Nowe warunki dostępu produktów i opakowań do rynku Unii Europejskiej

Nowe warunki dostępu produktów i opakowań do rynku Unii Europejskiej PPWR nie jest wyłącznie regulacją środowiskową. Od 12 sierpnia 2026 r. zgodność opakowania z nowymi przepisami stanie się jednym z warunków legalnego wprowadzenia produktu na rynek UE.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, określane jako PPWR, zacznie być zasadniczo stosowane 12 sierpnia 2026 r.

Nowe przepisy nie są wyłącznie regulacją dotyczącą ochrony środowiska, gospodarki odpadami lub raportowania ESG. PPWR wprowadza wymagania produktowe, które będą musiały zostać spełnione przed wprowadzeniem opakowania lub produktu w opakowaniu na rynek Unii Europejskiej.

Dlaczego PPWR jest tak istotne?

Dotychczasowe unijne zasady dotyczące opakowań wynikały przede wszystkim z dyrektywy 94/62/WE, która wymagała wdrożenia do prawa krajowego poszczególnych państw członkowskich.

PPWR ma formę rozporządzenia unijnego. Oznacza to, że jego przepisy będą stosowane bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, bez konieczności ich implementowania do prawa krajowego.

Polskie przepisy nadal będą jednak potrzebne między innymi do:

wskazania właściwych organów nadzoru rynku;
określenia zasad prowadzenia kontroli;
ustanowienia kar za naruszenie PPWR;
dostosowania krajowego systemu gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.

Dla przedsiębiorców najważniejsza zmiana polega na tym, że opakowanie przestaje być traktowane jedynie jako element logistyczny lub marketingowy. Staje się ono produktem podlegającym odrębnym wymaganiom w zakresie zgodności, dokumentacji, identyfikowalności i nadzoru rynku.

Najważniejsze obowiązki od 12 sierpnia 2026 r.

1. Ustalenie roli przedsiębiorcy w łańcuchu dostaw

Zakres odpowiedzialności zależy od tego, czy przedsiębiorca jest na gruncie PPWR:

wytwórcą;
importerem;
dystrybutorem;
dostawcą opakowań lub materiałów opakowaniowych;
upoważnionym przedstawicielem;
podmiotem wykorzystującym opakowania.

Kluczowe znaczenie ma przy tym nie tylko to, kto fizycznie produkuje opakowanie lub produkt. Liczy się również sposób zorganizowania produkcji, oznaczenie produktu marką oraz rola przedsiębiorcy przy pierwszym wprowadzaniu opakowania na rynek UE.

2. Własna marka może oznaczać obowiązki wytwórcy

Stwierdzenie: „nie produkujemy opakowań, jesteśmy tylko importerem lub właścicielem marki” może prowadzić do błędnego określenia zakresu odpowiedzialności.

Za wytwórcę może zostać uznany nie tylko podmiot, który fizycznie produkuje opakowanie. Co do zasady może nim być również przedsiębiorca, który zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania albo produktu w opakowaniu pod własną nazwą lub znakiem towarowym.

Dotyczy to w szczególności modeli:

private label;
produkcji kontraktowej;
sprzedaży produktów pod marką własną;
importu produktów w opakowaniach zaprojektowanych na zamówienie importera;
zlecania dostawcy spoza UE produkcji towarów oznaczonych marką zamawiającego.

Kwalifikacja konkretnego podmiotu wymaga jednak analizy warunków współpracy, oznaczeń umieszczonych na produkcie lub opakowaniu oraz wyjątków przewidzianych w PPWR.

Błędne określenie roli może oznaczać, że przedsiębiorca przygotuje się jedynie do wykonywania obowiązków importera, mimo że w rzeczywistości będzie ponosił szerszą odpowiedzialność wytwórcy.

Obowiązki wytwórcy

Przed wprowadzeniem opakowania lub produktu w opakowaniu do obrotu wytwórca powinien między innymi:

zapewnić zgodność opakowania z mającymi zastosowanie wymaganiami PPWR;
przeprowadzić lub zlecić przeprowadzenie procedury oceny zgodności;
sporządzić dokumentację techniczną;
sporządzić deklarację zgodności UE;
zapewnić identyfikowalność opakowania, między innymi przez numer typu, partii, numer seryjny lub inne oznaczenie;
umieścić wymagane dane identyfikacyjne i kontaktowe;
wdrożyć procedury zapewniające utrzymanie zgodności w produkcji seryjnej;
uwzględniać zmiany projektu, właściwości opakowania, norm oraz specyfikacji technicznych;
podejmować działania naprawcze w razie stwierdzenia niezgodności;
w określonych sytuacjach informować organy nadzoru rynku o niezgodności i podjętych działaniach.

