Oddzielne pełnomocnictwo do skargi kasacyjnej. Uchwała NSA porządkuje praktykę pełnomocników
W oczekiwaniu na uchwałę NSA dotyczącą zagadnienia przedstawionego postanowieniem NSA z dnia 16 marca 2026 r., sygn. I FSK 1307/25, a więc fundamentalnych wątpliwości związanych z doręczaniem pism za pośrednictwem e-Urzędu Skarbowego, warto odnotować inną ważną uchwałę NSA, której uzasadnienie zostało ostatnio opublikowane.
Chodzi o uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 3 marca 2026 r., sygn. III OPS 3/25, rozstrzygającą istotny praktycznie problem zakresu pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
NSA przesądził, że pełnomocnictwo udzielone do reprezentowania strony w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie uprawnia pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej ani zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną.
Problem wynikał z rozbieżności w orzecznictwie.
Część składów orzeczniczych przyjmowała bowiem, że skoro skargę kasacyjną wnosi się za pośrednictwem wojewódzkiego sądu administracyjnego, to czynność ta mieści się jeszcze w zakresie pełnomocnictwa udzielonego do działania przed WSA. Inne składy uznawały natomiast, że skarga kasacyjna inicjuje postępowanie kasacyjnej tj. już stricte przed NSA, a więc wymaga odrębnego albo odpowiednio szerokiego umocowania.
NSA zaaprobował to drugie stanowisko.
W niedawno opublikowanym uzasadnieniu uchwały podkreślono, że o zakresie pełnomocnictwa decyduje wola mocodawcy wyrażona w treści pełnomocnictwa. Jeżeli strona ograniczyła pełnomocnictwo do postępowania przed sądem pierwszej instancji, to nie można tego umocowania interpretować rozszerzająco, tj. na czynności podejmowane w postępowaniu kasacyjnym przed NSA.
Sąd zwrócił uwagę, że postępowanie przed WSA kończy się co do zasady z chwilą wydania orzeczenia kończącego sprawę w pierwszej instancji. Czynności związane ze skargą kasacyjną, choć często technicznie wykonywane za pośrednictwem WSA, należą już do kolejnego etapu postępowania - ich rzeczywistym adresatem jest Naczelny Sąd Administracyjny.
NSA wskazał również, że nie ma decydującego znaczenia fakt, iż wojewódzki sąd administracyjny dokonuje wstępnej kontroli skargi kasacyjnej. Są to jedynie czynności wykonywane w ramach tzw. postępowania międzyinstancyjnego, służące przekazaniu środka odwoławczego do NSA. Nie zmienia to charakteru skargi kasacyjnej jako środka uruchamiającego postępowanie przed sądem drugiej instancji.
NSA zaakcentował, że pełnomocnictwa do wniesienia skargi kasacyjnej nie można domniemywać ani interpretować rozszerzająco. Ma to znaczenie nie tylko formalne, ale również praktyczne, ponieważ postępowanie kasacyjne może wiązać się dla strony z dodatkowymi kosztami. Sąd powinien więc mieć pewność, że strona rzeczywiście chciała poddać orzeczenie WSA kontroli kasacyjnej przed NSA.
Uchwała ma szczególne znaczenie dla profesjonalnych pełnomocników. To na nich spoczywa obowiązek zweryfikowania, czy posiadane pełnomocnictwo obejmuje etap kasacyjny. Jeżeli dokument ogranicza umocowanie do postępowania przed WSA, przed sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej należy uzyskać nowe albo rozszerzone pełnomocnictwo.
W praktyce uchwała NSA wymusza konieczność większej staranności przy formułowaniu pełnomocnictw. Najbezpieczniej, aby dokument ten w sposób precyzyjny obejmował reprezentowanie strony przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Rozstrzygnięcie NSA kończy dotychczasową niepewność występującą w orzecznictwie, a w konsekwencji także w praktyce reprezentowania skarżących w postępowaniach sądowoadministracyjnych. Dla stron oznacza to większą jasność co do wymogów proceduralnych, natomiast dla profesjonalnych pełnomocników, konieczność zachowania wyższego standardu kontroli dokumentów procesowych.
