Małżonkowie, wspólny majątek i dwa limity VAT. Najnowsza interpretacja KIS na tle przełomowego wyroku TSUE

Czy przychody z najmu nieruchomości należącej do majątku wspólnego małżonków powinny wpływać na limit zwolnienia z VAT obojga małżonków? Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 5 sierpnia 2026 r. potwierdził, że nie – jeżeli faktycznie tylko jeden z małżonków występuje jako wynajmujący. Stanowisko jest szczególnie interesujące w świetle wyroku TSUE z 3 kwietnia 2025 r. w sprawie C-213/24, Grzera, w którym Trybunał dopuścił możliwość uznania wspólności majątkowej małżeńskiej za jednego podatnika VAT. 

Wspólny lokal, ale najem prowadzony tylko przez jednego małżonka 

Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 5 sierpnia 2026 r., sygn. 0112-KDIL3.4012.488.2026.1.KFK, dotyczyła małżonków pozostających w ustroju ustawowej wspólności majątkowej. Oboje prowadzili odrębne działalności gospodarcze i oboje korzystali ze zwolnienia podmiotowego z VAT. 

Małżonkowie nabyli wspólnie lokal mieszkalny. Mimo że nieruchomość stanowiła element ich majątku wspólnego, od początku zarządzał nią wyłącznie mąż. To on zawierał umowy najmu części lokalu, był wskazany w nich jako wynajmujący, pobierał czynsz, wystawiał faktury, kontaktował się z zarządcą wspólnoty i ponosił opłaty związane z lokalem. Żona jedynie wyraziła pisemną zgodę na wynajem. 

Powstało zatem pytanie, czy wartość sprzedaży z najmu powinna być uwzględniana również przy ustalaniu limitu zwolnienia podmiotowego z VAT przysługującego żonie. 

Od 1 stycznia 2026 r. limit ten wynosi 240 tys. zł. 

Dyrektor KIS odpowiedział przecząco. 

Wspólność majątkowa nie oznacza automatycznie wspólnego rozliczenia VAT 

Punktem wyjścia dla organu był art. 15 ust. 1 ustawy o VAT. Podatnikami VAT są m.in. osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą. 

Sama wspólność majątkowa małżeńska nie przesądza natomiast o tym, kto jest podatnikiem VAT. 

Dyrektor KIS przypomniał, że małżeństwo nie należy do kategorii podmiotów wymienionych w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT. Jednocześnie przepisy nie zabraniają małżonkom prowadzenia odrębnych działalności gospodarczych i występowania jako odrębni podatnicy VAT, mimo pozostawania przez nich w ustawowej wspólności majątkowej. 

Kluczowe znaczenie ma zatem nie tyle cywilnoprawna własność danego składnika majątku, ile to, kto rzeczywiście dokonuje czynności podlegającej VAT. 

W odniesieniu do najmu oznacza to konieczność ustalenia przede wszystkim, kto występuje jako wynajmujący, zawiera umowę we własnym imieniu, pobiera czynsz i faktycznie wykonuje usługę. 

W analizowanej sprawie wszystkie te okoliczności wskazywały na męża. To on samodzielnie zawarł umowy, pobierał pożytki z nieruchomości i wystawiał faktury. W konsekwencji Dyrektor KIS stwierdził, że żona nie jest podatnikiem VAT w odniesieniu do tych usług i nie powinna uwzględniać wartości najmu przy ustalaniu własnego limitu zwolnienia podmiotowego. 

Na pierwszy rzut oka stanowisko to może jednak wydawać się zaskakujące, jeśli zestawimy je z wydanym niewiele ponad rok wcześniej wyrokiem TSUE. 

TSUE: wspólność małżeńska może być podatnikiem VAT 

3 kwietnia 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał istotny dla polskich podatników wyrok w sprawie C-213/24, Grzera. 

Sprawa dotyczyła małżonków będących współwłaścicielami gruntów w ramach ustawowej wspólności majątkowej. W związku ze sprzedażą nieruchomości powstało pytanie nie tylko o to, czy wykonywane czynności stanowią działalność gospodarczą, ale również – kto właściwie powinien zostać uznany za podatnika VAT. 