Dokumentacja techniczna oraz deklaracja zgodności powinny być przechowywane przez:

5 lat – w przypadku opakowań jednorazowego użytku;
10 lat – w przypadku opakowań wielokrotnego użytku.

Ocena zgodności opakowania

PPWR wprowadza procedurę oceny zgodności opakowań. Jej celem jest wykazanie, że dany typ opakowania spełnia odnoszące się do niego wymagania rozporządzenia.

Ocena nie powinna sprowadzać się wyłącznie do zebrania oświadczenia od dostawcy. W zależności od rodzaju opakowania może wymagać zgromadzenia między innymi:

specyfikacji materiałowych;
opisu konstrukcji i przeznaczenia opakowania;
informacji o poszczególnych częściach składowych;
wyników badań lub analiz;
informacji o substancjach obecnych w materiałach;
dokumentów dotyczących opakowań do kontaktu z żywnością;
opisów zastosowanych norm i specyfikacji technicznych;
uzasadnienia zgodności z wymaganiami art. 5–12 PPWR;
dowodów potwierdzających deklarowane właściwości środowiskowe.

Zakres dokumentacji będzie zależał od tego, które wymagania mają zastosowanie do danego typu opakowania.

Deklaracja zgodności UE

Dla opakowania objętego PPWR wytwórca powinien sporządzić deklarację zgodności UE według wzoru określonego w załączniku VIII do rozporządzenia.

W deklaracji wytwórca potwierdza, że wykazano spełnienie mających zastosowanie wymagań PPWR. Sporządzając deklarację, przyjmuje jednocześnie odpowiedzialność za zgodność opakowania.

Deklaracja powinna:

identyfikować opakowanie;
wskazywać wytwórcę;
zawierać wymagane oświadczenie o zgodności;
wskazywać zastosowane przepisy, normy lub specyfikacje;
być podpisana przez osobę uprawnioną;
być na bieżąco aktualizowana;
zostać przetłumaczona na język wymagany przez państwo, w którym opakowanie jest wprowadzane do obrotu lub udostępniane.

Jeżeli opakowanie podlega także innym unijnym regulacjom wymagającym deklaracji zgodności, możliwe będzie sporządzenie jednej deklaracji obejmującej wszystkie właściwe akty prawa UE albo dokumentacji składającej się z odpowiednich deklaracji cząstkowych.

Brak wymaganej dokumentacji lub deklaracji może uniemożliwić wykazanie zgodności opakowania, a w konsekwencji prowadzić do zakazu jego wprowadzenia do obrotu, wycofania z rynku lub podjęcia innych działań przez organ nadzoru.

Importer nie może ograniczyć się do przyjęcia dokumentów od dostawcy

Importerem w rozumieniu PPWR jest podmiot mający siedzibę lub miejsce zamieszkania w UE, który wprowadza na rynek unijny opakowanie pochodzące z państwa trzeciego.

Przed wprowadzeniem opakowania lub produktu w opakowaniu do obrotu importer powinien zweryfikować między innymi, czy:

wytwórca przeprowadził procedurę oceny zgodności;
sporządzono dokumentację techniczną;
sporządzono deklarację zgodności UE;
opakowanie zostało prawidłowo oznakowane;
opakowaniu towarzyszą wymagane dokumenty;
podano wymagane dane wytwórcy i importera;
warunki transportu i przechowywania nie wpływają negatywnie na zgodność opakowania.

Jeżeli importer wie lub ma podstawy, by przypuszczać, że opakowanie nie spełnia wymagań, nie powinien wprowadzać go do obrotu do czasu usunięcia niezgodności.

Importer będzie również zobowiązany przechowywać kopię deklaracji zgodności i zapewnić organom dostęp do dokumentacji technicznej. Na uzasadniony wniosek organu odpowiednie dokumenty powinny zostać udostępnione co do zasady w terminie 10 dni.

Ograniczenia dotyczące PFAS

Od 12 sierpnia 2026 r. zaczną obowiązywać szczególne ograniczenia dotyczące substancji per- i polifluoroalkilowych – PFAS – w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

Nie jest to bezwzględny zakaz występowania jakichkolwiek PFAS. PPWR zakazuje wprowadzania na rynek opakowań do kontaktu z żywnością, jeżeli zawartość PFAS osiąga lub przekracza określone w rozporządzeniu limity.

