Planowane zmiany w akcyzie – uproszczenia dla przedsiębiorców i nowe ograniczenie dotyczące samochodów osobowych

Do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów wpisano projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw. Projekt oznaczony numerem UD433 obejmuje szeroki pakiet zmian dotyczących m.in. paliw, napojów alkoholowych, wyrobów tytoniowych, samochodów osobowych, systemu EMCS PL2 oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin. 

Większość zapowiedzianych rozwiązań ma charakter upraszczający lub doprecyzowujący. Nie wszystkie zmiany będą jednak korzystne dla podatników. Szczególną uwagę powinny zwrócić podmioty sprzedające samochody osobowe, ponieważ projekt ma wykluczyć możliwość obniżenia podstawy opodatkowania akcyzą w związku z rabatem udzielonym już po powstaniu obowiązku podatkowego. 

Na obecnym etapie przedstawiono główne założenia projektu. Jego przyjęcie przez Radę Ministrów planowane jest na IV kwartał 2026 r. 

Najważniejsze planowane zmiany w podatku akcyzowym 

1. Łatwiejsze prowadzenie magazynowych składów podatkowych dla alkoholu

Projekt przewiduje złagodzenie warunków uzyskania zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego typu magazynowego, w którym przechowywane są różne rodzaje napojów alkoholowych. 

Obecnie przedsiębiorca magazynujący przykładowo alkohol etylowy i piwo musi oddzielnie spełnić próg minimalnej wartości akcyzy w procedurze zawieszenia poboru akcyzy dla każdego rodzaju wyrobu. W podanym przez projektodawcę przykładzie jest to 23 mln zł dla alkoholu etylowego oraz 8 mln zł dla piwa. 

Po zmianach osiągnięcie wyższego progu, właściwego dla alkoholu etylowego, ma wystarczyć również do magazynowania innych napojów alkoholowych, dla których przewidziano niższe progi. Rozwiązanie może ułatwić rozszerzanie działalności magazynowej bez konieczności odrębnego wykazywania wymaganej wartości akcyzy dla każdej kategorii alkoholu. 

2. Odliczenie akcyzy od przeterminowanych napojów alkoholowych

Istotną zmianą dla producentów, dystrybutorów i podmiotów prowadzących składy podatkowe ma być możliwość odliczenia akcyzy zapłaconej od przeterminowanych napojów alkoholowych. 

Warunkiem skorzystania z odliczenia będzie zniszczenie takich wyrobów. Szczegółowe zasady dokumentowania zniszczenia i dokonywania odliczenia będą jednak wymagały oceny po opublikowaniu konkretnych przepisów projektu. 

Rozwiązanie powinno ograniczyć sytuacje, w których przedsiębiorca ponosi ekonomiczny ciężar akcyzy mimo braku możliwości sprzedaży wyrobu. 

3. Niższa akcyza na dodatki do paliw

Dodatki do paliw silnikowych mają być opodatkowane stawką akcyzy właściwą dla paliwa, do którego są dodawane. Obecnie dodatki mogą podlegać odrębnej, wyższej stawce akcyzy. 

Zmiana może mieć znaczenie dla producentów i dystrybutorów dodatków, uszlachetniaczy oraz innych preparatów wykorzystywanych w produkcji lub przygotowaniu paliw silnikowych. Powinna ona ograniczyć przypadki, w których komponent paliwa jest opodatkowany wyżej niż gotowe paliwo. 

4. Uproszczenie dotyczące EMCS PL2 i zerowej stawki akcyzy

Projekt zakłada odstąpienie od obowiązku stosowania systemu EMCS PL2 jako warunku zastosowania zerowej stawki akcyzy w szczególnym przypadku. 

Zmiana ma objąć sytuację, w której ten sam przedsiębiorca: 

• jako zarejestrowany odbiorca nabywa wewnątrzwspólnotowo wyroby energetyczne, a następnie 

• jako zużywający podmiot gospodarczy zużywa te wyroby bezpośrednio w miejscu ich odbioru. 

Dla podmiotów posiadających podwójny status rozwiązanie może oznaczać ograniczenie obowiązków związanych z generowaniem kolejnego elektronicznego dokumentu i przemieszczaniem wyrobów w systemie, mimo że fizycznie pozostają one w tym samym miejscu. 

5. Biogaz, wodór ibiowodórbez obowiązkowej produkcji w składzie podatkowym 

Projekt przewiduje rezygnację z zasady, zgodnie z którą produkcja biogazu, wodoru i biowodoru musi odbywać się w składzie podatkowym, aby możliwe było zastosowanie zerowej stawki akcyzy. 

