Dodatkowe koszty inwestycyjne po latach. Jak skorygować amortyzację?

W przypadku dużych projektów budowlanych, sporów kontraktowych i wieloletnich postępowaniach sądowych może dojść do sytuacji w której inwestycja została już dawno zakończona, środek trwały jest już od kilku lat amortyzowany, a podatnik musi zapłacić dodatkowe wynagrodzenie wykonawcy.  

W takiej sytuacji pojawiają się pytania podatkowe: Czy taki wydatek można rozpoznać jednorazowo w kosztach, czy należy zwiększyć wartość początkową środka trwałego? A jeżeli konieczna jest korekta wartości początkowej, to czy trzeba wracać do wcześniejszych lat i korygować rozliczenia CIT? 

Najnowsze stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej potwierdziło stanowisko wnioskodawcy. Jeżeli późniejsza zmiana kosztu inwestycji nie wynika z błędu podatnika, lecz z nowego zdarzenia, przykładowo prawomocnego wyroku, ugody lub późniejszego ustalenia wysokości wynagrodzenia, korekta może zostać rozliczona na bieżąco. Nie oznacza to jednak, że dodatkowy wydatek podatnik może jednorazowo zaliczyć do kosztów. 

Ekonomiczny charakter wydatku  

Pierwszym krokiem powinna być odpowiedź na pytanie, czego rzeczywiście dotyczy późniejsza płatność.  

Jeżeli kwota zapłacona po kilku latach jest w istocie wynagrodzeniem za roboty lub usługi bezpośrednio związane z wytworzeniem środka trwałego, zachowuje ona charakter inwestycyjny. Okoliczność, że wynagrodzenie zostało zapłacone po przyjęciu środka trwałego do używania, dopiero na podstawie wyroku nie zmienia charakteru wynagrodzenia ani funkcjonalnego związku z wytworzonymi środkami trwałymi. W konsekwencji, wydatki poniesione na wynagrodzenie należy uznać za wydatki związane z wytworzeniem środków trwałych.  

Wydatki związane z wytworzeniem środków trwałych co do zasady rozliczane są na potrzeby CIT poprzez dokonywanie odpisów amortyzacyjnych (art. 16a ust. 1 ustawy o CIT) od wartości początkowej wytworzonych środków trwałych (art. 16f ust. 1 ustawy o CIT).  

W konsekwencji w omawianej sytuacji następcze poniesienie dodatkowych wydatków związanych z wytworzeniem środków trwałych, wiąże się z koniecznością dokonania korekty dotychczasowych rozliczeń amortyzacji, w szczególności skorygowania ustalonej pierwotnie wartości początkowej poszczególnych środków trwałych. 

W interpretacji z 14 września 2026 r., sygn. 0111-KDIB1-1.4010.427.2026.1.BS, Dyrektor KIS zaakceptował właśnie takie podejście.  

Czy trzeba korygować historyczne rozliczenia CIT? 

Przepisy ustawy o CIT nie przewidują przepisów szczególnych, które regulowałyby zasady postępowania w przypadku konieczności dokonania korekty wartości początkowej środków trwałych. W konsekwencji zastosowanie znajdą ogólne zasady dotyczące korygowania kosztów, w szczególności art. 15 ust. 4i ustawy o CIT, zgodnie z którym jeżeli korekta, w tym korekta odpisu amortyzacyjnego, nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką, powinna ona zostać rozliczona na bieżąco, tj. w okresie rozliczeniowym, w którym podatnik otrzymał fakturę korygującą albo, w przypadku jej braku, inny dokument potwierdzający przyczynę korekty.  

W praktyce Podatnik powinien najpierw zwiększyć wartość początkową środka trwałego. Następnie przeliczyć wysokość odpisów amortyzacyjnych tak, jak gdyby prawidłowa, wyższa wartość była znana od początku amortyzacji. Nie oznacza to jednak obowiązku korygowania deklaracji CIT za poprzednie lata.  