Limity wynoszą:

25 ppb dla poszczególnych PFAS mierzonych za pomocą analizy ukierunkowanej, z wyłączeniem polimerowych PFAS z kwantyfikacji;
250 ppb dla sumy PFAS mierzonej jako suma analizy ukierunkowanej, opcjonalnie po degradacji prekursorów, z wyłączeniem polimerowych PFAS z kwantyfikacji;
50 ppm dla PFAS ogółem, w tym polimerowych PFAS.

Jeżeli całkowita zawartość fluoru przekracza 50 mg/kg, wytwórca, importer lub dalszy użytkownik może zostać zobowiązany do przedstawienia organowi dowodów pozwalających ustalić, czy fluor pochodzi z PFAS.

Przedsiębiorcy wykorzystujący opakowania do żywności powinni odpowiednio wcześnie:

ustalić skład materiałowy opakowań;
zweryfikować powłoki, bariery, tusze, kleje i środki zwiększające odporność na tłuszcz lub wilgoć;
pozyskać od dostawców odpowiednie oświadczenia i wyniki badań;
określić zasady okresowej aktualizacji dokumentacji;
uregulować odpowiedzialność dostawców w umowach.

Obowiązek identyfikowalności

Podmioty gospodarcze będą musiały być w stanie wskazać organom nadzoru rynku:

każdy podmiot, który dostarczył im opakowania lub produkty w opakowaniach;
każdy podmiot, któremu dostarczyły opakowania lub produkty w opakowaniach.

Informacje te trzeba będzie przechowywać przez 5 albo 10 lat, zależnie od tego, czy dotyczą opakowań jednorazowego, czy wielokrotnego użytku.

Oznacza to konieczność powiązania dokumentacji zgodności nie tylko z ogólną kategorią materiału, ale z konkretnym typem opakowania, dostawcą, partią lub okresem dostaw.

Co zacznie obowiązywać później?

Nie wszystkie wymagania PPWR zaczną być stosowane 12 sierpnia 2026 r. Rozporządzenie przewiduje rozbudowany system przepisów przejściowych, a część obowiązków zależy od przyjęcia przez Komisję Europejską aktów wykonawczych lub delegowanych.

Maksymalnie 50% pustej przestrzeni

W przypadku opakowań zbiorczych, transportowych oraz opakowań dla handlu elektronicznego współczynnik pustej przestrzeni będzie mógł wynosić maksymalnie 50%.

Wymaganie to będzie stosowane od 1 stycznia 2030 r. albo po upływie trzech lat od wejścia w życie właściwego aktu wykonawczego – w zależności od tego, która data przypadnie później.

Przy obliczaniu pustej przestrzeni uwzględniane będą również materiały wypełniające, takie jak:

folia bąbelkowa;
poduszki powietrzne;
ścinki papieru;
wypełniacze piankowe lub gąbkowe.

Z limitu 50% wyłączono określone w PPWR przypadki, w tym opakowania handlowe używane jako opakowania dla handlu elektronicznego oraz opakowania wielokrotnego użytku.

Niezależnie od progu 50%, podmioty napełniające opakowania handlowe powinny przygotować się do ograniczenia pustej przestrzeni do minimum niezbędnego do zapewnienia funkcjonalności opakowania. Odpowiedni obowiązek ma być stosowany od 12 lutego 2028 r.

Minimalizacja masy i objętości opakowań

Od 2030 r. opakowania powinny być projektowane tak, aby ich masa i objętość były ograniczone do minimum niezbędnego do zachowania funkcjonalności.

PPWR przewiduje również ograniczenia dotyczące opakowań posiadających elementy, których celem jest jedynie zwiększenie postrzeganej objętości produktu, takich jak:

podwójne ścianki;
fałszywe dna;
zbędne warstwy;
nieuzasadnione powiększenie opakowania.

Recyklingowalność opakowań

Docelowo wszystkie opakowania objęte obowiązkiem będą musiały być zdatne do recyklingu, z uwzględnieniem przewidzianych w rozporządzeniu wyjątków.

Kryteria projektowania z myślą o recyklingu mają być stosowane zasadniczo od 2030 r. Z kolei wymaganie dotyczące recyklingu na dużą skalę ma być stosowane zasadniczo od 2035 r., przy czym dokładne terminy mogą zależeć od przyjęcia odpowiednich aktów unijnych.

Zawartość materiałów z recyklingu

Minimalne udziały materiałów z recyklingu w opakowaniach z tworzyw sztucznych będą wprowadzane etapami, przede wszystkim od 2030 r., a następnie podwyższane od 2040 r.

