Czy nieodpłatne umorzenie akcji podlega przepisom o cenach transferowych?

Stan faktyczny  

Wnioskodawca, będący polskim rezydentem podatkowym, planował przeprowadzenie reorganizacji struktury właścicielskiej po sprzedaży 100% udziałów w spółce celowej do jednego z akcjonariuszy za wynagrodzeniem odpowiadającym wartości rynkowej. Po dokonaniu tej transakcji akcjonariusze zamierzali przeprowadzić dobrowolne umorzenie części akcji należących do zagranicznego funduszu inwestycyjnego, przy czym umorzenie miało nastąpić bez wynagrodzenia na rzecz funduszu, zgodnie z art. 359 Kodeksu spółek handlowych. 

Planowane umorzenie miało skutkować obniżeniem kapitału zakładowego Spółki o wartość nominalną umarzanych akcji, przy jednoczesnym zwiększeniu kapitału zapasowego o tę samą kwotę. W konsekwencji wysokość kapitałów własnych Spółki nie uległaby zmianie. Wnioskodawca wskazał, że celem tej operacji nie jest osiągnięcie korzyści podatkowej, lecz uporządkowanie zaangażowania kapitałowego akcjonariuszy w realizację projektu elektrowni wiatrowej, wynikające z rzeczywistych i uzasadnionych przyczyn ekonomicznych. 

Pytanie do Organu 

Na tle tak przedstawionego zdarzenia przyszłego Spółka zwróciła się o potwierdzenie kwestii podatkowych. Czy umorzenie akcji własnych nabytych uprzednio od funduszu bez wynagrodzenia może stanowić podstawę do określenia przez organ podatkowy dochodu (lub straty) Spółki na podstawie przepisów Rozdziału 1a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, dotyczących przeciwdziałania unikaniu opodatkowania. 

Stanowisko Organu 

Po złożeniu wniosku Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej odmówił wszczęcia postępowania, a następnie utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy po rozpoznaniu zażalenia. Spółka zaskarżyła postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił oba postanowienia organów podatkowych. Skarga kasacyjna wniesiona przez organ została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny, w wyniku czego sprawa została ponownie rozpatrzona zgodnie z oceną prawną sądów. 

Po ponownym rozpoznaniu wniosku Dyrektor KIS uznał za prawidłowe stanowisko Spółki za nieprawidłowe. Organ uznał, że dobrowolne umorzenie akcji własnych bez wynagrodzenia pomiędzy podmiotami powiązanymi stanowi transakcję kontrolowaną w rozumieniu przepisów Rozdziału 1a ustawy o CIT. W konsekwencji czynność ta może podlegać ocenie pod kątem zgodności z zasadą ceny rynkowej, mimo że sama w sobie nie skutkuje powstaniem przychodu podatkowego. 

Dyrektor KIS wskazał, że jeżeli warunki umorzenia zostały ustalone w wyniku powiązań między stronami i odbiegają od warunków, jakie zaakceptowałyby podmioty niepowiązane, organ podatkowy może określić dochód (lub stratę) podatnika z pominięciem tych nierynkowych warunków. Tym samym stanowisko Spółki w zakresie drugiego pytania zostało uznane za nieprawidłowe, gdyż przepisy dotyczące cen transferowych mogą znaleźć zastosowanie do planowanego umorzenia akcji bez wynagrodzenia. 

Komentarz eksperta 

Stanowisko to ma istotne znaczenie praktyczne dla grup kapitałowych przeprowadzających reorganizacje właścicielskie. Oznacza ono, że nawet czynności prawa handlowego, które nie skutkują powstaniem przychodu podatkowego, nie są automatycznie wyłączone spod reżimu cen transferowych. W przypadku umorzenia akcji bez wynagrodzenia kluczowe będzie wykazanie, że warunki transakcji znajdują uzasadnienie ekonomiczne i odpowiadają zachowaniu, jakiego można oczekiwać od podmiotów niepowiązanych.  

0111-KDIB2-1.4010.424.2021.12.AJ