Energia elektryczna zużywana na farmie fotowoltaicznej – czy zawsze musi być opodatkowana akcyzą?
To pytanie coraz częściej pojawia się w praktyce podmiotów inwestujących w odnawialne źródła energii w celu zaopatrywania swojej infrastruktury a z uwagi na wielkość posiadanej łącznej mocy generatorów (powyżej 1MW) nie mogą skorzystać ze zwolnienia z akcyzy.
Czego dotyczy problem?
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy akcyzowej przedmiotem opodatkowania akcyzą w przypadku energii elektrycznej jest jej zużycie przez podmiot który ją wyprodukował (niezależnie od tego czy posiada koncesję o jakiej mowa w przepisach Prawa energetycznego).
Jednocześnie w myśl przepisów § 5 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (aktualnie z dnia 25 czerwca 2025 r.) zwalnia się od akcyzy zużycie energii elektrycznej przez podmiot, który wyprodukował ją z generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW (w przypadku JST - łączna moc generatorów jest ustalana odrębnie dla każdej z jednostek organizacyjnych JST).
Powoduje to, że podmioty posiadające generatory o łącznej mocy przekraczające 1MW i wykorzystujące wyprodukowaną energię z nich do zużycia na własne potrzeby – muszą od zużycia rozliczać akcyzę.
Czy jednak każde zużycie podlega akcyzie?
Punktem wyjścia jest art. 30 ust. 6 ustawy o podatku akcyzowym, który przewiduje zwolnienie dla energii elektrycznej:
- zużywanej w procesie produkcji energii elektrycznej,
- zużywanej w celu podtrzymania procesów produkcyjnych energii elektrycznej.
Regulacja ta ma charakter funkcjonalny – ustawodawca zakłada, że energia wykorzystywana do wytwarzania energii nie powinna być obciążona akcyzą, ponieważ prowadziłoby to do ekonomicznej kaskady opodatkowania.
Problem pojawia się jednak przy odpowiedzi na pytanie: jak szeroko należy rozumieć proces produkcji energii oraz jego podtrzymanie?
Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez organy podatkowe do procesu produkcji energii elektrycznej oraz procesów związanych z jej podtrzymaniem zaliczyć można wyłącznie takie zużycie energii elektrycznej, które w sposób bezpośredni, ścisły i natychmiastowy umożliwia wytworzenie energii elektrycznej i w ten sam sposób warunkuje podtrzymanie tego wytwarzania, z wyłączeniem energii elektrycznej, która zużywana jest do napędu urządzeń elektrycznych wykorzystywanych w tych procesach, zob. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z dnia 1 czerwca 2018 r., nr 0111-KDIB3-3.4013.77.2018.1.JS
Jako przykład możliwego zastosowania zwolnień przytaczam interpretacja indywidualna DKIS z 8.03.2022 r., 0111-KDIB3-3.4013.350.2021.2.MK, gdzie organ zgodził się z uznaniem iż w ramach następujących procesów ma miejsce zużycie na procesy podtrzymaniem (w farmie fotowoltaicznej):
- Transformator - straty biegu jałowego
- Transformator potrzeb własnych - straty biegu jałowego
- Zabezpieczenie (...) - zabezpieczenie farmy
- Akumulatory - zasilanie gwarantowane
- Falowniki - tryb "standing by" w nocy
W ocenie organu zwolnieniu nie podlega energia zużywana m.in. na:
- oświetlenie infrastruktury,
- funkcjonowanie budynków technicznych,
- monitoring lub inne funkcje pomocnicze,
- zasilanie urządzeń wykorzystywanych jedynie pośrednio w procesie produkcji energii.
Takie zużycie traktowane jest jako zużycie energii na potrzeby własne, które co do zasady podlega opodatkowaniu akcyzą.
W praktyce oznacza to konieczność wykazania ścisłego, bezpośredniego i natychmiastowego związku pomiędzy zużyciem energii a procesem produkcji energii elektrycznej.
Wnioski dla branży OZE
Interpretacja pokazuje, że w praktyce zakres zwolnienia z akcyzy dla energii zużywanej na farmach fotowoltaicznych jest wąski ale jednocześnie monie zawsze jest tak, że całe zużycie własne energii podlega opodatkowaniu akcyzą.
Z perspektywy inwestorów kluczowe są następujące wnioski:
- Zwolnienie obejmuje wyłącznie zużycie bezpośrednio związane z produkcją energii.
- Energia wykorzystywana do funkcji pomocniczych (np. oświetlenie, monitoring, infrastruktura techniczna) może podlegać akcyzie.
- Niezbędne jest prowadzenie szczegółowej ewidencji zużycia energii elektrycznej.
- W przypadku braku pomiarów konieczne może być ustalenie metodologii szacowania zużycia.
- Już na etapie projektowania instalacji warto uwzględnić systemy pomiarowe umożliwiające rozdzielenie kategorii zużycia energii.