Dotychczasowa polska praktyka opierała się zasadniczo na założeniu, że małżonkowie nie stanowią jednego podatnika VAT. Jeżeli oboje uczestniczyli w opodatkowanej transakcji dotyczącej majątku wspólnego, status podatnika przypisywano każdemu z nich odrębnie. 

TSUE dopuścił jednak inne rozwiązanie. 

Trybunał stwierdził, że art. 9 ust. 1 Dyrektywy VAT nie stoi na przeszkodzie uznaniu za podatnika wspólności ustawowej istniejącej między małżonkami, jeżeli spełnione są określone warunki. 

Chodzi przede wszystkim o sytuację, w której: 

• małżonkowie wobec osób trzecich występują razem jako dokonujący transakcji stanowiącej działalność gospodarczą, 

• przedmiotem tej działalności jest majątek należący do wspólności, 

• wspólność ponosi ryzyko gospodarcze związane z wykonywaniem tej działalności. 

W takich okolicznościach na gruncie unijnego systemu VAT dopuszczalne jest potraktowanie wspólności małżeńskiej jako jednego podatnika. 

To istotna zmiana perspektywy. TSUE odszedł bowiem od założenia, że sam fakt, iż polskie przepisy nie wymieniają „małżeństwa” jako podatnika, definitywnie wyklucza możliwość wspólnego traktowania małżonków dla celów VAT. 

Czy najnowsza interpretacja KIS jest sprzeczna z wyrokiem TSUE? 

Co ciekawe, w interpretacji z 5 sierpnia 2026 r. Dyrektor KIS nie odniósł się do wyroku C-213/24, mimo że dotyczył on bezpośrednio problematyki statusu małżonków jako podatników VAT. 

Organ powtórzył natomiast dotychczasową tezę, zgodnie z którą „małżeństwo nie należy do żadnej kategorii podmiotów” wymienionych w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, a podatnikiem jest ten z małżonków, który dokonuje czynności podlegającej opodatkowaniu. Co więcej, KIS stwierdził, że jeżeli małżonkowie dokonują czynności wspólnie, to każdy z nich z osobna jest podatnikiem VAT. 

Ten ostatni fragment – potraktowany jako zasada ogólna – może budzić wątpliwości w świetle wyroku TSUE. Trybunał wyraźnie dopuścił bowiem możliwość istnienia jednego podatnika obejmującego wspólność ustawową małżonków. 

Nie oznacza to jednak, że samo rozstrzygnięcie najnowszej interpretacji jest sprzeczne z prawem unijnym. 

Wręcz przeciwnie – stan faktyczny opisany we wniosku zasadniczo nie odpowiada sytuacji analizowanej przez TSUE. 

Kluczowe jest to, jak małżonkowie występują na zewnątrz 

W sprawie Grzera szczególne znaczenie miało to, że małżonkowie występowali względem osób trzecich razem jako podmiot dokonujący transakcji i wspólnie ponosili związane z nią ryzyko gospodarcze. To właśnie te okoliczności pozwoliły TSUE dopuścić uznanie wspólności za jednego podatnika. 

W interpretacji z sierpnia 2026 r. sytuacja była odwrotna. 

Żona nie była stroną umów najmu. Nie pobierała czynszu. Nie wystawiała faktur. Nie zarządzała lokalem. Nie występowała wobec najemców jako wynajmujący. Jedynym przejawem jej uczestnictwa była zgoda na wynajęcie składnika majątku wspólnego, wymagana ze względu na regulacje dotyczące zarządu majątkiem małżeńskim. 

W relacji z osobami trzecimi działalność wykonywał więc jeden małżonek. 

I właśnie z tej perspektywy najnowszą interpretację można pogodzić z wyrokiem TSUE. 

Orzeczenie w sprawie C-213/24 nie oznacza bowiem, że każda działalność dotycząca składnika majątku wspólnego automatycznie powinna być przypisywana „wspólności małżeńskiej”. Trybunał wskazał na możliwość takiej kwalifikacji wtedy, gdy sposób prowadzenia działalności pokazuje, że to małżonkowie wspólnie występują na rynku jako jeden podmiot gospodarczy. 

Własność nieruchomości to nie wszystko 

Zestawienie obu rozstrzygnięć prowadzi do ważnego praktycznego wniosku. 

