Czy beneficjent fundacji rodzinnej może przekazać swoje prawa innej osobie?
Przyznanie statusu beneficjenta fundacji rodzinnej wiąże się zwykle z przyznaniem prawa do korzystania przez taką osobę z majątku fundacji. Innymi słowy fundator, przyznając status beneficjenta przekazuje danej osobie lub organizacji pożytku publicznego prawo do czerpania korzyści z majątku rodzinnego. W tym miejscu może pojawić się jednak pytanie – a co jeśli beneficjent będzie chciał przekazać swoje prawa innej osobie? Czy może się okazać, że beneficjentem zostanie ktoś, kto nie powinien nim być?
Odpowiedź na to pytanie jest na szczęście prosta – w ustawie o fundacji rodzinnej wprost wskazano, że prawa i obowiązki beneficjenta są niezbywalne.
Jeśli zatem jako fundator, masz wątpliwości co do tego, czy beneficjent nie postanowi zbyć swoich praw i obowiązków na rzecz innej osoby, możesz być spokojny. Oznacza to, że odpowiednio sporządzony statut pozwoli Ci, abyś za życia zachował pełną kontrolę nad tym kto będzie mógł zostać beneficjentem i czerpać korzyści z twojej fundacji rodzinnej. Dobrze przemyślany statut pozwoli również na to, aby Twoja wola odnośnie grona przyszłych beneficjentów fundacji rodzinnej była przestrzegana również po Twojej śmierci.
Z perspektywy beneficjenta może się jednak pojawić pytanie – czy skoro zostałem beneficjentem fundacji rodzinnej to muszę nim już zostać do końca życia? Takie pytanie może być zasadne, na przykład w sytuacji, gdy obowiązki, które narzucił na nas fundator w statucie są nieproporcjonalnie wysokie w stosunku do praw, które będą nam przysługiwały w związku z ich realizacją.
Zgodnie z ustawą o fundacji rodzinnej, beneficjent może zrzec się przysługujących mu uprawnień. W przypadku, gdy zrzeknie się wszystkich z nich, będzie to równoznaczne ze zrzeczeniem się statusu beneficjenta. Należy jednak pamiętać, że status beneficjenta można utracić nie tylko z własnej woli, ale również w sytuacji, gdy zostaną spełnione wskazane w statucie fundacji rodzinnej przesłanki skutkujące utratą takiego statusu (o ile się w nim znalazły).
Jedynym prawem, którym dość swobodnie może dysponować beneficjent są wierzytelności, które posiada w stosunku do fundacji rodzinnej. Oznacza to, że beneficjent może, na przykład przekazać prawo do wypłaty wymagalnego świadczenia na rzecz osoby trzeciej. Takie rozwiązanie nie sprawia jednak, że fundator traci kontrolę nad tym, do kogo trafiają środki wypracowane przez fundację rodzinną. Aby beneficjent mógł zbyć wierzytelność na rzecz podmiotu trzeciego musi być ona wymagalna i należna temu konkretnemu beneficjentowi. O tym co musi się wydarzyć, żeby tak się stało decyduje jednak fundator tworzący statut.
Podsumowując, przyznając danej osobie lub organizacji pożytku publicznego status beneficjenta nie ryzykujemy tym, że prawo do korzystania z zasobów fundacji rodzinnej trafi w niepowołane ręce. Prawo do rozporządzenia swoimi prawami jako beneficjenta ogranicza się wyłącznie do rezygnacji z uprawnień (częściowo lub w całości), co może być równoznaczne z utratą statusu beneficjenta oraz prawa do zbycia przez beneficjenta wymagalnych wierzytelności w stosunku do fundacji rodzinnej.
