Przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – przewlekła choroba członka rodziny

Warunki przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym

Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Stosownie natomiast do art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Przywrócenie terminu wymaga zatem zasadniczo łącznego spełnienia kilku warunków. Zainteresowany powinien uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, złożyć wniosek w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia oraz jednocześnie dokonać czynności, której termin dotyczył, tj. przykładowo wnieść odwołanie od decyzji. Przywrócenie terminu do złożenia samego wniosku jest niedopuszczalne.

Opieka nad chorą żoną przyczyną uchybienia terminowi

Sprawa rozpoznawana przez WSA w Warszawie dotyczyła podatnika, któremu Naczelnik Urzędu Skarbowego określił zobowiązanie w PIT za 2019 r. Decyzję uznano na podstawie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej za doręczoną 18 września 2025 r. (w trybie doręczenia zastępczego), a termin do wniesienia odwołania upłynął 2 października 2025 r.

Podatnik wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu 15 października 2025 r. Wyjaśnił, że opiekował się żoną cierpiącą na przewlekłą chorobę, której objawy w okresie przypadającym na doręczenie decyzji uległy znacznemu zaostrzeniu. Stan zdrowia żony wymagał jego stałej obecności i pomocy w wykonywaniu codziennych czynności. Jak wskazywał podatnik, do przygotowania odwołania przystąpił, gdy jej stan się ustabilizował.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu. Zdaniem organu podatnik nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ wskazywał przede wszystkim, że choroba żony miała charakter przewlekły, a zatem nie była zdarzeniem nagłym i niemożliwym do przewidzenia. Podatnik miał również możliwość ustanowienia pełnomocnika, który zadbałby o terminowe wniesienie odwołania.

Nagłe może być również zaostrzenie objawów przewlekłej choroby

WSA w Warszawie nie zgodził się z takim podejściem. Zdaniem Sądu organ błędnie przyjął, że przewlekły charakter choroby wyklucza możliwość uznania jej za okoliczność uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminowi.

Jak wskazał Sąd, „nagłość” może dotyczyć nie tylko pojawienia się samej choroby, lecz także nasilenia jej objawów w konkretnym okresie. Zaostrzenie przewlekłej choroby żony, powodujące konieczność stałej i osobistej opieki, mogło zatem stanowić przeszkodę uniemożliwiającą podatnikowi wniesienie odwołania w terminie.

Organ powinien był zbadać, czy pogorszenie stanu zdrowia żony nastąpiło w czasie, w którym podatnik miał wnieść odwołanie, oraz czy związane z tym obowiązki były na tyle absorbujące, że pomimo zachowania należytej staranności nie mógł on dokonać czynności w terminie. W razie wątpliwości organ mógł zwrócić się do podatnika o dodatkowe uprawdopodobnienie tych okoliczności.

WSA podkreślił również, że uprawdopodobnienie nie jest równoznaczne z udowodnieniem określonych okoliczności. Nie wymaga ono uzyskania całkowitej pewności, lecz przedstawienia ich w sposób pozwalający uznać twierdzenia strony za wiarygodne.

Brak pełnomocnika nie oznacza niedochowania należytej staranności

Sąd zakwestionował także stanowisko organu, zgodnie z którym podatnik powinien był wcześniej ustanowić pełnomocnika. Sam fakt nieustanowienia pełnomocnika nie może świadczyć o niedochowaniu należytej staranności, ponieważ strona ma prawo samodzielnie reprezentować swoje interesy w postępowaniu podatkowym.

WSA uchylił zaskarżone postanowienie. Nie oznaczało to jednak automatycznego przywrócenia terminu. Kierując się dyspozycją art. 141 § 4 p.p.s.a., Sąd wskazał, że Organ zobowiązany jest do ponownego zbadania, czy wskazywane przez podatnika okoliczności rzeczywiście wystąpiły w okresie biegu terminu oraz czy uniemożliwiały mu terminowe wniesienie odwołania.

Przeszkoda musi zostać odpowiednio uprawdopodobniona

Wyrok WSA w Warszawie, to kolejne, choć na razie nieprawomocne, orzeczenie dotyczące przywrócenia terminu, które pokazuje, że przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności może dotyczyć nie tylko samego podatnika, lecz także osoby bliskiej. W przypadku przewlekłej choroby znaczenie może mieć jej nagłe zaostrzenie, jeżeli związana z nim konieczność sprawowania osobistej opieki rzeczywiście uniemożliwiała podatnikowi terminowe działanie.