Gmina pyta fiskusa, czy na pewno nie może odliczyć. I cieszy się z odmowy

O interpretację indywidualną występuje się zwykle po to, żeby usłyszeć „tak". Tutaj gmina zapytała, czy prawa do odliczenia przypadkiem nie ma, sama odpowiedziała sobie przecząco i właśnie tego potwierdzenia szukała. Interpretacja Dyrektora KIS z 8 lipca 2026 r. (sygn. 0113-KDIPT1-3.4012.456.2026.1.JP) nie jest więc porażką podatnika, tylko dokumentem domykającym montaż finansowy unijnej dotacji – VAT bywa kosztem kwalifikowalnym dopiero wtedy, gdy udokumentowano brak możliwości jego odzyskania. 

Deszczówka, wykopy i studnie chłonne 

Gmina, zarejestrowana jako czynny podatnik VAT, realizuje wraz z miastem i miejscową spółką wodociągowo-kanalizacyjną projekt finansowany z Programu Fundusze Europejskie na lata 2021–2027. Przedmiotem wniosku jest wyłącznie jej fragment: zagospodarowanie wód opadowych i roztopowych oraz budowa studni chłonnych w dwóch miejscowościach. Zakres robót obejmuje wykopy pod kanalizację deszczową, sieć z wpustami oraz studniami rewizyjnymi i chłonnymi, a także niwelację i utwardzenie terenu tak, by woda sama trafiała tam, gdzie powinna. Faktury wystawiane są na gminę, z jej NIP-em. 

Opis stanu faktycznego zawiera przy tym zdania, na których opiera się całe rozstrzygnięcie: majątek będzie ogólnodostępny i niekomercyjny, posłuży mieszkańcom nieodpłatnie, a gmina nie zamierza udostępniać go za wynagrodzeniem – ani w najmie, ani w dzierżawie, ani na podstawie innej umowy cywilnoprawnej. 

Dlaczego odliczenia nie ma 

Organ potwierdził stanowisko wnioskodawcy w całości. Budując infrastrukturę deszczową, gmina wykonuje zadanie własne z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym, działa więc w reżimie publicznoprawnym i na mocy art. 15 ust. 6 ustawy o VAT nie jest podatnikiem. Przewidziany w tym przepisie wyjątek dla czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych w tej sprawie nie wystąpi. Korzystanie z powstałego majątku pozostaje poza art. 5, 7 i 8 ustawy, a skoro nie ma czynności opodatkowanych, odpada przesłanka z art. 86 ust. 1. Sama rejestracja jako podatnik VAT czynny niczego tu nie zmienia. Linia orzecznicza jest przy tym na tyle utrwalona, że gmina przywołała we wniosku siedem wcześniejszych interpretacji w analogicznych sprawach, a organ nie znalazł powodu, by cokolwiek do nich dodać. 

Trzy miejsca, w których łatwo się potknąć 

Jeden projekt, trzy rozliczenia. Funkcja ochronna obejmuje wnioskodawcę i przedstawiony przez niego opis. Spółka wod-kan realizująca własną część tego samego przedsięwzięcia najczęściej odliczy VAT w pełni, bo prowadzi działalność gospodarczą. Wspólna dotacja nie oznacza wspólnego rozliczenia. 

Deszczówka bywa odpłatna. Część gmin pobiera opłaty za odprowadzanie wód opadowych albo udostępnia sieć na podstawie umów. Wówczas zamiast czystego „brak prawa do odliczenia" pojawia się prewspółczynnik wraz z całą jego arytmetyką. 

Deklaracje wiążą na lata. Zmiana przeznaczenia po oddaniu inwestycji uruchamia korektę z art. 91, a sama interpretacja traci aktualność wraz ze zmianą któregokolwiek elementu opisu sprawy. 

Na koniec 

Rozstrzygnięcie jest przewidywalne i właśnie dlatego użyteczne. Gra toczy się nie o wykładnię, lecz o redakcję wniosku – to opis stanu faktycznego przesądza, czy dokument ochroni gminę również za pięć lat. Studnie chłonne przyjmą każdą ilość wody, ale nieprecyzyjnego wniosku już nie wchłoną. 

Rozliczasz branżę wod-kan? Zapraszamy do kontaktu – pomożemy przejść przez ten obszar suchą stopą.