Earn-out: może stanowić koszt pośredni, a nie wydatek na nabycie udziałów

Wynagrodzenie typu earn-out stanowi dodatkowe wynagrodzenie należne zbywcy z tytułu sprzedaży udziałów, praw do zysku lub jednostek uczestnictwa w spółce, lub innego rodzaju jednostce organizacyjnej. Na gruncie podatkowym, jego kwalifikacja zależna jest natomiast od cywilnoprawnej podstawy jego wypłaty, oraz funkcjonalnego związku tego świadczenia z transakcją sprzedaży udziałów. W sytuacji, gdy earn‑out stanowi jeden ze składników ceny sprzedaży udziałów, a jego wypłata wynika bezpośrednio z postanowień umowy zbycia udziałów, dodatkowe wynagrodzenie może być traktowane jako część ceny za zbywane udziały. 

Oznaczać to może wątpliwości zarówno co do momentu rozpoznania przychodu (po stronie zbywcy), jak i kosztu (po stronie nabywcy), przy czym stanowisko organów podatkowych co do tego drugiego obszaru uległo ostatnio zmianie.  

Co stanowi wydatek na nabycie udziałów 

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów m.in. wydatków na nabycie udziałów lub akcji, które to wydatki mogą być kosztem dopiero w momencie odpłatnego zbycia tych udziałów lub akcji.  

W orzecznictwie NSA jednolicie przyjmuje się, że „wydatki na nabycie udziałów" to wydatki bezpośrednio i integralnie związane z samym nabyciem (por. uchwała NSA z 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II FPS 6/10; wyrok NSA z 5 lutego 2021 r., sygn. akt II FSK 688/12).  

Historyczne stanowisko organów podatkowych 

Do tej pory Dyrektor KIS przedstawiał stanowisko, zgodnie z którym, skoro dodatkowe wynagrodzenie powiększa łączną kwotę wydatkowaną na nabycie udziałów, to jest z tym nabyciem związane. Ww konsekwencji może zostać rozpoznane w kosztach dopiero przy zbyciu udziałów, na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT. 

Stanowisko było przedstawiane również w 2025 r. – przykładowo w z 31 lipca 2025 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.279.2025.1.BD.  

Earn-out może stanowić jednak koszt pośredni potrącalny w dacie poniesienia 

Obecnie stanowiska Dyrektora KIS, w oparciu o orzecznictwo sądów administracyjnych, uległo liberalizacji – wydatki na dodatkowe wynagrodzenie typu earn-out może stanowić zdaniem Dyrektora KIS koszt pośredni, a nie wydatki na nabycie udziałów.  

Istota argumentacji akceptowanej przez Dyrektora KIS sprowadza się do braku wpływu dodatkowego wynagrodzenia na samo nabycie udziałów. Jeżeli przeniesienie własności udziałów następuje niezależnie od tego, czy earn-out będzie w ogóle należny, a jego późniejsza zapłata i wysokość nie wpływają na faktyczne i prawne przeniesienie własności, to wydatek ten nie ma bezpośredniego związku z nabyciem udziałów. Nie będzie też stanowił kosztu ich późniejszego zbycia. 

Stanowisko takie przedstawiono przykładowo w interpretacji z 29 kwietnia 2026 r., nr 0111-KDIB1-3.4010.84.2026.2.JMS, w której wskazano, że nabycie udziałów nie było zależne od zapłaty dodatkowego wynagrodzenia, a jego należność i wysokość były niepewne, ponieważ zależały od wymienionych w umowie kamieni milowych. W konsekwencji wydatek nie stanowi kosztu nabycia udziałów, lecz koszt pośredni właściwy do rozpoznania w momencie poniesienia. 

Jak kwalifikować wydatki na dodatkowe wynagrodzenie 

Konstrukcja umowy danej umowy sprzedaży udziałów może mieć znaczenie dla oceny, czy w danym przypadku dodatkowe wynagrodzenie nie stanowi wydatku nabycie udziałów. Dodatkowo, istotne mogą być w tym zakresie również cel nabycia udziałów. W rezultacie, prawidłowe ujęcie dodatkowego wynagrodzenia w kosztach uzyskania przychodów wymaga szczegółowej analizy warunków należności dodatkowego wynagrodzenia, sposobu kalkulacji, okoliczności nabycia.