Nowe obowiązki dla firm korzystających ze sztucznej inteligencji już od 2 sierpnia 2026 r.

Od 2 sierpnia 2026 r. zaczynają być stosowane przepisy AI Act dotyczące przejrzystości. Wbrew powszechnemu przekonaniu unijna nowelizacja tzw. „Digital Omnibus on AI" nie odroczyła ich w całości, a jedynie przesunęła wyłącznie wybrane terminy. Obowiązek informowania, że rozmówcą jest chatbot, oraz obowiązek oznaczania treści wygenerowanych przez sztuczną inteligencję wchodzą w życie bez zmian. Co istotne, obciążają one nie tylko dostawców narzędzi AI, lecz każdego przedsiębiorcę, który wykorzystuje takie narzędzia w swojej działalności zawodowej. 

Co dokładnie zaczyna obowiązywać 2 sierpnia 2026 r. 

AI Act, czyli rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji (Dz. Urz. UE L, 2024/1689 z 12.07.2024), weszło w życie 1 sierpnia 2024 r., ale jest stosowane etapami. 

Od 2 lutego 2025 r. obowiązują już zakazane praktyki oraz obowiązek zapewnienia odpowiednich kompetencji w zakresie AI wśród personelu. Od 2 sierpnia 2025 r. stosowane są przepisy o modelach ogólnego przeznaczenia, o zarządzaniu oraz o karach. 2 sierpnia 2026 r. jest natomiast datą, od której rozporządzenie stosuje się co do zasady w całości, w tym rozdział IV, zawierający obowiązki w zakresie przejrzystości. 

Wiele firm odczytało nowelizację AI Act, tj. pakiet „Digital Omnibus on AI", przyjęty przez Parlament Europejski 16 czerwca 2026 r. i zatwierdzony przez Radę 29 czerwca 2026 r., jako generalne odroczenie obowiązków. To odczytanie jest nieprawidłowe. Nowelizacja przesuwa jedynie: 

• stosowanie obowiązków dla samodzielnych systemów wysokiego ryzyka - na 2 grudnia 2027 r.; 

• stosowanie obowiązków dla systemów wysokiego ryzyka wbudowanych w produkty - na 2 sierpnia 2028 r.; 

• termin utworzenia krajowych piaskownic regulacyjnych - na 2 sierpnia 2027 r.; 

• obowiązek maszynowego znakowania treści przez dostawców - ale wyłącznie co do systemów wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026 r. - na 2 grudnia 2026 r. 

Nowelizacja nie przesuwa pozostałych obowiązków, a więc przede wszystkim nie przesuwa obowiązku ujawniania treści sztucznie wygenerowanych przez podmioty, które z AI korzystają. Te zaczynają obowiązywać 2 sierpnia 2026 r. w pierwotnym kształcie. 

Kto jest „podmiotem stosującym" system AI 

To pojęcie decyduje o zakresie nowych obowiązków. Zgodnie z art. 3 pkt 4 AI Act podmiotem stosującym jest osoba fizyczna lub prawna, organ publiczny lub inny podmiot, który wykorzystuje system AI, nad którym sprawuje kontrolę, z wyjątkiem sytuacji, gdy korzystanie odbywa się w ramach osobistej działalności pozazawodowej. Motyw 13 preambuły potwierdza tę wykładnię. 

W praktyce oznacza to, że nowymi obowiązkami objęte są m.in.: 

• agencje reklamowe i marketingowe generujące kreacje na zlecenie klientów; 

• działy marketingu produkujące grafiki, spoty i materiały wideo; 

• sklepy internetowe wykorzystujące wygenerowane zdjęcia produktów lub „modeli"; 

• deweloperzy i biura nieruchomości posługujący się wizualizacjami z elementami AI; 

• wydawcy i redakcje publikujące teksty tworzone lub przetwarzane przez AI; 

• przedsiębiorcy prowadzący komunikację z klientem przez chatboty i voiceboty; 

• twórcy internetowi i influencerzy działający zarobkowo. 

Wyłączenie dotyczy wyłącznie użytku prywatnego.  

Z projektu wytycznych Komisji Europejskiej wynika, że działalność zawodową należy rozumieć szeroko, tj. obejmuje ona każdą aktywność, z której osoba fizyczna regularnie czerpie korzyści ekonomiczne, a także działalność gospodarczą, handlową i świadczenie usług. Sam brak zarobkowego charakteru nie wystarczy. Korzystanie musi być jednocześnie osobiste, a więc oderwane od sfery zawodowej i publicznej. 

Kary do nawet 15 mln euro albo 3% obrotu 

Naruszenie obowiązków w zakresie przejrzystości zostało wprost wymienione w AI Act. Sankcją jest administracyjna kara pieniężna w wysokości do 15.000.000 EUR albo do 3% całkowitego rocznego światowego obrotu przedsiębiorstwa z poprzedniego roku obrotowego, w zależności od tego, która kwota jest wyższa. 

Dla MŚP i przedsiębiorstw typu startup zastosowanie znajduje odwrócona reguła, tj. górnym pułapem jest kwota niższa z powyższych.  

Przy ustalaniu wysokości kary organ uwzględnia m. in. charakter i wagę naruszenia, umyślność, wielkość podmiotu, a także współpracę z organem i działania naprawcze. To istotna wskazówka praktyczna, albowiem udokumentowana, wdrożona procedura oznaczania treści działa na korzyść przedsiębiorcy nawet wtedy, gdy dojdzie do pojedynczego uchybienia. 

Podsumowanie 

Przesunięcie terminów dla systemów wysokiego ryzyka stworzyło w wielu organizacjach fałszywe poczucie komfortu. Tymczasem to właśnie obowiązki przejrzystości, a nie przepisy o systemach wysokiego ryzyka, dotkną najszerszego kręgu przedsiębiorców, bo nie wymagają wdrażania żadnej zaawansowanej technologii. Wystarczy, że firma używa generatora obrazów do materiałów reklamowych albo chatbota na stronie internetowej. 

Do 2 sierpnia 2026 r. pozostało niewiele czasu. Wdrożenie nie jest kosztowne, ale wymaga uporządkowania procesów, dokumentów i umów, a tego nie da się zrobić w ostatnim tygodniu lipca.