Incydentalne udostępnianie samochodów służbowych pracownikom nie pozbawia prawa do zwolnienia z podatku od towarów i usług przy ich sprzedaży
Posłuchaj artykułu
Sprzedaż samochodu (środka trwałego) jest odpłatną dostawą towarów, co do zasady opodatkowaną podatkiem od towarów i usług według stawki 23%. Stosownie jednak do artykułu 43 ustęp 1 punkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Z powyższego przepisu wynika, że aby skorzystać ze zwolnienia spełnione musza być łącznie dwa warunki, to jest.:
po pierwsze, towary od momentu ich nabycia do momentu ich zbycia muszą służyć wyłącznie działalności zwolnionej, w żadnym momencie ich posiadania nie można zmienić ich przeznaczenia oraz sposobu wykorzystywania,
po drugie, przy nabyciu (imporcie, wytworzeniu) tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Druga przesłanka jest dość jasna i nie rodzi wiele wątpliwości. Na jej mocy prawo do zwolnienia przysługuje zarówno w sytuacji przewidzianego zwolnienia podmiotowego, jak i przedmiotowego z podatku od towarów i usług.
Istotny kłopot rodzi jednak pierwsza z wymienionych przesłanek, to jest spełnienie warunku służenia wyłącznie działalności zwolnionej.
W tym kontekście powstaje pytanie – co w sytuacji, gdy samochody wykorzystywane są zarówno na cele służbowe, jak i prywatne pracowników lub członków zarządu?
O tym, że Dyrektor Krajowej informacji Skarbowej jest w tym zakresie wyjątkowo rygorystyczny, przekonała się pewna spółka akcyjna będąca towarzystwem funduszy inwestycyjnych. Złożyła ona wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, wyjaśniając, że w przeszłości nabyła do celów swojej działalności gospodarczej samochody osobowe, które są także odpłatnie udostępniane zatrudnianym pracownikom i członkom zarządu do celów prywatnych, w momentach, gdy nie są wykorzystywane do celów działalności statutowej. Spółka wskazała także, że czasami sprzedaje owe samochody na rzecz pracowników. Z rocznego obrotu z takich czynności w odniesieniu do całego rocznego obrotu Spółki nie przekraczał średnio poziomu 0,06%, toteż spółka uznała, że o ile samochody nie są wykorzystywane wyłącznie na cele jej działalności gospodarczej, to jednak wartość takich transakcji jest na tyle niska, że nie traci ona zwolnienia z artykułu 43 ustęp 1 punkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług.
Ze spółką nie zgodził się Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej. Według niego, skoro spółka udostępniała samochody swoim pracownikom i członkom zarządu co ich celów prywatnych, to doszło do wykonywania czynności opodatkowanych. Organ przyjął iż nie miało znaczenia, że osiągane w taki sposób przez spółkę przychody były marginalne w stosunku do jej obrotu rocznego, w efekcie odmawiając jej prawa do skorzystania ze zwolnienia.
Sprawa najpierw trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Ten wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2022 roku, I SA/Gd 1699/21 przyznał rację spółce.
Sąd wskazał, że w procesie interpretacji przepisy artykułu 43 ustęp 1 i 2 ustawy o VAT należy uwzględniać całość tej regulacji, w związku z czym odwołał się do dyrektywy Rady Unii Europejskiej 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości oddanej, której implementację stanowił problemowy artykuł. Sąd wskazał występujące różnice w brzmieniu art. 136 litery a tej dyrektywy (stanowiącego punkt wyjścia do wprowadzenia przedmiotowego zwolnienia do polskiego porządku prawnego) w jej innych wersjach językowych. Sąd dostrzegł, że w niektórych wersjach artykuł 136 litera a dyrektywy posługuje się sformułowaniem „przeznaczone wyłącznie do”, natomiast w innych używa już tylko słowa „używane” lub „wykorzystywane”. Sąd uznał, że w takiej sytuacji należy odwołać się do wykładni celowościowej:
„skoro artykuł 136 litera a Dyrektywy 112 w najistotniejszej części ma odmienne znaczenie w różnych wersjach językowych, nie można opierać się wyłącznie na wykładni językowej, a należy się odwołać do wykładni celowościowej. Norma ta zaś, przewidująca zwolnienie przedmiotowe, zmierzała do realizacji jednej z podstawowych zasad podatku od wartości dodanej, a mianowicie zasady neutralności. Istotą tej regulacji jest to, że podatnik nabywa, importuje lub wytwarza towar i z uwagi na to, że towar ten będzie wykorzystywał na cele działalności zwolnionej od podatku, nie ma prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zatem podmiot ten ponosi ciężar ekonomiczny tego podatku. Traktowany jest bowiem jako konsument. Następnie towar ten zbywa. Dostawa ta wówczas podlega zwolnieniu od podatku. W przeciwnym razie, gdyby to zwolnienie nie miało miejsca, podatnik byłby ponownie, a więc w rezultacie podwójnie opodatkowany. Uwzględniając cel powyższego unormowania analogicznie należy traktować sytuację, gdy podatnik nabył towary, które były przeznaczone do działalności zwolnionej od podatku i w związku z tym nie miał prawa do odliczenia, a następnie ten towar został zbyty.”
W efekcie sąd stanął po stronie spółki i uchylił interpretację indywidualną dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej:
„Z faktu, że incydentalnie Spółka dokonywała czynności podlegających opodatkowaniu w postaci odpłatnego udostępniania samochodów dla celów prywatnych pracownikom i członkom zarządu nie sposób wywodzić braku prawa do zwolnienia. Przypisywanie Spółce w takich warunkach wykorzystywania samochodów do działalności mieszanej, a nie zwolnionej, jest niedającym się pogodzić z celem zwolnienia uproszczeniem, pomijającym w szczególności okoliczność, na jaki cel samochody są faktycznie wykorzystywane.”
W lipcu 2022 roku, po skardze kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ten wyrokiem z dnia 16 października 2025 roku, I FSK 1175/22 oddalił skargę kasacyjną, wobec czego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku stał się prawomocny. Na ten moment nie jest jeszcze opublikowane uzasadnienie orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku mogą się Państwo zapoznać pod tym linkiem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/C40164A601