Dla ustalenia statusu podatnika VAT nie powinno być decydujące wyłącznie to, do kogo formalnie należy wykorzystywany składnik majątku. 

W przypadku małżonków pozostających we wspólności ustawowej nieruchomość może należeć do majątku wspólnego, podczas gdy działalność gospodarczą z wykorzystaniem tej nieruchomości faktycznie prowadzi tylko jeden małżonek. 

Z drugiej strony, jeżeli oboje małżonkowie wspólnie organizują działalność, razem zawierają umowy i występują wobec kontrahentów oraz wspólnie ponoszą jej ekonomiczne ryzyko, po wyroku C-213/24 nie można już automatycznie przyjmować, że dla celów VAT zawsze mamy do czynienia z dwoma odrębnymi podatnikami. 

Ocena powinna więc koncentrować się na rzeczywistym modelu prowadzenia działalności i relacjach z osobami trzecimi, a nie wyłącznie na cywilnoprawnych zasadach własności. 

Co z limitem zwolnienia podmiotowego? 

Ma to bardzo konkretne znaczenie dla korzystania ze zwolnienia podmiotowego z VAT. 

Od 1 stycznia 2026 r. zwolnienie przysługuje co do zasady podatnikowi, którego wartość sprzedaży nie przekroczyła w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym 240 tys. zł. 

Jeżeli zatem małżonkowie są dla celów VAT odrębnymi podatnikami, sprzedaż dokonywana przez jednego z nich nie powinna być automatycznie doliczana do wartości sprzedaży drugiego. 

Tak właśnie uznał Dyrektor KIS w interpretacji z 5 sierpnia 2026 r. – przychody z najmu prowadzonego samodzielnie przez męża nie pomniejszają „przestrzeni” w limicie zwolnienia VAT przysługującym żonie. 

Nie można jednak na tej podstawie formułować zasady, że małżonkowie pozostający we wspólności majątkowej zawsze dysponują dwoma niezależnymi limitami zwolnienia w odniesieniu do wspólnie prowadzonego przedsięwzięcia. 

Po wyroku TSUE takie stwierdzenie byłoby zbyt daleko idące. Jeżeli bowiem okoliczności konkretnej sprawy prowadziłyby do wniosku, że to wspólność małżeńska jest jednym podatnikiem prowadzącym działalność gospodarczą, konsekwencje takiej kwalifikacji powinny zostać uwzględnione również przy ocenie zasad rozliczenia VAT. 

Wyrok TSUE wciąż czeka na pełne przełożenie na polską praktykę 

Interpretacja z 5 sierpnia 2026 r. pokazuje, że wyrok C-213/24 nie doprowadził – przynajmniej na razie – do całkowitej zmiany sposobu, w jaki polskie organy podatkowe podchodzą do działalności prowadzonej przez małżonków. 

KIS nadal wychodzi z założenia, że małżonkowie mogą być odrębnymi podatnikami i że przy ustalaniu podatnika kluczowe znaczenie ma to, który z nich faktycznie dokonuje danej czynności. 

Jednocześnie po wyroku TSUE stanowisko, zgodnie z którym wspólność małżeńska nigdy nie może zostać uznana za jednego podatnika VAT, nie wydaje się już możliwe do utrzymania. 

W praktyce oznacza to potrzebę znacznie bardziej szczegółowej analizy każdego przypadku. Przy transakcjach dotyczących majątku wspólnego należy zbadać nie tylko status prawny tego majątku, ale również m.in. to, kto zawiera umowy, kto wystawia faktury i pobiera wynagrodzenie, kto podejmuje decyzje gospodarcze, jak małżonkowie prezentują się wobec kontrahentów oraz kto rzeczywiście ponosi ryzyko ekonomiczne przedsięwzięcia. 

Najnowsza interpretacja KIS jest więc korzystna dla podatników, ale nie oznacza prostego powrotu do zasady „każdy małżonek to zawsze osobny podatnik VAT”. Po wyroku TSUE C-213/24 odpowiedź na pytanie, kto jest podatnikiem, zależy przede wszystkim od tego, kto rzeczywiście prowadzi działalność i w jaki sposób małżonkowie występują wobec osób trzecich.