Jednocześnie projekt ma doprecyzować, że spełnienie wymagań jakościowych będzie warunkiem zastosowania stawki zerowej tylko wtedy, gdy dla danego wyrobu takie wymagania zostały określone. 

Zmiana może uprościć prowadzenie działalności przez producentów paliw alternatywnych i ograniczyć konieczność tworzenia składów podatkowych wyłącznie w celu zachowania preferencji akcyzowej. 

6. Produkty uboczne powstające w niewielkich ilościach

Rozszerzony ma zostać katalog przypadków, w których powstanie wyrobu energetycznego nie będzie uznawane za jego produkcję w rozumieniu przepisów akcyzowych. 

Zmiana ma dotyczyć niewielkich ilości wyrobów energetycznych powstających jako produkt uboczny przy produkcji towarów nieakcyzowych, które następnie są zużywane na potrzeby własnej działalności gospodarczej przedsiębiorcy. 

Obecnie ich własne zużycie może powodować konieczność prowadzenia działalności w składzie podatkowym albo rozliczania akcyzy w systemie przedpłat. Projekt ma zrównać sytuację przedsiębiorców zużywających produkty uboczne z sytuacją podmiotów, które takie produkty sprzedają. 

7. Paliwo do dronów wojskowych

Zwolnieniem od akcyzy ma zostać objęta benzyna silnikowa o kodzie CN 2710 12 45, określana jako paliwo NATO F-67, przeznaczona do wykorzystania w bezzałogowych statkach powietrznych. 

Rozwiązanie zostało zaproponowane na wniosek Ministra Obrony Narodowej. Jego praktyczne znaczenie będzie dotyczyć przede wszystkim dostawców paliwa oraz podmiotów realizujących dostawy na potrzeby obronności. 

8. Elektroniczne potwierdzanie odbioru paliwa lotniczego

Podmioty dostarczające zwolnione od akcyzy paliwo lotnicze bezpośrednio do statków powietrznych na płycie lotniska mają uzyskać możliwość zbierania potwierdzeń odbioru za pomocą własnych systemów informatycznych. 

Obecnie potwierdzenia są zasadniczo gromadzone w formie papierowej albo przy użyciu przeznaczonych do tego czytników. Projekt może więc ułatwić integrację dokumentacji akcyzowej z systemami operacyjnymi funkcjonującymi już u dostawców paliwa. 

Rabat na samochód nie obniży podstawy opodatkowania akcyzą 

Jedną z najważniejszych zmian, która może być niekorzystna dla podatników, jest planowane potwierdzenie, że rabat lub upust udzielony przez sprzedawcę po powstaniu obowiązku podatkowego nie będzie pozwalał na obniżenie podstawy opodatkowania akcyzą samochodu osobowego. 

Projektodawca wskazuje wprost, że zmiana jest reakcją na kształtujące się orzecznictwo niekorzystne dla organów podatkowych. 

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy dokonujący sprzedaży samochodów powinni zweryfikować: 

• sposób ustalania ceny pojazdu przed dokonaniem czynności powodującej powstanie obowiązku podatkowego; 

• zasady przyznawania rabatów, premii i korekt cenowych; 

• postanowienia umów zawieranych z importerami, dealerami i odbiorcami; 

• sposób rozliczania korekt faktur i korekt deklaracji akcyzowych. 

Jeżeli projekt zostanie przyjęty w zapowiadanym kształcie, moment udzielenia rabatu może decydować o możliwości uwzględnienia go przy kalkulacji akcyzy. 

Banderole legalizacyjne na papierosy i tytoń 

Cena sprzedaży papierosów lub tytoniu do palenia będzie mogła zostać zwiększona o rzeczywisty koszt zakupu banderoli legalizacyjnej wynikający z przepisów wykonawczych. 

Według informacji przedstawionych w wykazie koszt ten wynosi obecnie: 

• 1,50 zł w przypadku papierosów; 

• 3,60 zł w przypadku tytoniu do palenia w opakowaniu do 200 g; 

• 14,50 zł w przypadku tytoniu do palenia w opakowaniu powyżej 200 g. 

Obecne przepisy pozwalają na zwiększenie ceny jedynie o stałą kwotę 1,30 zł. Planowana zmiana ma więc dostosować ustawowy mechanizm ustalania ceny do faktycznych kosztów banderoli legalizacyjnych. 

