Ugoda frankowa a PIT: zwrot nadpłaconych kwot to nie zawsze przychód podatkowy

Zwrot środków otrzymany od banku w wykonaniu ugody dotyczącej kredytu frankowego nie musi oznaczać powstania przychodu w PIT. Jeżeli bank zwraca kredytobiorcy kwoty wcześniej przez niego zapłacone, a wypłata ma charakter restytucyjny, to po stronie podatnika co do zasady nie dochodzi do definitywnego przysporzenia majątkowego. Inaczej należy jednak ocenić odsetki za opóźnienie. Te zasadniczo stanowią przychód podatkowy, choć w określonych przypadkach mogą korzystać ze zwolnienia podatkowego. 

Spór z bankiem i planowana ugoda sądowa 

Sprawa dotyczyła podatniczki, która zawarła w 2008 r. umowę kredytu hipotecznego waloryzowanego do CHF. Podatniczka ponosiła zarówno ciężar rat kapitałowo-odsetkowych, jak i składek ubezpieczeniowych związanych z umową kredytu. 

W ramach planowanej ugody sądowej bank miał zwrócić podatniczce określoną kwotę, obejmującą zwrot zapłaconych odsetek umownych oraz składek ubezpieczeniowych. Część wypłaty miała stanowić również odsetki za opóźnienie od kwoty, której zwrotu podatniczka dochodziła od banku. 

Podatniczka chciała potwierdzić, czy otrzymane od banku kwoty będą przychodem z innych źródeł oraz czy będą objęte zaniechaniem poboru podatku przewidzianym dla określonych dochodów związanych z kredytami hipotecznymi udzielonymi na cele mieszkaniowe. Zapytała również o skutki podatkowe odsetek za opóźnienie. 

Zwrot własnych pieniędzy nie jest definitywnym przysporzeniem 

Dyrektor KIS wskazał, że co prawda zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, przychodem są między innymi otrzymane pieniądze i wartości pieniężne, tym niemniej nie każda wypłata pieniężna powoduje powstanie przychodu podatkowego. 

Kluczowe znaczenie ma definitywny charakter przysporzenia. Przychodem może być tylko takie świadczenie, które realnie powiększa majątek podatnika albo zmniejsza jego zobowiązania w sposób trwały. Jeżeli podatnik otrzymuje jedynie zwrot środków, które wcześniej sam zapłacił, trudno mówić o przysporzeniu majątkowym po jego stronie.  

W konsekwencji Organ uznał, że zwrot dokonany przez bank w części obejmującej wcześniej zapłacone odsetki umowne oraz składki ubezpieczeniowe nie spowoduje po stronie podatniczki powstania przychodu w PIT. Kwota zwrotu mieściła się bowiem w kwotach wcześniej wpłaconych przez podatniczkę w związku z wykonywaniem umowy kredytu.   

Podatnik nie uzyskuje w takim przypadku korzyści ekonomicznej. Odzyskuje jedynie środki, które wcześniej zostały pobrane przez bank w związku z wykonywaniem spornej umowy kredytowej. Zarówno zwrot składek ubezpieczeniowych, jak i zwrot odsetek umownych, nie podlega opodatkowaniu PIT, jeżeli mieści się w kwotach wcześniej zapłaconych przez kredytobiorcę. 

Zaniechanie poboru podatku nie było konieczne 

Dyrektor KIS wskazał jednocześnie, w że w sprawie nie było potrzeby sięgania po mechanizm zaniechania poboru podatku przewidziany w rozporządzeniu Ministra Finansów dotyczącym niektórych dochodów związanych z kredytami hipotecznymi udzielonymi na cele mieszkaniowe. Zaniechanie może mieć zastosowanie wtedy, gdy powstaje przychód podatkowy a w analizowanej sprawie, w zakresie zwrotu odsetek umownych i składek ubezpieczeniowych, przychód w ogóle nie powstał.  

Odsetki za opóźnienie należy oceniać osobno  

W zakresie odsetek za opóźnienie organ wskazał z kolei, że stanowią one przychód podatkowy. Są bowiem dodatkowym świadczeniem, które powiększa majątek podatnika. Ustawa o PIT przewiduje jednak szczególne zwolnienie dla odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty należności, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku albo od których zaniechano poboru podatku.  

Tym samym ponieważ w analizowanej sprawie należność główna, czyli zwrot wcześniej zapłaconych odsetek umownych i składek ubezpieczeniowych, nie podlegała opodatkowaniu PIT, to odsetki za opóźnienie związane z nieterminową wypłatą tej należności mogły korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT.  

Znaczenie interpretacji dla kredytobiorców  

Interpretacja potwierdza korzystną i logiczną linię argumentacyjną w sprawach dotyczących ugód frankowych. Jednocześnie konieczna jest analiza charakteru wypłaty a poszczególne elementy ugody powinny być analizowane oddzielnie. Inne skutki podatkowe może mieć zwrot odsetek umownych lub składek ubezpieczeniowych, a inne wypłata odsetek za opóźnienie, umorzenie zadłużenia czy rezygnacja banku z dalszych roszczeń. W praktyce to właśnie prawidłowe opisanie i rozdzielenie elementów ugody może przesądzać o braku obowiązku zapłaty PIT. 

Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 16 czerwca 2026 r., sygn. 0115-KDST2-1.4011.283.2026.3.RH.