Ponieważ zapłata wynagrodzenia na rzecz wykonawcy nie była spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką a brak pierwotnego ujęcia faktur wynikał z istniejącego pomiędzy stronami sporu korekta powinna zostać dokonana na bieżąco. Prawomocny wyrok sądowy jest innym dokumentem potwierdzającym przyczyny korekty. 

Kluczowe pytanie o przyczynę korekty 

Rozróżnienie pomiędzy błędem a późniejszym zdarzeniem gospodarczym ma w tego rodzaju sprawach kluczowe znaczenie. 

Pojęcia „błędu rachunkowego” i „oczywistej omyłki” powinny być rozumiane wąsko. Nie można utożsamiać z nimi każdej merytorycznej nieprawidłowości czy późniejszej zmiany rozliczenia.  

Jeżeli zatem w chwili ustalania wartości początkowej podatnik nie miał podstaw do uwzględnienia spornego roszczenia wykonawcy, a obowiązek jego zapłaty został ostatecznie przesądzony dopiero kilka lat później, przemawia to za zastosowaniem mechanizmu bieżącej korekty. 

Inaczej należałoby ocenić sytuację, w której wydatek powinien zostać uwzględniony już pierwotnie, a jego pominięcie wynikało jedynie z błędu podatnika. 

Uwaga na przedawnienie 

Bieżąca korekta ma jednak istotne ograniczenie. Art. 15 ust. 4k ustawy o CIT wyłącza stosowanie zasad bieżącej korekty w odniesieniu do kosztów związanych ze zobowiązaniem podatkowym, które uległo już przedawnieniu.  

Przy wieloletnich sporach z wykonawcami może mieć to bardzo konkretny wymiar ekonomiczny. Im później zostanie ostatecznie ustalona dodatkowa wartość inwestycji, tym większe znaczenie będzie miała analiza przedawnienia poszczególnych zobowiązań podatkowych. W praktyce część podatkowego efektu zwiększonej amortyzacji może już nie być możliwa do rozpoznania. 

W takich przypadkach analiza przedawnienia może wpływać na wysokość kosztu, który podatnik będzie jeszcze mógł wykorzystać.  

Nie każda kwota zasądzona wyrokiem zwiększy wartość środka trwałego  

Jeżeli wyrok obejmuje kilka różnych kategorii należności, każdą z nich należy ocenić oddzielnie. Inaczej należy analizować wynagrodzenie za rzeczywiście wykonane roboty budowlane, inaczej odsetki za opóźnienie, koszty postępowania, koszty egzekucji, kary umowne czy odszkodowania. Sam fakt, że wszystkie te należności wynikają z jednego wyroku, nie oznacza ich identycznej kwalifikacji na gruncie CIT.  

Co powinien sprawdzić podatnik?  

Przy późniejszym rozliczeniu kosztów zakończonej inwestycji warto: 

1. Ustalić ekonomiczny charakter wydatku. Czy jest wynagrodzeniem za prace tworzące środek trwały, czy odrębnym kosztem związanym ze sporem? 
2. Zidentyfikować przyczynę i dokument powodujący korektę. Trzeba ustalić, czy mamy do czynienia z błędem istniejącym już w chwili pierwotnego rozliczenia, czy z późniejszym zdarzeniem, którego podatnik nie mógł wcześniej uwzględnić? 
3. Przyporządkować dodatkowy koszt do konkretnych aktywów. Przy rozbudowanych inwestycjach często konieczne będzie zastosowanie odpowiedniego klucza alokacji. 
4. Zweryfikować przedawnienie. Należy ustalić jaka część historycznej amortyzacji dotyczy jeszcze okresów nieprzedawnionych? 
5. Zweryfikować źródło finansowania. Jeżeli inwestycja była finansowana częściowo z dotacji lub innych środków, z którymi wiążą się ograniczenia w rozpoznawaniu kosztów, trzeba odrębnie ocenić skutki podatkowe.