Jedna niezgłoszona upadłość, zakaz prowadzenia kolejnych biznesów

Nie każdy przedsiębiorca ma świadomość, że zaniedbanie obowiązków wynikających z prawa upadłościowego może wywołać skutki wykraczające daleko poza działalność konkretnej spółki. W postanowieniu z 29 maja 2026 r. (sygn. I CSK 1913/24) Sąd Najwyższy jednoznacznie przesądził, że zakaz prowadzenia działalności gospodarczej orzeczony na podstawie art. 373 Prawa upadłościowego obejmuje wszystkie formy aktywności gospodarczej danej osoby, a nie wyłącznie tę, w ramach której doszło do naruszenia obowiązków.  

Sprawa dotyczyła wspólnika spółki jawnej, który – mimo ustawowego obowiązku – nie złożył w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości zadłużonej spółki. W konsekwencji sąd orzekł wobec niego roczny zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Przedsiębiorca nie kwestionował samego zastosowania sankcji, lecz jej zakres. Twierdził, że skoro uchybienie nastąpiło w związku z działalnością spółki jawnej, zakaz powinien odnosić się wyłącznie do prowadzenia działalności w tej formie. 

Sąd Najwyższy nie podzielił tej argumentacji. W uzasadnieniu wskazał, że zawężenie zakazu wyłącznie do jednej formy prowadzenia działalności prowadziłoby do łatwego obchodzenia przepisów. W praktyce wystarczyłaby bowiem zmiana formy prawnej – przykładowo rozpoczęcie jednoosobowej działalności gospodarczej lub objęcie funkcji w innej spółce – aby osoba objęta zakazem mogła nadal aktywnie uczestniczyć w obrocie gospodarczym. Taka interpretacja pozostawałaby w sprzeczności z celem art. 373 Prawa upadłościowego.  

Warto przypomnieć, że art. 373 Prawa upadłościowego przewiduje możliwość orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na okres od jednego do dziesięciu lat wobec osób, które z własnej winy nie złożyły w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości albo istotnie przyczyniły się do niezłożenia takiego wniosku. Sankcja może zostać zastosowana również w przypadku działań utrudniających postępowanie upadłościowe, takich jak ukrywanie majątku czy niewydanie dokumentacji upadłego. 

W omawianym orzeczeniu Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że celem tej regulacji nie jest wyłącznie ukaranie przedsiębiorcy za naruszenie przepisów. Zakaz pełni przede wszystkim funkcję ochronną i prewencyjną – ma zabezpieczać bezpieczeństwo obrotu gospodarczego oraz interes wierzycieli, a jednocześnie eliminować z rynku osoby, które nie wykonują podstawowych obowiązków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.  

Postanowienie Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie praktyczne. Potwierdza ono, że odpowiedzialność wynikająca z naruszenia obowiązków w zakresie terminowego zgłoszenia upadłości nie może zostać ograniczona wyłącznie do jednej spółki czy jednej formy prowadzenia działalności. Przedsiębiorcy oraz osoby zarządzające podmiotami gospodarczymi powinny pamiętać, że zaniechanie w tym zakresie może skutkować czasowym wyłączeniem ich z możliwości uczestniczenia w obrocie gospodarczym w znacznie szerszym zakresie, niż mogłoby się wydawać. 

Postanowienie Sądu Najwyższego z 29 maja 2026 r., sygn. I CSK 1913/24.