Anonimowy „donejt” może być darowizną. Ważny wyrok NSA dla twórców internetowych

Czy pieniądze wpłacane podczas internetowej transmisji przez osobę, której imienia i nazwiska twórca nie zna, mogą być darowizną? Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tak. Sama anonimowość wpłacającego nie pozbawia wpłaty charakteru darowizny.

Wyrok NSA z 7 lipca 2026 r., sygn. III FSK 113/26 (podobnie NSA z 7 lipca 2026 r.,sygn. III FSK 118/26), jest istotny nie tylko dla streamerów i innych twórców internetowych. Argumentacja sądu może mieć znaczenie również dla internetowych zbiórek oraz innych form dobrowolnego finansowego wsparcia.

Fiskus: bez danych darczyńcy nie ma darowizny

Sprawa dotyczyła przedsiębiorcy prowadzącego m.in. transmisje internetowe. W czasie streamów widzowie mogli przekazywać mu dobrowolne wpłaty, tzw. donejty. Wpłata nie była warunkiem uczestnictwa w transmisji. Nie funkcjonował również system nagród ani innych świadczeń przysługujących osobom przekazującym pieniądze.

Problem polegał na tym, że twórca nie znał danych osobowych wpłacających. Dysponował przede wszystkim informacjami o liczbie i wartości wpłat, a poszczególni użytkownicy mogli być oznaczeni jedynie pseudonimami.

Dyrektor KIS uznał, że takie wpłaty nie mogą być darowiznami. W ocenie organu dla zastosowania przepisów o podatku od spadków i darowizn konieczne jest ustalenie konkretnego darczyńcy. Stanowisko fiskusa podzielił WSA w Bydgoszczy.

Co jest potrzebne, aby doszło do darowizny?

NSA ocenił sprawę inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wpłaty dokonywane podczas streamingu mogą być kwalifikowane jako darowizny, nawet jeśli dane darczyńcy nie są znane obdarowanemu. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Sąd odwołał się przede wszystkim do prawa cywilnego.

Zgodnie z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku.

NSA wskazał, że dla kwalifikacji świadczenia jako darowizny kluczowe jest to, czy strony uzgodniły:

co jest przedmiotem darowizny,
że świadczenie następuje kosztem majątku darczyńcy,
że ma ono charakter nieodpłatny.

Zdaniem NSA anonimowość wpłacającego wobec obdarowanego nie jest przesądzająca dla kwalifikacji czynności jako darowizny. Jeżeli wiadomo, co jest przedmiotem darowizny, świadczenie pochodzi z majątku wpłacającego i jest nieodpłatne, to brak znajomości danych wpłacającego nie powinien sam w sobie pozbawiać wpłaty charakteru darowizny.

NSA podkreślił dodatkowo, że charakteru prawnego czynności nie może determinować konstrukcja formularza podatkowego. To, że formularz wymaga podania danych darczyńcy, nie oznacza jeszcze, że bez takich danych nie może dojść do skutecznego zawarcia umowy darowizny.

Skutki dla podatku PIT

Jeżeli dana wpłata podlega przepisom ustawy o podatku od spadków i darowizn, to nie stosuje się do niej przepisów ustawy o PIT. Wynika to z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. W konsekwencji stanowisko organów podatkowych prowadzi do sytuacji, w której anonimowa wpłata nie jest uznawana za darowiznę, a tym samym może zostać zakwalifikowana jako przychód podlegający PIT.

NSA zakwestionował jednak założenie, że sama anonimowość wpłacającego wyklucza uznanie wpłaty za darowiznę. Jeżeli w konkretnym przypadku wpłata spełnia przesłanki darowizny i podlega przepisom ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie będzie podlegała przepisom ustawy o PIT.

Nie oznacza to jednak, że każdy donejt pozostaje poza PIT

W celu dokonania podatkowej kwalifikacji trzeba zbadać rzeczywisty charakter relacji między otrzymującym świadczenie a wpłacającym.

Inaczej należy ocenić sytuację, w której widz po prostu przekazuje twórcy pieniądze, nie otrzymując niczego w zamian, a inaczej model, w którym wpłata daje określone korzyści, np. dostęp do dodatkowych materiałów, możliwość zamówienia konkretnej treści, pierwszeństwo odpowiedzi na pytanie czy inne indywidualne świadczenie. W tym drugim przypadku pojawia się element odpłatności, a wraz z nim argument, że nie mamy do czynienia z darowizną.

Odrębnej analizy wymaga sytuacja, w której streaming pozostaje w ścisłym związku z prowadzoną działalnością gospodarczą twórcy. Sam NSA wyraźnie zastrzegł, że w rozpatrywanej sprawie nie oceniał związku aktywności skarżącego z jego działalnością gospodarczą ani wpływu streamingu na pozyskiwanie klientów. Sąd wskazał, że taka kwalifikacja wymagałaby szczegółowej analizy konkretnego stanu faktycznego.

Wyrok korzystny, ale nie rozwiązuje wszystkich problemów

Orzeczenie NSA należy ocenić jako ważne i korzystne dla podatników. Nie oznacza to jednak, że problem opodatkowania anonimowych wpłat został rozwiązany.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn uzależnia sposób rozliczenia m.in. od relacji między darczyńcą a obdarowanym. Przy wielokrotnych darowiznach trzeba również uwzględnić nabycia pochodzące od tego samego darczyńcy dokonane w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. W przypadku anonimowych wpłat problemem może być więc zarówno ustalenie relacji darczyńcy z obdarowanym, od której zależy właściwa kwota wolna, jak i zweryfikowanie, czy kolejne wpłaty pochodzą od tej samej osoby. Powstaje również praktyczne pytanie o sposób złożenia zeznania SD-3 w sytuacji, w której dane darczyńcy nie są dostępne.

Czy fiskus zmieni swoje stanowisko?

Wyrok jest szczególnie interesujący na tle dotychczasowych interpretacji Dyrektora KIS. Organ wielokrotnie przyjmował, że wpłaty od osób, których nie można zidentyfikować z imienia i nazwiska, nie są darowiznami.

W konkretnych sprawach zakończonych wyrokami NSA organ, ponownie rozpoznając sprawę, jest związany oceną prawną sądu. Znaczenie orzeczeń wykracza oczywiście poza te indywidualne postępowania, jednak praktyka pokazuje, że nawet wielokrotne korzystne dla podatników orzeczenia NSA nie zawsze prowadzą do szybkiej zmiany stanowiska Dyrektora KIS. Organy mogą przez dłuższy czas podtrzymywać własną wykładnię, co zmusza podatników do jej kwestionowania przed sądami administracyjnymi.