Pozostałe zmiany akcyzowe 

Projekt ma również: 

• doprecyzować zasady stosowania obniżonej o 50% stawki akcyzy przez małych producentów cydru i perry; 

• umożliwić cofnięcie, na wniosek przedsiębiorcy, numeru akcyzowego uprawnionego wysyłającego albo uprawnionego odbiorcy; 

• doprecyzować zasady zmiany miejsca przeznaczenia wyrobów przemieszczanych na podstawie e-SAD – zmiana będzie mogła dotyczyć miejsca odbioru, ale nie podmiotu odbierającego; 

• umożliwić stosowanie dokumentów zastępujących e-AD, e-DD i e-SAD w razie niedostępności EMCS PL2 przy podziale transportu kolejowego lub zmianie miejsca przeznaczenia wyrobów energetycznych; 

• rozszerzyć delegację dotyczącą wzoru wniosku o wskazanie sposobu nanoszenia znaków akcyzy na nietypowe opakowania lub wyroby. 

Podatek od wydobycia niektórych kopalin 

Projekt obejmuje również zmiany dotyczące tzw. ulgi inwestycyjnej w podatku od wydobycia niektórych kopalin. 

Planowane rozwiązania mają umożliwić uwzględnianie jako kwalifikowanych nakładów inwestycyjnych m.in. wydatków związanych z uzyskaniem lub utrzymaniem koncesji, likwidacją środków trwałych wykorzystywanych w działalności wydobywczej oraz rekultywacją gruntów. 

Jednocześnie różnice kursowe mają zostać wyłączone z katalogu kwalifikowanych nakładów inwestycyjnych. Doprecyzowane zostaną również zasady utraty prawa do odliczenia oraz zaokrąglania kwot wykazywanych w deklaracjach. 

Zmiany w tym obszarze mają obowiązywać z mocą od 1 stycznia 2026 r. Projektodawca uzasadnia takie rozwiązanie korzystnym lub porządkującym charakterem regulacji dotyczących ulgi inwestycyjnej. 

Jedno postępowanie w sprawie akcyzy oraz opłaty paliwowej i emisyjnej 

Naczelnik urzędu celno-skarbowego, który wyda decyzję określającą zobowiązanie w akcyzie od paliw silnikowych lub gazu, ma uzyskać również kompetencję do określenia opłaty paliwowej i opłaty emisyjnej – także wtedy, gdy zobowiązanie akcyzowe powstało z tytułu innego niż import. 

Obecnie w niektórych przypadkach konieczne jest przekazanie sprawy do naczelnika urzędu skarbowego i prowadzenie odrębnego postępowania. Projekt ma umożliwić rozstrzygnięcie akcyzy oraz związanych z nią opłat przez ten sam organ. 

Kiedy zmiany mogą wejść w życie? 

Zasadniczo ustawa ma wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. 

Wyjątek przewidziano dla zmian w podatku od wydobycia niektórych kopalin. Mają one wejść w życie następnego dnia po ogłoszeniu ustawy, ale z mocą od 1 stycznia 2026 r. 

Projekt znajduje się jednak dopiero na początkowym etapie procesu legislacyjnego. Termin przyjęcia przez Radę Ministrów przewidziano na IV kwartał 2026 r., dlatego zakres regulacji i daty ich obowiązywania mogą jeszcze ulec zmianie. 

Co powinni zrobić przedsiębiorcy? 

Na obecnym etapie warto przede wszystkim ustalić, czy projektowane zmiany mogą wpłynąć na model prowadzonej działalności. 

W szczególności rekomendujemy analizę: 

• procedur udzielania rabatów przy sprzedaży samochodów osobowych; 

• możliwości odzyskiwania akcyzy od przeterminowanych alkoholi przeznaczonych do zniszczenia; 

• warunków prowadzenia magazynowego składu podatkowego dla kilku kategorii alkoholu; 

• rozliczeń dodatków do paliw silnikowych; 

• procedur EMCS PL2 stosowanych przez podmioty posiadające jednocześnie status zarejestrowanego odbiorcy i zużywającego podmiotu gospodarczego; 

• zasad produkcji i opodatkowania biogazu, wodoru oraz biowodoru; 

• sposobu zagospodarowania produktów ubocznych będących wyrobami energetycznymi. 

Ze względu na wczesny etap prac ostateczna ocena skutków zmian będzie możliwa po opublikowaniu projektu ustawy wraz z uzasadnieniem i oceną skutków regulacji.