Wymagania będą zróżnicowane zależnie od rodzaju opakowania, materiału oraz jego przeznaczenia.

Nowe etykietowanie

Zharmonizowane oznaczenia dotyczące składu materiałowego i segregacji odpadów mają być stosowane od 12 sierpnia 2028 r. albo po upływie 24 miesięcy od wejścia w życie właściwego aktu wykonawczego – zależnie od tego, która data będzie późniejsza.

Dalsze wymagania będą dotyczyć między innymi:

opakowań wielokrotnego użytku;
opakowań objętych systemem kaucyjnym;
kodów QR i cyfrowych nośników danych;
informacji dostępnych w sprzedaży internetowej;
dobrowolnych twierdzeń środowiskowych.

PPWR wymaga współpracy wielu działów

Przygotowanie do PPWR nie powinno zostać przypisane wyłącznie działowi zrównoważonego rozwoju.

W proces powinny zostać zaangażowane również:

dział prawny i compliance;
zakupy;
dział jakości;
rozwój produktu;
produkcja;
logistyka;
sprzedaż;
e-commerce;
marketing;
osoby odpowiedzialne za import i odprawy celne.

Dział ESG może uczestniczyć w projekcie, jednak odpowiedzialność za dostęp produktu do rynku, dokumentację techniczną, relacje z dostawcami i reakcję na niezgodności będzie wymagała zaangażowania całej organizacji.

Trzy najważniejsze działania na II i III kwartał 2026 r.

Krok 1. Zmapowanie opakowań i ról

Należy stworzyć wykaz wszystkich opakowań i produktów w opakowaniach wprowadzanych na rynek UE.

Dla każdego typu opakowania warto ustalić:

materiał i części składowe;
przeznaczenie;
dostawcę;
właściciela marki;
państwo produkcji;
państwa sprzedaży;
podmiot zlecający projekt lub produkcję;
rolę przedsiębiorcy w rozumieniu PPWR;
wymagania PPWR mające zastosowanie do opakowania.

Krok 2. Zebranie dokumentacji

Od dostawców należy pozyskać dokumenty i dane niezbędne do przeprowadzenia oceny zgodności oraz przygotowania dokumentacji technicznej.

Samo ogólne oświadczenie, że „opakowanie spełnia przepisy UE”, może być niewystarczające.

Warto zweryfikować między innymi:

specyfikacje materiałowe;
deklaracje i certyfikaty dostawców;
wyniki badań;
informacje o PFAS i innych substancjach;
identyfikację typu i partii;
zasady kontroli zmian materiałowych;
możliwość aktualizacji dokumentów;
prawo do przeprowadzenia audytu;
odpowiedzialność dostawcy za niezgodność.

Pozyskanie kompletnej dokumentacji może wymagać wielu miesięcy, szczególnie w rozbudowanych lub pozaunijnych łańcuchach dostaw.

Krok 3. Weryfikacja najbardziej narażonych kategorii

W pierwszej kolejności warto sprawdzić:

opakowania do kontaktu z żywnością;
opakowania z powłokami odpornymi na tłuszcz i wilgoć;
produkty private label;
produkty importowane spoza UE;
opakowania projektowane na zamówienie;
opakowania o rozbudowanej konstrukcji wielomateriałowej;
opakowania przeznaczone dla handlu elektronicznego;
formaty, które od 2030 r. mogą zostać zakazane lub ograniczone.

Jak możemy pomóc?

Kancelaria wspiera przedsiębiorców w przygotowaniu do stosowania PPWR, w szczególności w zakresie:

określenia roli przedsiębiorcy w łańcuchu dostaw;
przeprowadzenia audytu opakowań;
identyfikacji obowiązków obowiązujących od 2026, 2028, 2030 i kolejnych lat;
opracowania matrycy wymagań dla poszczególnych typów opakowań;
weryfikacji deklaracji zgodności i dokumentacji technicznej;
przygotowania procedur wewnętrznych;
przeglądu umów z producentami i dostawcami;
opracowania klauzul dotyczących dokumentacji, badań i odpowiedzialności;
oceny ryzyka związanego z PFAS;
przygotowania organizacji do kontroli organów nadzoru rynku.

Nie masz pewności, czy na gruncie PPWR jesteś wytwórcą, importerem czy dystrybutorem? Prawidłowe określenie roli jest pierwszym krokiem do ustalenia rzeczywistego zakresu odpowiedzialności.