Co nowego przynoszą planowane zmiany w akcyzie dla przedsiębiorców?

Łatwiejsze prowadzenie składów podatkowych, odliczenie akcyzy od przeterminowanego alkoholu i uproszczenia dla branży energetycznej. Takie rozwiązania przewiduje projekt UD433 przygotowany przez Ministerstwo Finansów i Gospodarki. Dla branży motoryzacyjnej istotna jest jednak propozycja ograniczająca uwzględnianie późniejszych rabatów przy rozliczaniu akcyzy od samochodów osobowych. 

Projekt z 22 września 2026 r. obejmuje zarówno zmiany wpływające na wysokość rozliczanego podatku, jak i przepisy dotyczące dokumentowania dostaw oraz przemieszczania wyrobów. Co miałoby się zmienić w porównaniu z obecnymi rozwiązaniami? 

Jeden próg dla składu magazynującego różne alkohole 

Obecnie art. 48 ust. 3 ustawy akcyzowej przewiduje odrębne roczne progi minimalnej wysokości akcyzy dla magazynowych składów podatkowych. Wynoszą one 23 mln zł dla alkoholu etylowego, 8 mln zł dla piwa, 5 mln zł dla wyrobów pośrednich oraz 3 mln zł dla wina i napojów fermentowanych. Przy magazynowaniu kilku rodzajów alkoholu trzeba spełnić warunek właściwy dla każdej kategorii. Chodzi o akcyzę, która byłaby należna, gdyby wyroby nie zostały objęte procedurą zawieszenia jej poboru. 

Projektowany art. 48 ust. 3a przewiduje osiągnięcie jednego, najwyższego progu właściwego dla alkoholi objętych działalnością składu. Do tego progu ma być wliczana akcyza od wszystkich magazynowanych lub przeładowywanych rodzajów napojów alkoholowych. 

Dla składu obejmującego alkohol etylowy i piwo wystarczyłoby więc osiągnięcie łącznie 23 mln zł. Przykładowo 15 mln zł akcyzy przypadającej na alkohol etylowy i 8 mln zł przypadającej na piwo pozwoliłoby spełnić ten warunek. Obecnie sam alkohol etylowy w takim przykładzie nie pozwala osiągnąć takiego wymaganego progu. Ułatwienie ma obejmować również istniejące zezwolenia. 

Odliczenie po zniszczeniu przeterminowanych napojów 

Obecny art. 83a ustawy akcyzowej pozwala obniżyć akcyzę w związku z uznaną reklamacją i całkowitym zniszczeniem reklamowanych wyrobów. Nie ustanawia odrębnego mechanizmu opartego wyłącznie na upływie terminu przydatności alkoholu do spożycia. 

Nowy art. 83aa ma pozwolić podatnikowi obniżyć akcyzę do zapłaty o podatek zapłacony od przeterminowanych napojów alkoholowych. Warunkiem będzie ich całkowite zniszczenie w obecności przedstawiciela naczelnika urzędu celno-skarbowego. Poza składem podatkowym potrzebna będzie dodatkowo zgoda właściwego naczelnika urzędu skarbowego, a miejsce zniszczenia musi spełniać wymagania odrębnych przepisów. 

Przedsiębiorca uzyskałby zatem wyraźną podstawę odliczenia związaną z przeterminowaniem towaru. Samo wycofanie alkoholu ze sprzedaży albo księgowe odpisanie zapasu nie wystarczy. Projekt przewiduje obniżenie podatku należnego, więc zastosowanie tego mechanizmu wymaga ustalenia statusu podatnika i kwoty zapłaconej akcyzy. 

Stawka dodatku powiązana z paliwem 

Obecna ustawa akcyzowa nie zawiera odrębnej, wyraźnej reguły powiązania stawki dodatku ze stawką paliwa, do którego jest on dodawany. Dodatki kwalifikowane jako pozostałe paliwa silnikowe mogą być objęte wyższym obciążeniem niż paliwo docelowe. 

Projektowane art. 89 ust. 1c–1e mają powiązać stawkę dodatku lub domieszki z konkretnym paliwem silnikowym, niezależnie od kodu CN dodatku. Rozwiązanie może obniżyć akcyzę dla części produktów, ale jego skutek zależy od ich przeznaczenia. 

Jeżeli dodatek ma zastosowanie do kilku rodzajów paliw silnikowych, właściwa będzie najwyższa z ich stawek. Dla wyrobu przeznaczonego lub oferowanego zarówno do paliw silnikowych, jak i opałowych projekt przewiduje stawkę równoważnego paliwa silnikowego. Sposób opisania zastosowań produktu będzie więc miał bezpośrednie znaczenie dla jego rozliczenia. 

Mniej formalności przy własnym zużyciu i paliwach gazowych 

Obecny art. 89 ust. 2 pkt 5 wiąże określony przypadek stawki zerowej z dostarczeniem wyrobów przez zarejestrowanego odbiorcę do zużywającego podmiotu gospodarczego na podstawie e-DD. Projekt wyodrębnia sytuację, w której oba statusy posiada ta sama Spółka, a wyroby są zużywane w miejscu odbioru. Dla tego etapu własnego zużycia ma odpaść wymóg e-DD. Nadal obowiązywałyby zasady obsługi wcześniejszego nabycia wewnątrzwspólnotowego w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. 

