Opłata sądowa od pozwu, który następnie został wycofany – czy może być kosztem?
Art. 15 ust. 1 ustawy o CIT przewiduje, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów albo w celu zachowania lub zabezpieczenia tego źródła, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.
Co jednak w sytuacji, gdy podatnik wnosi pozew przeciwko kontrahentowi, uiszcza opłatę sądową, a następnie po analizie ryzyk procesowych decyduje się ten pozew wycofać?
Taki problem miał miejsce w stanie faktycznym interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 7 września 2026 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.356.2026.1.EKB. Dotyczyła ona spółki, która zawarła z kontrahentem umowę na świadczenie usług. W pewnym momencie współpracy spółka domagała się od kontrahenta wyższej zapłaty za świadczone usługi. Przed skierowaniem sprawy do sądu podjęła próbę polubownego rozwiązania sporu i wezwała kontrahenta do zapłaty należności wynikających z wystawionych faktur korygujących wraz z odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych. Kontrahent nie uregulował jednak należności. Spółka zdecydowała się więc na wniesienie pozwu i poniosła z tego tytułu opłatę sądową. Następnie, po uzyskaniu opinii prawnej oraz przeprowadzeniu dodatkowej analizy, zdecydowała się wycofać pozew – ze względu na wysokie koszty procesowe, długość postępowania oraz ryzyko przegranej.
Spółka chciała potwierdzić, czy opłata sądowa poniesiona od pozwu przeciwko kontrahentowi może stanowić koszt uzyskania przychodów.
Sama argumentowała, że tak. Jej zdaniem opłata sądowa nie została wymieniona w katalogu wydatków niestanowiących kosztów podatkowych. Ponadto pozew został złożony w celu uzyskania wyższych przychodów z tytułu świadczonych usług, a sama decyzja o wystąpieniu na drogę sądową była racjonalna i ekonomicznie uzasadniona. Spółka podkreślała również, że dla zaliczenia wydatku do kosztów podatkowych nie jest konieczne faktyczne osiągnięcie przychodu – wystarczy, aby w momencie ponoszenia kosztu można było racjonalnie zakładać, że wydatek służy jego osiągnięciu.
Dyrektor KIS nie zgodził się jednak ze stanowiskiem spółki.
Organ przypomniał, że sam fakt poniesienia wydatku i brak jego wymienienia w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT nie wystarczają do uznania go za koszt podatkowy. Konieczne jest jeszcze wykazanie związku wydatku z osiągnięciem przychodu albo zachowaniem lub zabezpieczeniem jego źródła. Zdaniem Dyrektora KIS, w przedstawionym stanie faktycznym opłata sądowa od pozwu, który następnie został wycofany, nie spełniała tej przesłanki. Organ uznał, że samo wniesienie opłaty sądowej od pozwu, który ostatecznie został wycofany, nie miało wpływu na uzyskanie przychodów ani na zachowanie lub zabezpieczenie ich źródła.
Dyrektor KIS podkreślił również, że argumenty dotyczące wysokich kosztów procesu, długości postępowania oraz ryzyka przegranej nie pozwalają uznać opłaty sądowej za koszt poniesiony w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów.
W efekcie organ uznał, że opłata sądowa poniesiona przez spółkę w związku z pozwem złożonym przeciwko kontrahentowi, który następnie został wycofany, nie może stanowić kosztu uzyskania przychodów.
Należy jednak zaznaczyć, że w innych sprawach dotyczących kosztów postępowań sądowych Dyrektor KIS zajmował stanowisko korzystne dla podatników.
Przykładem jest interpretacja indywidualna z 20 lutego 2024 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.692.2023.1.END. Sprawa dotyczyła spółki prowadzącej spory z generalnym wykonawcą oraz podwykonawcami wynikłe z wykonywanej umowy o roboty budowlane. Podatnik ponosił koszty postępowań sądowych, obsługi prawnej i zastępstwa procesowego m.in. w celu ochrony swoich interesów, oddalenia roszczeń kierowanych przeciwko niemu, odzyskania wierzytelności oraz umożliwienia sprawnego prowadzenia działalności gospodarczej.
W tej sprawie Dyrektor KIS uznał, że koszty postępowań sądowych oraz koszty usług prawnych i zastępstwa procesowego spełniają przesłanki z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Organ wskazał, że wydatki te pozostają w związku z działalnością gospodarczą podatnika, służą ochronie jego interesów oraz zachowaniu i zabezpieczeniu źródła przychodów. Jak wskazano w tej interpretacji:
„(…) ponoszone przez Państwa wydatki na koszty postępowania sądowego oraz koszty usług prawnych i zastępstwa procesowego zarówno w toczących się postępowaniach pomiędzy Wnioskodawcą a Generalnym Wykonawcą, jak i pomiędzy Wnioskodawcą a Podwykonawcami spełniają wszystkie ustawowe przesłanki dla uznania ich za koszty uzyskania przychodów. Wymienione wydatki pozostają w związku z prowadzoną przez Wnioskodawcę działalnością gospodarczą oraz realizują cel zachowania i zabezpieczenia źródła przychodów Spółki. Choć nie jest możliwe bezpośrednie przypisanie ich do konkretnych przychodów są racjonalne i uzasadnione ekonomicznie, stanowią logiczne następstwo ciągu gospodarczych zdarzeń. Państwa decyzja o wejściu w spór sądowy z Generalnym Wykonawcą i Podwykonawcami jest związana z prowadzoną działalnością gospodarczą i ma na celu ochronę Państwa interesów, a tym samym służy zabezpieczeniu źródła przychodów Spółki. Zatem stwierdzić należy, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wydatkami na koszty postępowania sądowego, usług prawnych oraz zastępstwa procesowego a zachowaniem i zabezpieczeniem źródła przychodów Wnioskodawcy.”.
Na gruncie przywołanej interpretacji opisywane koszty zostały uznane za koszty pośrednie, potrącalne w dacie poniesienia, bowiem nie jest możliwe ich powiązanie z konkretnym przychodem.
Dlaczego zatem w jednej interpretacji organ uznaje jedno, a w drugiej drugie?
Odpowiedź jest w gruncie rzeczy dość prosta – w interpretacji z 7 września 2026 r. zabrakło po stronie podatnika przekonującego uzasadnienia poniesionych wydatków, na co zresztą zwrócił uwagę sam organ:
„Również nie przedstawili Państwo żadnej argumentacji, która wskazywałby na poniesienie tego wydatku w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, a przedstawiony opis sprawy nie pozwala na stwierdzenie, że właśnie taki charakter miał poniesiony przez Państwa wydatek.”.
Natomiast w przypadku drugiej z przywołanych interpretacji z 20 lutego 2024 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.692.2023.1.END, podatnik przedstawił już szeroką argumentację. Jak czytamy:
„ponoszone w opisanym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym koszty mają na celu udowodnienie bezpodstawności roszczeń i są wynikiem sporu w ramach którego Wnioskodawca kwestionuje konieczność ich zapłaty. Sytuacja ta dotyczy zarówno roszczenia ze strony Generalnego Wykonawcy w stosunku do Wnioskodawcy jak również roszczeń Podwykonawców w stosunku do Wnioskodawcy. Zatem celem postępowania sądowego jest odzyskanie należności Wnioskodawcy, jak również wykazanie braku podstaw do dochodzenia spornej kwoty ze strony Generalnego Wykonawcy i Podwykonawców.”.
Źródło: interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 7 września 2026 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.356.2026.1.EKB.
Z interpretacją można zapoznać się pod tym linkiem:
