozłożone na nieokreślony czas i mają charakter losowy- ich ostateczny rozmiar zależy od długości życia oraz indywidualnych potrzeb dożywotnika, przez co w chwili zawarcia umowy nie da się ich oszacować ani utożsamiać z wartością rynkową nieruchomości. Jak potwierdził Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 10 listopada 2026 roku, nr 0113-KDIPT2-1.4011.647.2026.2.ISL zarówno w przypadku zbycia prywatnego, jak i zbycia środka trwałego wykorzystywanego w działalności gospodarczej ustawa odsyła do tych samych mechanizmów określania przychodu z art. 19, których wobec konstrukcji dożywocia nie można zastosować. W konsekwencji przykładowo przeniesienie własności amortyzowanej nieruchomości firmowej (w tym przypadku lokalu usługowego wraz z przypadającym udziałem w gruncie) w zamian za dożywotnie utrzymanie pozostaje neutralne w podatku dochodowym od osób fizycznych. Brak obiektywnego miernika pozwalającego na precyzyjne ustalenie wysokości przychodu sprawia, że po stronie przedsiębiorcy nie powstaje przychód ani dochód do opodatkowania- niezależnie od tego, czy przed zawarciem umowy nieruchomość została wycofana z ewidencji środków trwałych.
Chcesz poszerzyć swoją wiedzę i dowiedzieć się więcej?
Zorganizuj szkolenie zamknięte dopasowane do potrzeb Twojego zespołu.
Autor: Łukasz Krasowski