Zmiana art. 89 ust. 1 pkt 12 lit. b ma natomiast usunąć produkcję w składzie podatkowym jako warunek stawki zerowej dla biogazu, wodoru i biowodoru przeznaczonych do napędu silników spalinowych. Wymagania jakościowe mają być stosowane wtedy, gdy zostały określone w odrębnych przepisach. Pozostałe obowiązki związane z działalnością trzeba będzie oceniać według właściwych dla niej regulacji. 

Projekt wprowadza też wyjątek od definicji produkcji z art. 87 ust. 1, która obejmuje mieszanie komponentów paliwowych. Mieszanie poza składem, w jednym zbiorniku, gotowego skroplonego biometanu z gotowym LNG pochodzenia kopalnego, przy wskazanych w projekcie kodach CN i przeznaczeniu do napędu silników, ma zostać wyłączone z tej definicji. 

Procedury EMCS dostosowane do awarii i rodzaju dokumentu 

Obecna procedura podziału kolejowego przemieszczenia wyrobów energetycznych z art. 41i opiera się na powiadomieniu w systemie EMCS. Projekt dopuszcza podczas niedostępności systemu dokument zastępujący to powiadomienie. Jego kopię trzeba będzie przekazać właściwemu organowi przed podziałem, a po przywróceniu systemu niezwłocznie uzupełnić dane. 

Analogiczna możliwość ma dotyczyć zmiany miejsca przeznaczenia wyrobów. Projekt porządkuje również art. 46t: przy e-SAD dopuszczalna zmiana będzie dotyczyć miejsca odbioru tego samego odbiorcy albo miejsca wysyłki wskazanego w dokumencie. Ma to wyraźnie odzwierciedlić zasady właściwe dla e-SAD, odróżniając je od zmiany odbiorcy przy e-AD i e-DD. 

Późniejszy rabat na samochód bez obniżenia akcyzy 

Obecny art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy określa podstawę opodatkowania przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym samochodu jako kwotę, którą podatnik jest obowiązany za niego zapłacić. Nie zawiera wyraźnego warunku uzależniającego uwzględnienie rabatu od udzielenia go do dnia powstania obowiązku podatkowego. Rozliczenie późniejszych obniżek jest przedmiotem sporów, a Ministerstwo wskazuje na kształtujące się orzecznictwo niekorzystne dla organów. 

Projektowany art. 104 ust. 1a ma pozwolić uwzględniać opusty i obniżki ceny wyłącznie wtedy, gdy zostały udzielone do dnia powstania obowiązku podatkowego. Rabat udzielony później nie obniżyłby podstawy akcyzy. 

Przykładowo przy podstawie wynoszącej 100 tys. zł rabat 10 tys. zł udzielony miesiąc później nie pozwoliłby zmniejszyć jej do 90 tys. zł. Ograniczenie może mieć znaczenie dla bonusów okresowych i rabatów wolumenowych. Istotny będzie moment udzielenia rabatu, a nie wyłącznie data dokumentu korygującego. Projekt nie zawiera szczególnej regulacji rozciągającej tę zasadę na historyczne nabycia. 

Pozostałe zmiany i termin wejścia w życie 

Przy papierosach i tytoniu do palenia oznaczonych jednocześnie podatkowymi i legalizacyjnymi znakami akcyzy projekt zastępuje obecną kwotę 1,30 zł rzeczywiście zapłaconą należnością za banderolę legalizacyjną. Zmieniłoby to dopuszczalne powiększenie maksymalnej ceny detalicznej bez powstania dodatkowej akcyzy z tego tytułu. 

Dostawcy paliwa lotniczego mieliby otrzymać możliwość potwierdzania określonych dostaw na terenie lotniska we własnym systemie informatycznym. Obecnie ustawa przewiduje dokument papierowy albo elektroniczne odwzorowanie podpisu własnoręcznego. Nowy sposób potwierdzania będzie wymagał zapewnienia autentyczności pochodzenia i integralności treści. 

Projekt obejmuje także własne zużycie niewielkich ilości produktów ubocznych w wyjątku od uznania ich uzyskiwania za produkcję wyrobów energetycznych, cofnięcie numerów uprawnionego odbiorcy i wysyłającego na wniosek oraz rozszerzenie zwolnienia o określone paliwo NATO F-67. Zmiany poza ustawą akcyzową dotyczą właściwości organów w sprawach opłat paliwowej i emisyjnej oraz ulgi inwestycyjnej w podatku od wydobycia niektórych kopalin. 

Zasadniczo ustawa ma wejść w życie po upływie 30 dni od ogłoszenia. Dla zmian dotyczących kopalin przewidziano wejście w życie następnego dnia po ogłoszeniu, z mocą od 1 stycznia 2026 r. Projekt nie wskazuje stałej daty kalendarzowej rozpoczęcia stosowania zmian akcyzowych. Przemieszczenia EMCS rozpoczęte przed wejściem ustawy w życie mają być rozliczane według dotychczasowych przepisów. 

Podsumowanie 

Projekt UD433 może ułatwić działalność składów magazynujących różne alkohole, rozliczanie przeterminowanych napojów i wybranych wyrobów energetycznych. Korzyści będą jednak zależały od spełnienia warunków poszczególnych rozwiązań. Dla branży motoryzacyjnej najważniejszą propozycją jest ograniczenie skutków późniejszych rabatów. Ostateczny zakres zmian i termin ich stosowania będą wynikały z uchwalonej ustawy.