Czy organ podatkowy może wydać decyzję sprzeczną z interpretacją ogólną Ministra Finansów

Interpretacje ogólne Ministra Finansów mają zapewniać jednolite stosowanie prawa podatkowego. Co jednak w sytuacji, gdy Minister Finansów prezentuje określoną wykładnię przepisów, a organ podatkowy w konkretnej sprawie zajmuje stanowisko odmienne? 

Problem ma wymiar praktyczny. Organy podatkowe niekiedy odmawiają uwzględnienia korzystnej dla podatnika interpretacji ogólnej, wskazując m.in., że została ona opublikowana już po wystąpieniu skutków podatkowych będących przedmiotem postępowania. 

Interpretacja ogólna – niewiążąca, ale istotna 

Interpretacje ogólne wydaje Minister Finansów w celu zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego. Są one szczególnie istotne w sytuacji, gdy w praktyce organów pojawiają się rozbieżności dotyczące wykładni tych samych regulacji. 

Interpretacja ogólna nie jest jednak źródłem prawa i formalnie nie wiąże ani podatników, ani organów podatkowych. Nie oznacza to jednak, że organ może ją całkowicie ignorować. Takie podejście podważałoby bowiem podstawowy cel tej instytucji – ujednolicanie stosowania prawa. 

Ochrona podatnika a prawidłowa wykładnia przepisów 

Ordynacja podatkowa przewiduje tzw. zasadę nieszkodzenia, zgodnie z którą zastosowanie się do interpretacji ogólnej nie powinno powodować negatywnych konsekwencji dla podatnika. 

Zakres tej ochrony zależy jednak m.in. od momentu wystąpienia skutków podatkowych. Jeżeli wystąpiły one przed opublikowaniem interpretacji ogólnej, podatnik nie korzysta automatycznie ze zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku. 

Nie oznacza to jednak, że późniejsza interpretacja Ministra Finansów pozostaje bez znaczenia. Brak pełnej ochrony wynikającej z Ordynacji podatkowej jest czym innym niż ocena, jaka wykładnia danego przepisu jest prawidłowa. 

Czy fiskus może mieć inne zdanie niż Minister Finansów? 

Formalnie jest to możliwe, ponieważ interpretacje ogólne nie mają charakteru wiążącego. Takie działanie organu powinno być jednak oceniane również przez pryzmat podstawowych zasad prawa podatkowego. 

Przede wszystkim znaczenie ma zasada zaufania do organów podatkowych. Trudno uznać ją za w pełni realizowaną, jeżeli Minister Finansów wskazuje określony sposób rozumienia przepisu, a podległe organy – przy niezmienionym stanie prawnym – nadal stosują wykładnię przeciwną. 

Istotna jest także zasada in dubio pro tributario. Jeżeli istniały wątpliwości interpretacyjne, a Minister Finansów przedstawił sposób rozumienia przepisu w interpretacji ogólnej, stanowisko to powinno być istotnym argumentem przy rozstrzyganiu sprawy podatnika. 

Wreszcie należy uwzględnić zasadę równości wobec prawa. Wątpliwości budzi różnicowanie sytuacji podatników znajdujących się w analogicznych okolicznościach wyłącznie dlatego, że wobec jednego decyzję wydano przed publikacją interpretacji ogólnej, a wobec drugiego już po jej wydaniu. 

Problem widoczny w praktyce WHT 

Zagadnienie to pojawia się m.in. w sprawach dotyczących podatku u źródła. Organy podatkowe odmawiały uwzględnienia interpretacji ogólnej Ministra Finansów z 15 listopada 2024 r. dotyczącej niektórych warunków stosowania zwolnienia dywidendowego, wskazując m.in. na moment jej wydania. Takie podejście zostało zaakceptowane również w przywołanych w materiale orzeczeniach WSA w Lublinie. 

Pokazuje to, że spór dotyczący znaczenia interpretacji ogólnych ma realne konsekwencje dla podatników. 

Komentarz eksperta 

Kluczowe jest rozróżnienie ochrony wynikającej z zastosowania się do interpretacji ogólnej od znaczenia tej interpretacji dla prawidłowej wykładni przepisów. 

Fakt, że interpretacja została wydana już po wystąpieniu skutków podatkowych, może ograniczać formalną ochronę podatnika. Nie powinien jednak automatycznie oznaczać, że organ może pominąć stanowisko Ministra Finansów dotyczące sposobu rozumienia tego samego przepisu. 

Dlatego również w trwających kontrolach i postępowaniach warto powoływać się na później wydane, korzystne interpretacje ogólne – nie tylko w kontekście ochrony przewidzianej w Ordynacji podatkowej, ale także zasady zaufania, in dubio pro tributario oraz równego traktowania podatników.