JPK_CIT: 6 mitów, w które firmy nadal wierzą
Pierwsi podatnicy właśnie mierzą się z pierwszym obowiązkowym raportowaniem JPK_CIT za 2025 r. Dla największych podatników CIT i podatkowych grup kapitałowych termin na przekazanie danych za rok 2025 upływa 31 lipca 2026 r.
To dobry moment, aby spojrzeć na JPK_CIT nie przez pryzmat samej struktury pliku, ale doświadczeń z wdrożenia.
Bo choć o nowych obowiązkach mówi się od dawna, w firmach nadal funkcjonuje kilka przekonań, które mogą znacząco utrudnić przygotowanie do raportowania.
JPK_CIT to po prostu kolejny plik JPK
W przypadku JPK_VAT przedsiębiorcy przyzwyczaili się już do regularnego generowania i wysyłania określonego zestawu danych. JPK_KR_PD idzie jednak znacznie głębiej – dotyczy danych wynikających bezpośrednio z ksiąg rachunkowych. Nie chodzi więc wyłącznie o przygotowanie kolejnego pliku XML.
Firma musi zadbać o to, aby sposób prowadzenia ksiąg, plan kont, analityka i gromadzone dane pozwalały na prawidłowe przygotowanie struktury.
JPK_CIT jest w dużej mierze projektem dotyczącym jakości danych księgowych, a nie tylko kolejnym obowiązkiem sprawozdawczym.
System księgowy zrobi wszystko za nas
Dobry system jest niezbędny, ale nie zastąpi prawidłowo przygotowanych danych. Program może pobrać informacje z odpowiednich pól, przypisać je do struktury i wygenerować plik. Nie zdecyduje jednak za firmę, czy jej plan kont ma odpowiednią szczegółowość, ani czy określone operacje są prawidłowo klasyfikowane.
Jeżeli źródłowe dane są niekompletne lub niewłaściwie uporządkowane, problem ujawni się również w JPK. Dlatego najważniejsze dla firm nie powinno być ustalenie czy ich program generuje JPK_KR_PD, ale przede wszystkim, czy dane, z których ten plik powstaje, są prawidłowe.
Plan kont działa od lat, więc nie ma potrzeby go zmieniać
Doświadczenia z przygotowań do JPK_KR_PD pokazują, że właśnie plan kont może być jednym z obszarów wymagających najwięcej uwagi. Nowa struktura wymaga stosowania odpowiednich znaczników kont. Jeżeli na jednym koncie księgowane są operacje, które powinny otrzymać różne oznaczenia, dotychczasowa analityka może okazać się zbyt ogólna.
Dobrym przykładem są KUP i NKUP. Ministerstwo Finansów wskazuje, że gdy na jednym koncie znajdują się zarówno koszty stanowiące koszty uzyskania przychodów, jak i koszty niestanowiące KUP, konieczne może być odpowiednie rozdzielenie analityczne umożliwiające ich prawidłowe oznaczenie.
To pokazuje, że plan kont, który był wystarczający dla rachunkowości, nie zawsze będzie wystarczający z perspektywy nowych obowiązków raportowych.
JPK_CIT to temat tylko dla największych firm
W 2025 r. pierwszym etapem objęto podatników CIT, których przychody w poprzednim roku przekroczyły równowartość 50 mln euro, oraz podatkowe grupy kapitałowe. Musimy jednak pamiętać, że to dopiero początek.
Od roku rozpoczynającego się po 31 grudnia 2025 r. obowiązek obejmuje kolejną grupę – pozostałych podatników CIT i PIT zobowiązanych do miesięcznego przesyłania JPK_VAT.
Oznacza to, że dla wielu przedsiębiorstw 2026 r. jest już pierwszym rokiem, którego dane zostaną objęte raportowaniem.
Obserwowanie problemów, z którymi mierzą się obecnie największe firmy, może więc być najlepszą instrukcją przygotowania się do własnego wdrożenia.
Jeżeli plik przeszedł walidację, wszystko jest w porządku
To, że plik jest technicznie poprawny, nie oznacza jeszcze, że poprawne są zawarte w nim dane. Walidacja odpowiada przede wszystkim na pytanie, czy plik spełnia określone wymagania techniczne struktury. Nie odpowiada natomiast na wszystkie pytania merytoryczne.
- Czy prawidłowo zastosowano znaczniki?
- Czy dane podatkowe odpowiadają zapisom księgowym?
- Czy określone konta zostały właściwie przyporządkowane?
- Czy sposób wykazania różnic pomiędzy wynikiem bilansowym a podatkowym jest prawidłowy?
Dlatego poprawnie techniczny plik nie powinien oznaczać końca weryfikacji, ale powinien być początkiem dla pełnego przeglądu merytorycznego.
Zajmiemy się tym przy pierwszej wysyłce
Dla pierwszej grupy podatników ten moment właśnie nadszedł i to jest prawdopodobnie najważniejsza lekcja dla firm, które będą raportować później.
Danych do JPK_KR_PD nie tworzy się w dniu wysyłki. Powstają przez cały rok, razem z każdym księgowaniem, przypisaniem operacji do konta czy dokonaniem kwalifikacji podatkowej. Dlatego dla przedsiębiorstw objętych obowiązkiem od 2026 r. pytanie: Kiedy zaczniemy wdrażać JPK_CIT? jest już właściwie źle postawione.
Dane za 2026 r. już powstają, dlatego poprawne podejście powinno prowadzić do odpowiedzi na pytanie, czy sposób, w jaki prowadzimy księgi od stycznia, pozwoli nam prawidłowo zaraportować je po zakończeniu roku?
Pierwsza wysyłka JPK_CIT to dopiero początek
31 lipca 2026 r. jest ważną datą nie tylko dla największych podatników, którzy muszą zmierzyć się z pierwszym raportowaniem, to również moment, z którego wnioski powinny wyciągnąć pozostałe firmy.
Doświadczenia pierwszej grupy pokazują, że przygotowanie do JPK_CIT nie powinno sprowadzać się do zakupu aktualizacji programu i wygenerowania pliku.
Trzeba spojrzeć szerzej: na plan kont, analitykę, jakość danych, procesy księgowe oraz sposób ich późniejszego raportowania.
Największym mitem dotyczącym JPK_CIT może więc być przekonanie, że najważniejszy jest termin wysyłki.
W rzeczywistości znacznie ważniejsze jest to, co wydarzyło się w księgach przez wszystkie miesiące poprzedzające tę datę.
