Akredytywa w TPR – jak prawidłowo ustalić wartość transakcji?

Akredytywa stanowi pisemne zobowiązanie banku działającego na zlecenie kupującego (importera) do zapłaty określonej kwoty na rzecz sprzedającego (eksportera), pod warunkiem spełnienia warunków określonych w akredytywie. Dzięki zaangażowaniu instytucji finansowej strony transakcji zyskują większą pewność, że zobowiązania wynikające z kontraktu zostaną prawidłowo wykonane. 

Mechanizm ten jest szczególnie popularny w transakcjach o podwyższonym poziomie ryzyka, gdzie istotne znaczenie mają zabezpieczenie płatności oraz ograniczenie ryzyka niewykonania umowy. 

Jak ustalić wartość transakcji dla akredytywy? 

Ministerstwo Finansów w odpowiedziach do formularza TPR (październik 2025 r.) wskazało, że w przypadku akredytyw należy stosować podejście analogiczne do tego, które obowiązuje dla gwarancji i poręczeń. 

Oznacza to, że jeżeli akredytywa swoim charakterem jest zbliżona do transakcji gwarancji lub poręczenia, wartość transakcji powinna zostać określona na podstawie kwoty akredytywy. W praktyce wartość tę należy ustalić w oparciu o dokumentację transakcyjną, w szczególności umowę lub inne dokumenty określające wysokość akredytywy. 

W konsekwencji jako wartość transakcji wykazywaną w TPR należy przyjąć pełną kwotę akredytywy wynikającą z warunków zawartego porozumienia. 

Komentarz 

Akredytywa pozostaje istotnym instrumentem ograniczającym ryzyko handlowe i finansowe. Na potrzeby raportowania TPR jej wartość należy co do zasady określać według kwoty akredytywy wynikającej z dokumentów transakcyjnych. Kluczowe znaczenie ma również prawidłowa kwalifikacja transakcji do odpowiedniego kodu TPR. W zależności od charakteru ekonomicznego akredytywy może ona zostać wykazana zarówno jako inna transakcja finansowa (kody 1206 i 2206), jak i jako transakcja gwarancji lub poręczenia (kody 1203 i 2203).