Rzecznik TSUE: bez faktury nie ma odliczenia VAT za wcześniejszy okres. Co to oznacza dla KSeF?
Dla momentu odliczenia VAT nie wystarczy samo powstanie obowiązku podatkowego. Zdaniem Rzecznik Generalnej TSUE Juliane Kokott podatnik może zrealizować prawo do odliczenia dopiero za okres, w którym po raz pierwszy łącznie spełnione są dwa warunki: doszło do transakcji powodującej powstanie prawa do odliczenia oraz podatnik posiada fakturę. Jeżeli fakturę otrzyma później – odliczenie również przesuwa się na późniejszy okres.
To stanowisko może mieć szczególne znaczenie po wejściu obowiązkowego KSeF, gdzie ustalenie prawnej daty otrzymania faktury może bezpośrednio wpływać na moment odliczenia VAT.
W sprawie z 11 lutego 2026 r. (T-689/24) TSUE uznał, że podatnik może odliczyć VAT za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy, jeżeli fakturę otrzymał później, ale jeszcze przed złożeniem deklaracji za ten okres. Wyrok ten został jednak objęty wyjątkową procedurą kontroli z uwagi na potencjalne zagrożenie dla jedności i spójności prawa UE.
Niestety, 10 września 2026 r. Rzecznik Generalna TSUE Juliane Kokott przedstawiła opinię w sprawie C-167/26 RX dotyczącej momentu realizacji prawa do odliczenia VAT i nie podzieliła stanowiska TSUE.
Jej zdaniem należy rozróżnić powstanie prawa do odliczenia od możliwości jego wykonania oraz okresu, za który odliczenie może zostać dokonane.
W konsekwencji dla ustalenia okresu odliczenia kluczowe jest pierwsze łączne spełnienie dwóch warunków:
- dokonanie transakcji powodującej powstanie prawa do odliczenia,
- posiadanie faktury dokumentującej tę transakcję.
Jeżeli więc obowiązek podatkowy powstał przykładowo w styczniu, ale nabywca otrzymał fakturę dopiero w lutym, według stanowiska Rzecznik Generalnej nie można „cofnąć” odliczenia do stycznia tylko dlatego, że faktura została otrzymana przed złożeniem deklaracji za ten miesiąc.
W konsekwencji Rzecznik Generalna uznała również, że polski art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT, uzależniający możliwość realizacji prawa do odliczenia od otrzymania faktury, jest zgodny z dyrektywą VAT.
A co z KSeF?
Jeżeli TSUE podzieli stanowisko Rzecznik Generalnej, prawna data otrzymania e-faktury w KSeF nabierze jeszcze większego znaczenia.
W tym także, w trybach fakturowania poza KSeF offline24, offline i awarii, gdzie mamy już pierwsze korzystne WSA, komentowane w artykule pt.: ”Nie musisz mieć faktury aby odliczyć VAT, w tym faktury KSeF i KSef ID”
Opinia Rzecznik Generalnej wzmacnia znaczenie samego „otrzymania faktury” i może stać się jednym z kluczowych problemów praktycznych ze stosowaniem odliczenia.
Podatnicy mocno liczyli na możliwość uproszczenia schematów i zastosowania odliczenia za okres powstania obowiązku podatkowego, gdzie przesunięcie odliczeń często wynika z opóźnień kontrahentów przy wystawianiu faktur.
Na razie jest to jednak wyłącznie opinia Rzecznik Generalnej, a nie wyrok TSUE. Na ten ostateczne trzeba jeszcze poczekać
Jeżeli jednak Trybunał podzieli tę argumentację, szanse na przyjęcie zasady pozwalającej „cofnąć” odliczenie VAT do okresu powstania obowiązku podatkowego mimo późniejszego otrzymania faktury istotnie zmaleją.
